Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny




Pobierz 365.92 Kb.
NazwaMagistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny
strona4/8
Data konwersji04.09.2012
Rozmiar365.92 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5   6   7   8




5. Znajomość frazeologizmów wśród Polaków



W rozdziale tym zająłem się głównie teoretyczną stroną frazeologii. Przedstawione zostały funkcje frazeologizmów, pochodzenie, tematy, które najczęściej spotykamy w związkach oraz innowacje. A jak ta cała teoria ma się do praktyki? Czy Polacy znają te utrwalone połączenia wyrazowe? Czy potrafią się nimi posługiwać, używać ich w sposób uzasadniony i dobrze je dobierać do sytuacji. Aby to sprawdzić, przeprowadziłem ankietę na 50 ochotnikach. Ankieta zawierała kilka pytań otwartych, ale większość stanowiły pytania testowe, w których z trzech odpowiedzi trzeba było wybrać jedną poprawną.

Ankieta była anonimowa, jedynymi danymi, jakie trzeba było podać był wiek, płeć oraz wykształcenie. Pod względem wieku znalazły się w badaniu ankietowym osoby od 17 do 52 lat. W przeważającej części były to kobiety – 33. Osoby biorące udział w ankiecie miały wykształcenie średnie – 21 osób lub wyższe – 29 osób. Kwestionariusz rozsyłałem głównie drogą mailową – tylko kilka ankiet było wypełnianych ręcznie.

Pierwsze pytanie sprawdzało to, czy ankietowani wiedzą, czym jest związek frazeologiczny. I już tu pojawiły się pierwsze problemy. Myślę, że ludzie doskonale zdają sobie sprawę z tego, co to jest, ale konieczność opisania tego zjawiska przysparza kłopotu. W celu oceny tego pytania przygotowałem sobie trzystopniową skalę – odpowiedzi bardzo dobre, dobre i dostateczne. Ocenę bardzo dobrą postawiałem wtedy, gdy osoba zrozumiale i z sensem opisała, czym jest związek frazeologiczny. Ocenę dobrą otrzymywały osoby, które pojęcie związku rozumiały, ale miały problem z jego opisaniem – często brakowało tam informacji, że frazeologizm niesie znaczenie przenośne. Ocenę dostateczną postawiałem osobom, które miały przynajmniej zarys tego, czym jest frazeologia. Pozostałe osoby nie zostały sklasyfikowane – brakowało odpowiedzi lub była to odpowiedź całkowicie niepoprawna.

Wyniki przedstawiają się następująco:

  1. Ocenę bardzo dobą otrzymały 24 osoby

  2. Ocenę dobrą otrzymało 16 osób

  3. Ocenę dostateczną otrzymało 6 osób

  4. Osoby niesklasyfikowane – 4 osoby


Myślę, że ogólnie Polacy wiedzą, czym jest frazeologia. Analizując dane, można stwierdzić, że znaczna większość ankietowanych udzieliła poprawnej odpowiedzi, 24 osoby dokładnie opisały pojęcie związku frazeologicznego.

Najbardziej zastanawiałem się nad zamieszczeniem w ankiecie pytania drugiego – Czy znasz jakiś podział frazeologizmów? Jeśli tak, to jaki. Zdaję sobie sprawę z trudności tego zagadnienia. Podział frazeologizmów bardziej znany jest osobom zajmującym się językoznawstwem niż zwykłym użytkownikom języka. Moje obawy potwierdziły się. Ze wszystkich ankietowanych tylko 2 osoby przedstawiły przynajmniej jeden prawidłowy podział. Był to podział gramatyczny na frazy, zwroty i wyrażenia.

Mimo że pytanie nie było łatwe, spodziewałem się więcej prawidłowych odpowiedzi. Zabrakło dość popularnego podziału ze względu na stopień łączliwości. Z drugiej jednak strony, osoby biorące udział w ankiecie nie były związane z językoznawstwem, dlatego trudno też wymagać od nich takiej wiedzy. Po prostu zwykli użytkownicy języka nie muszą wiedzieć, jakie mamy podziały związków.

Trzecie zadanie stanowiło główny punkt ankiety. Jest to test wyboru. Dwanaście pytań o frazeologizmy pochodzące z mitologii. Każde pytanie ma trzy odpowiedzi, z których trzeba było zakreślić jedną poprawną. Pytanie były zróżnicowane pod względem trudności. Znalazły się tu frazeologizmy używane bardzo często, ale nie zabrakło również tych, z którymi dużo osób nie miało nigdy do czynienia.

W pierwszym pytaniu trzeba było określić, czym jest chimeryczny charakter. Do wyboru były następujące odpowiedzi

  1. nieprzewidywalny, kapryśny

  2. łagodny, spokojny

  3. egoistyczny, narcystyczny


Oczywiście odpowiedzią poprawną jest nieprzewidywalny, kapryśny, wywodzący się od potwora, który łączył w sobie cechy kozy, lwa i węża – chimery. Odpowiedzi poprawnej udzieliło 39 osób.

Kolejne zagadnienie dotyczyło związku koń trojański. Do wyboru były odpowiedzi:

  1. Silny koń wywodzący się z Troi

  2. Prezent dawany na zgodę

  3. Ukryte niebezpieczeństwo, chytry podstęp


Odpowiedź poprawna to C – pochodzi od podstępu, jaki Grecy sprawili Trojanom. Ankietowani nie mieli większych problemów z tym pytaniem i tylko 3 osoby nie udzieliły poprawnej odpowiedzi.

Pytanie trzecie dotyczyło nici Ariadny. Ankietowani mieli do wyboru:

  1. Słaba nić

  2. Sposób na wyjście z szczególnie trudnej sytuacji

  3. Bardzo wytrzymała nić

Zdecydowana większość, 46 osób, wybrało odpowiedź B, co oczywiście było dobrym wyborem. Związek ten pochodzi od daru królewny kreteńskiej, dzięki któremu Tezeusz mógł wydostać się z labiryntu Minotaura.

W kolejnym pytaniu trzeba było wskazać, czym jest woda letejska. Do wyboru było:

  1. Woda dająca zapomnienie, ukojenia w cierpieniach psychicznych

  2. Źródło młodości

  3. Woda powodująca choroby, cierpienia

W tym pytaniu stosunkowo duża liczba osób miała problem ze wskazaniem poprawnej odpowiedzi. Szczególnie myląca była odpowiedz: źródło młodości. Tylko 33 osoby zakreśliły odpowiedź poprawną, czyli A. Frazeologizm ten wywodzi się od rzeki zapomnienia – Lete, znajdującej się w Hadesie.

Pytanie piąte związane było z frazeologizmem koszula Dejaniry. Do wyboru było:

  1. Koszula wykonana z bardzo drogich materiałów

  2. Cierpienie, od którego właściwie nie ma ucieczki

  3. Bardzo wygodna koszula noszona w czasach antycznych

Odpowiedź poprawną – B – wskazało 41 osób. Cztery osoby podały odpowiedź A, trzy osoby C, jedna osoba nie udzieliła odpowiedzi. Związek ten pochodzi od mitu, w którym centaur Nesoss umierając polecił żonie Heraklesa, Dejanirze, swoją krew jako środek, który miał zapewnić jej trwałą miłość małżonka. Chciał w ten sposób zemścić się na Heraklesie, gdyż nasączona jadowitą krwią centaura koszula zaczęła palić ciało tego słynnego herosa, co stało się przyczyną jego wielkich cierpień.

W kolejnym pytaniu trzeba było zaznaczyć, czym jest pięta Achillesa:

  1. Słaby punkt, miejsce

  2. Silny punkt, miejsce

  3. Nazwa medyczna

Jest to chyba jeden z najbardziej znanych frazeologizmów i dlatego też ankietowani nie mieli problemów ze wskazaniem poprawnej odpowiedzi – tylko jedna osoba dokonała złego wyboru. Oczywiście poprawna odpowiedz to A. Związek ten pochodzi z opowieści, w której matka słynnego herosa, boginka Tetyda, w celu zapewnienia synowi odporności na wszelkie ciosy, kąpała go w rzece Styks. Jednak musiała za coś trzymać niemowlę - w tym przypadku była to pięta, która w efekcie pozostała nieodporna na rany.

Kolejnym przykładem był również znany związek puszka Pandory. Ankietowani wybierali spomiędzy:

  1. Pudełko przeznaczone na drogocenne ozdoby

  2. Źródło nieszczęść, problemów, kłopotów wynikających z nadmiernej ciekawości.

  3. Źródło szczęścia i pomyślności

Również w tym przypadku zdecydowana większość wskazała poprawną odpowiedź – B. Tylko 4 osoby miały inne zdanie. Tytułowa Pandora była według mitologii pierwszą kobietą, dziełem Hefajstosa. Została wysłana na Ziemię wraz z puszką, którą mimo przestróg otworzyła i spowodowała pojawienie się na świecie wszelkich chorób i nieszczęść.

Pyrrusowe zwycięstwo – to kolejny frazeologizm, którego znaczenie mieli wskazać ankietowani. Do wyboru było:

  1. Zwycięstwo pozorne, opłacone nadmiernymi stratami

  2. Zwycięstwo osiągnięte przez podstęp, zdradę

  3. Szybkie i chwalebne zwycięstwo

Choć aż 33 osoby wskazały prawidłową odpowiedź – A – to jednak spora grupa się myliła. Aż 13 osób wybrało odpowiedź B, co świadczy o tym, że jednak nie jest to związek, który Polacy znają. Faktycznie muszę przyznać, że w porównaniu do innych frazeologizmów z tym nie spotykamy się zbyt często. Frazeologizm ten pochodzi od imienia króla Epiru Pyrrusa, który w III w. p.n.e. toczył wojnę z Rzymem, i jego okupionej dużymi stratami wygranej w bitwie pod Ausculum. Według starożytnych historyków Pyrrus miał powiedzieć po bitwie do gratulujących mu sukcesu oficerów: „Jeszcze jedno takie zwycięstwo i będę zgubiony". Odnosiło się to do tego, iż zwycięstwo kosztowało Pyrrusa ok. 3–4 tys. zabitych i dużą liczbę rannych (w sumie kilkanaście procent składu osobowego armii), które to straty w warunkach wojny prowadzonej na obcym terytorium były nie do uzupełnienia, natomiast Rzymianie, mimo iż ich straty były blisko dwukrotnie większe, operując na własnej ziemi, z łatwością mogli sformować nowe legiony.

Kolejny przykład należał do jednych z najbardziej znanych, a co za tym idzie najłatwiejszych związków. Stajnia Augiasza – do wyboru:

  1. Bardzo czysta, zadbana stajnia

  2. Miejsce szczególnie zaniedbane, zanieczyszczone

  3. Stajnia z rasowymi końmi, które miały nadzwyczajne umiejętności

W tym przypadku nikt nie miał wątpliwości. Wszyscy zaznaczyli poprawną odpowiedź – B. Z frazeologizmem tym spotykamy się już w szkole podstawowej i myślę też, że głównie z tego powodu nikt nie miał problemu z zaznaczeniem poprawnej odpowiedzi. Związek ten pochodzi z mitu, w którym jedną z 12 prac zleconych Heraklesowi, było uprzątnięcie stajni Augiasza, która nie była czyszczona przez ponad 30 lat.

Kolejnym przykładem była syzyfowa praca. Ankietowani wybierali spomiędzy:

  1. Ciężka i niewdzięczna praca

  2. Dobrze opłacana praca

  3. Daremna, bezowocna praca

W tym przypadku, mimo iż związek na ogół bardzo dobrze znany, ankietowanych zmyliła odpowiedź A. Aż 6 osób wskazało ją jako prawidłową. Musze przyznać, że odpowiedzi A i C są nieco do siebie podobne, ale to właśnie daremna i przede wszystkim bezowocna praca jest znaczeniem tego związku. Odpowiedź prawidłową wskazały 44 osoby. Frazeologizm pochodzi od króla Koryntu, Syzyfa, który za karę za swoje niecne postępki i chytrość wobec bogów został skazany na karę wtaczania głazu pod górę, który, gdy król znajdował się już u szczytu, staczał się i Syzyf był zmuszony zaczynać swoją pracę od początku.

Węzeł gordyjski to kolejna zagadka z mojej ankiety. Odpowiedź poprawną – A – trzeba było wybrać spomiędzy:

  1. Trudna do rozwiązania, skomplikowana sprawa

  2. Banalny problem

  3. Źródło konfliktów

Według mnie frazeologizm dość znany, jednak aż 8 osób wskazało niepoprawną odpowiedź. Co ciekawe, wszyscy ci, którzy odpowiedzieli źle, zaznaczyli C. Węzeł gordyjski to kunsztowny węzeł z łyka zamocowany przy wozie. Znajdował się w świątyni Zeusa w Gordion. Według przepowiedni ten, kto go rozwiąże, miał zostać władcą Azji Mniejszej. Aleksander Macedoński rozwiązał ten problem rozcinając węzeł mieczem.

Ostatnią zagadkę, z jaką musieli sobie poradzić ankietowani w tym zadaniu, był związek wejść na Parnas. Do wyboru było:

  1. Osiągnąć sukces

  2. Zdobyć bardzo trudny szczyt

  3. Wkroczyć na salony

Odpowiedzi w tym zadaniu były dość zróżnicowane. Musze przyznać, że jest to związek spotykany rzadko. Odpowiedz poprawną – A – zaznaczyło 31 osób. Dziesięciu ankietowanych uważało, że jest to zdobycie bardzo trudnego szczytu, ośmiu było zdania, że wiąże się to z wejściem na salony. Jedna osoba nie udzieliła odpowiedzi. W starożytności górę Parnas uważano za siedzibę poezji oraz muzyki, więc tylko najwybitniejsi, którzy osiągnęli sukces, mogli się tam znaleźć.

Podsumowując to zadanie, myślę, że z wiedzą Polaków na temat frazeologizmów nie jest źle. W każdym z przykładów większość ankietowanych wskazywała poprawną odpowiedź. W wielu przypadkach, szczególnie przy popularnych frazeologizmach, tylko nieliczni odpowiadali błędnie.


Kolejne zadanie w ankiecie polegało na pisemnym objaśnieniu związków frazeologicznych. Przygotowałem następujące przykłady:

  • Mieć węża w kieszeni



  • Niedźwiedzia przysługa



  • Łabędzi śpiew



  • Biegać jak kot z pęcherzem



  • Mieć złote serce



Największe problemy osobom, które brały udział w ankiecie, sprawił związek biegać jak kot z pęcherzem. Tylko 21 osób udzieliło poprawnej odpowiedzi, czyli biegać bez celu, nie móc sobie znaleźć miejsca.

Zaskoczyła mnie również mała liczba poprawnych odpowiedzi przy związku mieć węża w kieszeni. Zawsze uważałem, że jest to jeden z popularniejszych frazeologizmów, a tymczasem zaledwie 27 osób udzieliło poprawnej odpowiedzi – być skąpym.

Podobny problem sprawił związek łabędzi śpiew – czyli ostatni, przedśmiertny przejaw swojej działalności. W tym przypadku 29 osób udzieliło poprawnej odpowiedzi.

Nieoczekiwanie również związek niedźwiedzia przysługa, czyli taka pomoc, która przynosi więcej szkody niż pożytku, sprawił ankietowanym problem. Było tylko 31 poprawnych odpowiedzi.

Najmniejszy problem moi ankietowani mieli z frazeologizmem mieć złote serce, czyli po prostu być dobrym, uczynnym. Tu nikt nie miał wątpliwości, wszystkie odpowiedzi były poprawne.

Analizując to zadanie, można dojść do wniosku, że ludzie mają dużo większy problem z samodzielnym opisaniem znaczenia związku frazeologicznego, niż z zakreśleniem poprawnej odpowiedzi. W tym zadaniu nie było aż tak dobrze, jak w poprzednim. Liczba niepoprawnych odpowiedzi była znaczna. Tylko w jednym przypadku wszyscy odpowiedzieli poprawnie – w pozostałych było to zwykle ok. 60% badanych.


Ostatnie zadanie w przygotowanej przeze mnie ankiecie polegało na rozpoznaniu, z jakich związków frazeologicznych powstała dana innowacja. Ankietowani musieli zmierzyć się z pięcioma kontaminacjami. Cztery z nich były złożone z dwóch związków, jeden przykład był kontaminacją trzech związków.

Ankietowanie musieli zmierzyć się z następującymi przykładami:

  • Gdzie kucharek sześć, tam wióry lecą – kontaminacja związków Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść i Gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą

  • Kto rano wstaje, ten leje jak z cebra – kontaminacja frazeologizmów Kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje oraz Leje jak z cebra

  • Kto rano wstaje, ten leje jak wół na malowane wrota – połączenie związków Kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje, Leje jak z cebra i Gapić się jak wół na malowane wrota

  • Kto pod kim dołki kopie, temu Pan bóg daje – kontaminacja Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada z Kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje

  • Cicha woda po kisielu – połączenie przysłowia Cicha woda brzegi rwie z Siódma woda po kisielu.


Z tym zadaniem osoby ankietowane również miały problem. Wyniki są bardzo przeciętne. Pierwszą kontaminację poprawnie rozpoznało 26 osób. Jest to wynik najwyższy ze wszystkich. Zdecydowanie najgorzej było z przykładem drugim – 13 poprawnych odpowiedzi i trzecim – 12 prawidłowych odpowiedzi. W zagadnieniu trzecim dodatkowym utrudnieniem, na które nie każdy zwrócił uwagę, była potrójna kontaminacja, co może tłumaczyć tak slaby wynik. Przykład czwarty prawidłowo rozszyfrowało 20 osób. Nieco więcej, bo 23 osoby udzieliły poprawnej odpowiedzi na kontaminację piątą.

Ogólnie wynik tego zadania muszę uznać za mierny. Tylko w jednym przykładzie poprawną odpowiedź udzieliła więcej niż połowa uczestników. Trudno powiedzieć, czy wynika to z niezrozumienia zadania, czy niestety z nienajlepszej wiedzy osób badanych.

Podsumowując wyniki, można stwierdzić, że wiedza Polaków na temat związków frazeologicznych jest przeciętna. Niestety nie każdy wie, czym jest frazeologia. Najlepsze wyniki przyniosło zadnie trzecie, będące testem wyboru. Najczęściej znaczna większość osób badanych miała tam rację. Całkiem nieźle, choć nieco gorzej, było również w zadaniu czwartym, w którym uczestnicy musieli opisać własnymi słowami, co oznacza dany związek. Była tu zauważalna różnica pomiędzy zadaniem opisowym a testem wyboru. Mimo wszystko zawsze prościej jest wybrać daną odpowiedź, często drogą eliminacji, niż napisać ją samemu.

Niestety zadnie drugie, dotyczące podziału związków frazeologicznych, nie okazało się najlepszym pomysłem. Liczba odpowiedzi zadowalających była znikoma, co mnie jednak nie dziwi. Jest to zagadnienie bardziej specjalistyczne, którego zwykli użytkownicy języka nie potrzebują. Również w przypadku zadania ostatniego, dotyczącego kontaminacji frazeologizmów, można było zauważyć problemy uczestników. Tu nie tylko trzeba było wykazać się wiedzą o związkach, ale również trzeba było skojarzyć dane części struktury z ich pierwowzorem.

Rozpatrując ankietę tylko pod względem pytań trzeciego i czwartego, to wynik jest stosunkowo dobry.. Polacy posiadają wiedzę praktyczną, zabrakło im jednak wiedzy teoretycznej w pozostałych pytaniach. Mimo wszystko myślę, że nie jest aż tak źle, choć mamy jeszcze sporo do nadrobienia.
1   2   3   4   5   6   7   8

Powiązany:

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconO róŻnych odmianach wspóŁczesnej polszczyzny

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconBakaláŘSKÁ práce jednostki frazeologiczne w czasopismach

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconUczniowska odmiana współczesnej polszczyzny w świadomości jej użytkowników

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconFrazeologia współczesnej polszczyzny – ćwiczenia I proszę uzupełnić brakujące komponenty związku frazeologicznego

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconZamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w Wałczu Podstawowe informacje o przedmiocie innowacje w przedsiębiorstwie dr Katarzyna Kozioł innowacje w przedsiębiorstwie

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconInnowacje w przedsiębiorstwie Innowacje

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconBohemizmy frazeologiczne w staropolszczy ź nie

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconImię I nazwisko ucznia Wyjasnij podane związki frazeologiczne

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconJednostki frazeologiczne zawierające nazwy potraw, żywności I czynności z nimi związanych

Magistersk á diplomov á práce innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny iconDzieje polszczyzny ś L ą skiej

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom