Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić




Pobierz 52.99 Kb.
NazwaWśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić
Data konwersji04.10.2012
Rozmiar52.99 Kb.
TypDokumentacja
Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić:

  • teorie neoczynnikowe /trójczynnikowe, wieloczynnikowe/

  • teorie neotechnologiczne / luki technologicznej, cyklu życia produktu, korzyści skali /

  • teorie popytowo-podażowe / wzajemnego popytu, podobieństwa preferencji, zróżnicowania produktu /.


Celem referatu jest przedstawienie teorii popytowo-podażowych.


Teorie popytowo - podażowe próbują wyjaśniać istotę wymiany międzynarodowej z uwzględnieniem zarówno strony popytowej, jak i podażowej (jednoczesny import i eksport wytwarzanych produktów); wśród nich możemy wyróżnić:

  • teorię wzajemnego popytu

  • teorię podobieństwa preferencji

  • teorię zróżnicowania produktu.


Teoria wzajemnego popytu.

Zgodnie z teorią wzajemnego popytu, bazującą na poglądach J. S. Milla1, struktura realizowanej wymiany międzynarodowej jest powiązana zarówno z wielkością kosztów względnych (komparatywnych)2, jak i ze zgłaszanym popytem na dane towary. Teoria ta wyjaśnia strukturę handlu następująco: państwa słabiej rozwinięte, mało nowoczesne, które nie posiadają atrakcyjnej oferty eksportowej, zgłaszające duży popyt na wyroby importowane, odnoszą małe korzyści z wymiany; z kolei państwa lepiej rozwinięte, mające do dyspozycji nowoczesne technologie produkcyjne, wytwarzające szeroki asortyment nowoczesnych produktów i eksportujące te wyroby, zgłaszające mniejszy popyt na dobra importowane, odnoszą duże korzyści z wymiany handlowej.


Teoria podobieństwa preferencji, nazywana również teorią ujednoliconej struktury popytu, opracowana przez szwedzkiego ekonomistę Stefana Burenstama - Lindera, który w 1961 r. opublikował pracę pod tytułem Essay on Trade and Transformation / Essej o handlu i transformacji/. Teoria ta nie obejmuje całości wymiany międzynarodowej, lecz tylko międzynarodowy handel wyrobami przemysłowymi. Według S.B.Lindera bowiem międzynarodową wymianę surowców i płodów rolnych da się wytłumaczyć za pomocą teorii neoczynnikowych.

Jego zdaniem kraj eksportuje głównie takie artykuły, na które istnieje już popyt na rynku wewnętrznym. Określone zapotrzebowanie społeczeństwa gwarantuje podjęcie opłacalnej produkcji i prowadzenie skutecznej konkurencji z producentami identycznych lub podobnych dóbr zagranicznych. Linder zakłada, że ograniczone informacje o rynkach zagranicznych i duże ryzyko podejmowania produkcji eksportowej przy jednoczesnym dobrym rozpoznaniu potrzeb krajowych konsumentów decyduje o skierowaniu produkcji większości dóbr przemysłowych na rynek wewnętrzny. Dopiero reprezentatywny popyt wewnętrzny wyznacza możliwości eksportowe.

Zdaniem Lindera firmy szukające zbytu za granicą, w naturalny sposób będą poszukiwać rynków zbliżonych maksymalnie pod kątem popytu do rynku rodzimego czyli będą szukać rynku o reprezentatywnym popycie. Najczęściej będą to rynki bliskie geograficznie, gdzie popyt nie zawsze może być zaspokojony mimo rozwoju własnej produkcji, a zatem duża część produktów, na które istnieje zapotrzebowanie, może być przedmiotem importu i eksportu.

W związku z tym Linder wysuwa tezę, że intensywność handlu międzynarodowego artykułami przemysłowymi jest tym większa, im bardziej zbliżone są do siebie struktury popytu krajów – partnerów.

Za kolejny czynnik podstawowy Linder uznaje poziom dochodu per capita3 i wysuwa tezę, że handel międzynarodowy artykułami przemysłowymi jest tym bardziej intensywny, im mniejsze są różnice przeciętnych dochodów indywidualnych. Nabywcy zaspokajają zbliżone lub takie same potrzeby, kupując podobne lub wręcz te same produkty. Wobec tego im te popyty reprezentatywne w danych krajach będą bardziej zbliżone do siebie, będą się nakładać, tym zakres i intensywność wymiany handlowej między nimi będzie większa. Sytuacja taka występuje najczęściej w wymianie handlowej pomiędzy państwami wysoko rozwiniętymi i uprzemysłowionymi, gdzie istnieją niewielkie różnice w PKB w przeliczeniu na mieszkańca.


Kolejną teorię popytowo-podażową – teorię zróżnicowanych produktów opracowali P.S.Armington 4, G.C.Hufbauer 5, H.Hesse 6. Zgodnie z tą teorią, zróżnicowania produktów, rozmiary i struktura obrotów handlowych są pochodną postępującej dywersyfikacji produktów przemysłowych i w mniejszym stopniu usług. Dotychczas w teoriach klasycznych badano wymianę międzynarodową towarami jednorodnymi. Jednak współczesna wymiana takimi towarami, szczególnie pomiędzy krajami wysoko uprzemysłowionymi, traci na znaczeniu. Zyskuje natomiast wolumen obrotów dobrami zróżnicowanymi, będącymi substytutami, służącymi do zaspokajania podobnych lub takich samych potrzeb.

Zróżnicowanie produktów dzieli się na dwa rodzaje: zróżnicowanie ze względu na kraj ich pochodzenia oraz zróżnicowanie w wyniku konkurencji monopolistycznej7, dywersyfikacji8 popytu i polityki przedsiębiorstw.

Zróżnicowanie ze względu na kraj jest tezą P.S.Armingtona, który twierdził, że inwestorzy i konsumenci traktują zazwyczaj identyczne produkty z różnych krajów jako odmienne / tzw. teza Armingtona /. Takie zachowanie ma uzasadnienie zarówno racjonalne, jak i wynikające z czynników politycznych, psychologicznych, kulturowych itd.

Drugie zróżnicowanie przyjmuje, że przedsiębiorstwa działające w warunkach konkurencji monopolistycznej i dążące do osiągnięcia swoich celów poprzez maksymalizację zysku przez elastyczną reakcję na dywersyfikacje wymagań konsumentów, starają się oferować coraz szerszą gamę produktów. Wyroby te są zróżnicowane jeżeli chodzi o jakość, wygląd, styl, parametry techniczno-użytkowe, koszt wytworzenia. Zróżnicowanie rzeczywiste lub pozorne jest również wynikiem zastosowania odmiennych technik marketingowych lub wynikiem subiektywnych odczuć konsumentów. Teoria zróżnicowanie produktów ma charakter dynamiczny co ma wyraz w tym, że im wyższe dochody tym preferencje nabywców są coraz bardziej zróżnicowane. Bogacących się konsumentów stać na coraz droższe towary, wyróżniające się na tle konkurencji dodatkowymi atrybutami. Wzrost dochodów pociąga za sobą wzrost siły nabywczej, zwiększenie chłonności rynku, zmianę preferencji konsumentów a co za tym idzie powoduje pojawienie się nowych, zróżnicowanych towarów.


Wśród teoretyków ekonomii istnieją różnice w klasyfikacji teorii popytowo-podażowych. O ile teoria podobieństwa preferencji i teoria zróżnicowanie produktu znajduje się we wszystkich zestawieniach to teoria wzajemnego popytu, która bazuje na poglądach J. S. Milla nie zawsze jest wymieniana. Natomiast teoria handlu wewnątrzgałęziowego jest często klasyfikowana jako oddzielna teoria handlu międzynarodowego.

Teoria handlu wewnątrzgałęziowego

Definicja teorii handlu wewnątrzgałęziowego została sformułowana przez H.G.Grubela i P.J.Lloyda9 „ … zajmuje się ona analizą istoty i efektami ekonomicznymi zjawiska równoległego importu i eksportu produktów w ramach tych samych gałęzi przez poszczególne kraje. Zasadnicza różnica miedzy teorią klasyczną a teorią handlu wewnątrzgałęziowego polega na tym, że przedmiotem rozważań tej drugiej są przede wszystkim wyroby będące bliskimi substytutami w sferze konsumpcji, produkcji lub w obu tych sferach łącznie”.

Równoległy import i eksport produktów tej samej gałęzi, ma istotny wpływ na rozmiar i strukturę międzynarodowych obrotów handlowych, zwłaszcza artykułów przetworzonych, które przynoszą znaczne korzyści ekonomiczne. Współczesny handel wewnątrzgałęziowy odbywa się głównie pomiędzy krajami wysoko uprzemysłowionymi, o zbliżonych strukturach popytu i poziomie PKB, czyli USA, Europą Zachodnią i Azją Południowo-Wschodnią.


Główne przyczyny stałego wzrostu znaczenia handlu wewnątrzgałęziowego w gospodarce światowej to :

  • zbliżenie się do siebie wielu państw pod względem rozwoju gospodarczego, zwłaszcza jak uwzględni się parytet siły nabywczej

  • wynikające z tego stopniowo postępujące ujednolicenie gustów nabywców w różnych krajach, prowadzące do nakładania się popytu.

  • liberalizację w gospodarce światowej

  • strategie firm w liberalizującej się gospodarce


H.G.Grubel10 podzielił handel wewnątrzgałęziowy na :

1/ handel produktami jednorodnymi,

2/ handel produktami zróżnicowanymi.


Ad.1 / Jeżeli chodzi o handel produktami jednorodnymi H.G.Grubel wyróżnia :

a/ handel przygraniczny – występujący najczęściej i dotyczący określonych towarów np. piasku, wody, węgla. Spowodowany jest głównie dążeniem do minimalizacji kosztów transportu czy utrwalonymi przyzwyczajeniami.

b/ reeksport – przywóz określonych wyrobów w celu ich szybkiego wywozu po przeprowadzeniu zabiegów o charakterze produkcyjno-handlowym np. uszlachetnianie, sortowanie, pakowanie/

c/ handel cykliczny – powodowany specyficznymi cyklami w popycie lub w podaży wynikającymi z odmiennej koniunktury lub zmienności warunków atmosferycznych np. import i eksport określonych owoców w danym okresie roku. Może to dotyczyć również obrotu towarów o określonym cyklu życia produktu lub luki technologicznej np. import innowacji, a następnie podjęcie produkcji i eksport. Do tej grupy zalicza się też równoległy import i eksport będący wynikiem odmiennego rozkładu szczytów energetycznych, czyli inaczej mówiąc nierównomiernego zapotrzebowania sąsiadujących ze sobą krajów lub regionów na energie elektryczną w poszczególnych okresach w roku.

d/ handel towarami strategicznymi np: gaz, węgiel, ropa naftowa.

H.G.Grubel i P.J.Lloyd wskazują na następujące przyczyny rozwoju handlu produktami jednorodnymi w :

  • różnicach kosztów transportu między producentem i nabywcą

  • opóźnieniu miedzy momentem produkcji i konsumpcji

  • zróżnicowaniu produktów

  • dążeniu przedsiębiorstw do osiągania korzyści ze skali produktu i zbytu

  • luce technologicznej i przechodzeniu wyrobów przez poszczególne fazy

  • podziale pracy między poszczególnymi filiami wielkich przedsiębiorstw transportowych.


Ad.2 / Jeżeli chodzi o handel produktami zróżnicowanymi H.G.Grubel wyróżnia obroty trzema grupami towarów będących substytutami w :

  • produkcji, w sensie możliwości ich wytwarzania przy wykorzystywaniu zbliżonych nakładów czynników wytwórczych i zbliżonej technologii np. gazolina, parafina

  • konsumpcji np. tłuszcze zwierzęce i roślinne

  • zarówno produkcji, jak i w konsumpcji np. handel samochodami.


Kolejnym etapem w rozwoju teorii handlu wewnątrzgałęziowego było przyjęcie założenia, że teoretyczna analiza handlu wewnątrzgałęziowego nie jest możliwa z innej perspektywy niż mikro-ekonomiczna11, gdyż podstawowymi podmiotami uczestniczącymi w wymianie są przedsiębiorstwa, a nie państwa. Przedsiębiorstwa określają charakter, kształt i kierunek wymiany wewnątrzgałęziowej, a wprowadzenie polityki liberalnej pozwoliło na dostęp do wielu zamkniętych dotąd rynków narodowych.

Krugamn P. wyróżnia handel międzygałęziowy / Inter- industry trade/ i wewnątrzgałęziowy /intra-industry trade/. Handel międzygałęziowy rozwija się zgodnie z zasadą kosztów względnych / zawsze korzystna jest specjalizacja w tej dziedzinie produkcji, w której dany podmiot ma stosunkową przewagę w wydajności nad innymi podmiotami, natomiast nie korzystna jest specjalizacja w tej dziedzinie gdzie tej przewagi nie ma /. Natomiast podstawową przyczyną rozwoju handlu wewnątrzgałęziowego jest dążenie firmy do osiągania korzyści ze skali produkcji i zbytu.


W modelu handlu wewnątrzgałęziowego podstawa wymiany jest związana z trzema czynnikami12:

  • zróżnicowaniem dóbr

  • korzyściami skali

  • konkurencją niedoskonałą.


Zróżnicowanie dóbr – czyli nowe możliwości wytwarzania, dające możliwość różnicowania produktów, konkurencja między firmami, liberalizacja gospodarki oraz bogacenie się konsumentów powodują, że nabywcy otrzymują możliwość dostępu do wielu odmian danego produktu, różniących się ceną, jakością, wyglądem, zawartością itd. Jeśli taka sytuacja występuje między państwami o podobnym PKB per capita oraz zbliżonym reprezentatywnym popycie, to między tymi państwami dochodzi do wymiany wewnątrzgałęziowej.\


Korzyści skali są efektem specjalizacji i co za tym idzie koncentracji na wytwarzaniu wyłącznie określonych dóbr i usług.

Korzyści skali mogą mieć charakter :

  • zewnętrzny – możliwość obniżki przeciętnych kosztów przez dane przedsiębiorstwo nie w wyniku zwiększenia rozmiarów jego produkcji ale wielkości produkcji w całej branży np. mała firma budowlana kupująca małe ilości materiałów budowlanych, nabywa je po wysokich cenach. Jednak gdy w kraju działa wiele firm budowlanych z myślą o nich producenci materiałów budowlanych zwiększą produkcję i będą oferować towar po niższych cenach. W związku z tym małe firmy budowlane będą miały dostęp do tańszych materiałów mimo, że nie zwiększą swoich zamówień.

  • wewnętrzny – obniżenie kosztów wytworzenia produktu w wyniku wzrostu produkcji w ramach jednego podmiotu. Korzyści wewnętrzne będą wynikać ze specjalizacji poziomej / polegającej na wydłużeniu serii produkcyjnych gotowych wyrobów/ i specjalizacji pionowej /polegającej na wytwarzaniu komponentów oraz podzespołów określonych wyrobów w różnych fabrykach/.

  • statyczny – wynikają z lepszego wykorzystania dostępnego aparatu wytwórczego i zasobów kapitałowych, zatrudnienia bardziej wykwalifikowanych pracowników, zmian w systemach zaopatrzenia i nadzoru, wprowadzeniu udoskonaleń przyczyniających się do zwiększenia produkcji lub obniżki kosztów itp. Są to korzyści do uzyskania w krótkim okresie czasu.

  • dynamiczny - wprowadzenie nowych technologii i metod produkcyjnych skutkuje zazwyczaj rozpoczęciem wytwarzania wyrobów nowych generacji, lepszych jakościowo z możliwością obniżki kosztów procesu produkcyjnego. Jednak rosnący stopień skomplikowania licznych dóbr powoduje, że obniżka kosztów produkcji nie powoduje spadku ceny finalnej, ale ulega podwyższeniu.


Konkurencja niedoskonała – powstaje i występuje na rynkach państw biorących udział w wymianie wewnątrzgałęziowej i wynika z pojawienia się konkurencji monopolistycznej. Konkurencja monopolistyczna stanowi mieszaninę konkurencji doskonałej i monopolu. Z konkurencją doskonałą łączy ją duża liczba uczestniczących podmiotów - przedsiębiorstw oraz brak barier wejścia czyli czynników ograniczających podjęcie działalności gospodarczej oraz konkurencję na danym rynku, i barier wyjścia czyli kosztów, które musi ponieść przedsiębiorstwo przy zaprzestaniu działalności na danym rynku. Odróżnia natomiast proponowanie przez poszczególne firmy wyrobów o odmiennych cechach indywidualnych. W następstwie tego konkretne przedsiębiorstwa zdobywają lojalnych klientów, tworząc tzw. mikro-rynki.


Podsumowując należy przedstawić korzyści wynikające z handlu wewnątrzgałęziowego13:

  • wzrost dostępności towarów dla konsumentów. Towary oferowane są w większej liczbie odmian, wariantów, przez wytwórców z kraju i zagranicy, na rynkach krajowych i zagranicznych. Konsumenci mając zdecydowanie większy wybór przez co popyt na odmienność i różnorodność jest lepiej zaspokojony co przekłada się na wzrost zamożności ich i danych państw.

  • spadek kosztów produkcji w porównaniu do gospodarki zamkniętej/ autarkia/.Specjalizacja wewnątrzgałęziowa prowadzi do wydłużenia serii produkcyjnych, przekładającego się n uzyskiwanie korzyści skali i obniżkę kosztów przeciętnych. Korzyści skali uzyskuje się w okresie krótkim i długim. W wyniku tego ceny towarów powinny spadać na wszystkich rynkach i jednocześnie powinien rosną wolumen sprzedaży.

  • wzrost rozmiarów rynku na poszczególne towary. Są one oferowane w większej liczbie odmian docelowych oraz wytwarzane bardziej wydajnie. Rosną rozmiary tzw. mikro-rynków również na nowe typy produktów, a w następstwie powiększają się rozmiary globalnego rynku zbytu we wszystkich krajach-partnerach. Do wymiany włączane są kolejne państwa o podobnym PKB i strukturze popytu. Rośnie wymiana międzynarodowa i poprawiają się warunki dostępu do rynków eksportowych.

  • zmniejszenie wpływu handlu na podział dochodów miedzy podstawowe czynniki produkcji, gdyż korzyści z wymiany mogą uzyskiwać wszystkie czynniki produkcji.



LITERATURA:


  1. Jan Rymarczyk „Międzynarodowe stosunki gospodarcze” Wyd. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2006

  2. Józef Misala” Wymiana międzynarodowa i gospodarka światowa. Teoria i mechanizmy funkcjonowania” Wyd. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Warszawa2005

  3. Stanisław Flejterski Piotr T. Wahl „ Ekonomia Globalna. Synteza” Wyd. DIFIN Warszawa 2003

  4. A. Zielińska-Głębocka „ Wprowadzenie do ekonomii międzynarodowej. Teoria handlu i polityki handlowej.” Wyd. Uniwersytetu Gdańskiego 1997




1 John Stuart Mill (ur. 20 maja 1806 w Pentonville, Londyn, Anglia, zm. 8 maja 1873 w Awinion, Francja) angielski filozof, politolog i ekonomista. W filozofii był pierwotnie kontynuatorem tradycji utylitaryzmu, by później przejść na pozycje naturalistyczne. W politologii i ekonomii był teoretykiem i piewcą liberalizmu. Uważany jest za twórcę liberalizmu demokratycznego. Żonaty z Harriet Taylor Mill, z którą wspólnie napisali Poddaństwo kobiet – jedną z najważniejszych krytyk nierówności płci.

Nigdy nie chodził do szkoły - kształcił go ojciec. Z sukcesami - pięcioletni John mówił już po grecku, nieco później nauczył się łaciny, w wieku lat 12 był już wytrawnym logikiem, a jako szesnastolatek - ekonomistą. Sam uważał, że intensywna edukacja dała mu 25 lat przewagi nad rówieśnikami. Przypłacił do załamaniem nerwowym w 23 roku życia.

Interesowały go filozofia, ekonomia, nauka o polityce i inne nauki społeczne. Jego światopogląd mieści się w nurcie liberalnym, choć Mill czytywał też socjalistów utopijnych, zwłaszcza Saint-Simona. Do końca życia pozostał jednak zwolennikiem indywidualizmu. W ekonomii był zwolennikiem Davida Ricarda.

2 Teorie kosztów komparatywnych (kosztów względnych). Jest to teoria D. Ricardo. Wskazuje, że poziomy kosztów w różnych krajach są różne, nie należy do nich podchodzić w sposób bezwzględnych wielkości lecz je porównywać, relatywizować ze względu na poziomy, które są korzystne dla poszczególnych partnerów wymiany. Podstawowa teza – wymiana międzynarodowa może przynieść korzyści stronom, nawet wtedy gdy jedna ze stron wytwarza wszystkie dobra taniej niż inne kraje. Teoria kosztów komparatywnych jest rozszerzeniem i jednocześnie uogólnieniem teorii kosztów absolutnych Adama Smitha, zgodnie z którą w wymianie handlowej decyduje poziom bezwzględnych kosztów produkcji, a większe korzyści z wymiany będzie odnosił partner, który potrafi wytworzyć dobra mniejszym nakładem.Koszty komparatywne są bardzo istotną kategorią teorii handlu międzynarodowego.


3 PKB per capita (ang. GDP per capita) to jeden z najczęściej stosowanych na świecie mierników zamożności państwa (społeczności w nim mieszkającej). Sposób jego obliczania jest bardzo prosty – wartość Produktu Krajowego Brutto danego państwa dzielimy przez liczbę jego mieszkańców. Pojęcie PKB per capita pojawiło się na świecie ze względu na niespójność w podawaniu dochodu narodowego państw jako niepodważalnej miary ich zamożności. PKB nie uwzględnia kwot amortyzacyjnych. Toteż wzrost PKB nie przekłada się automatycznie na wzrost stopy życiowej.

4 Armington P.B. „ A Theory of Demand for Products Distinguished by Place of Production” – IMF Staff Papers 1969

5 Hufbauer G.C. „ The Impast of National Characterististics and Technology on the Commodity Composition of Trade in Manufactured Goods” pod. red . Vernon R., The Technology Factor in International Trade, Nowy York 1970

6 Hesse H. „ Hypotheses for the Explanation of Trade between Industrial Countries 1953-1970” – Tubingen 1974

7 Konkurencja monopolistyczna to teoretyczna forma rynku zaproponowana i pierwotnie analizowana przez amerykańskiego ekonomistę Edwarda Chamberlina, a później rozwinięta przez angielską ekonomistkę Joan Robinson. Posiada cechy zarówno monopolu jak i konkurencji. Konkurencja monopolistyczna charakteryzuje się tym, że na rynku współzawodniczy wiele przedsiębiorstw i nie istnieją bariery wejścia ani bariery wyjścia, podobnie jak w konkurencji. Z drugiej strony produkty wytwarzane przez firmy są niejednorodne, dzięki czemu krzywa popytu na produkt każdej z firm jest malejąca. Jest to cecha charakterystyczna dla monopolu i różni się od konkurencji doskonałej, gdzie krzywa popytu jest pozioma. Mimo że firmy produkują zróżnicowane produkty, zakłada się, że struktura ich kosztów jest jednakowa. Model konkurencji monopolistycznej jest często częścią składową bardziej skomplikowanych modeli ekonomicznych. Przykładowo wykorzystuje się go zazwyczaj przy formułowaniu endogenicznych modeli wzrostu gospodarczego.


8 dywersyfikacja - rozgałęzienie, urozmaicenie produkcji, rozszerzanie jej na różnorakie, odległe od siebie dziedziny, zwłaszcza po to, aby straty poniesione w jednej móc wyrównywać zyskami osiągniętymi w innej branży.

9 Grubel H.G., Lloyd P.J. „Infra-Industry Trade. The Theory and Measurement of International Trade in Differentiated Products” New York 1975 s.35

10 Grubel H.G. ‘Infra-Industry Specialization and the Pattern of Trade” – Canadian Journal of Economics and Political Science 1967 r. t 33

11 Krugman P. „ A Technology Gap Model of International Trade, referat na Konferencję Międzynarodowego Stowarzyszenia Ekonomistów / IEA/, Sztokholm 1982 r, New Theories of Trade among Industrial Countries „ The American Economic Review „ 1983 to. 73, nr.2

12 Zielińska-Głębocka A. „ Wprowadzenie do ekonomii międzynarodowej. Teoria handlu i polityki handlowej. Wyd. Uniwersytetu Gdańskiego 1997 r. str.95-99

13 Zielińska-Głębocka A. „ Wprowadzenie do ekonomii międzynarodowej. Teoria handlu i polityki handlowej. Wyd. Uniwersytetu Gdańskiego 1997 r. str. 102-103





Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconRealizując politykę Miasta w zakresie promocji oraz jej strategiczne cele, dotyczące aktywności międzynarodowej zaplanowano I podjęto w roku 2004 szereg działań, wśród których można wyróżnić m in udział w następujących imprezach o charakterze targowym I innym, w kraju I za granicą

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconW każdej organizacji produkcyjnej można wyróżnić przynajmniej 3 obszary

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconW procesie zarzadzania można wyróżnić pięć podstawowych funkcji

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconWe współczesnym islamie wyróżnić można zasadniczo cztery orientacje religijno-polityczne

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconKorzyści z handlu międzynarodowego

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconModelowo wyróżnić można trzy wzorce uprawiania ogólnej refleksji nad prawem

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconWydział: Ekonomii I Handlu Międzynarodowego

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconZe względu na wykorzystywane zjawiska fizyczne przy wytwarzaniu światła w lampach elektrycznych można wyróżnić

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconWydział: Ekonomii I Handlu Międzynarodowego Kierunek

Wśród współczesnych teorii rozwoju handlu międzynarodowego można wyróżnić iconSylabus wydział: Ekonomii I Handlu Międzynarodowego

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom