O błĘdach językowych




Pobierz 34.95 Kb.
NazwaO błĘdach językowych
Data konwersji04.09.2012
Rozmiar34.95 Kb.
TypDokumentacja


REFERAT




O BŁĘDACH JĘZYKOWYCH




-opracowany przez mgr Monikę Gardiasz i wygłoszony na spotkaniu szkoleniowym Zespołu Nauczycieli Przedmiotów Ogólnych działającym przy Zespole Szkół Leśnych w Biłgoraju w dniu

6 listopada 2002r.


Jedną z podstawowych czynności nauczyciela polonisty jest wskazywanie błędów językowych w pracach pisemnych i wypowiedziach ustnych uczniów. Jednak nauczyciele uczący innych przedmiotów niż język polski nie mogą pozostać obojętni wobec zauważanych błędów. Różnica polega na tym, że polonista musi wskazać i nazwać błąd językowy oraz wpoić uczniom podstawowe zasady, których powinni przestrzegać. Natomiast inni nauczyciele powinni go zauważyć. Myślę, że warto byłoby poznać rodzaje błędów

i przyczyny ich powstawania, aby korygować je w pracach uczniowskich.

Określenie rodzaju błędu nie jest jednak ani łatwe, ani jednoznaczne. Nazwanie konkretnego błędu może sprawiać pewien kłopot wszystkim, nawet polonistom. Przyczyn jest wiele. Uczniowie stale popełniają błędy, ciągle nowe, różne. Poza tym klasyfikacja błędów językowych jest stale modyfikowana i różnie przedstawiana przez znawców języka. Jedno nie budzi wątpliwości- definicja błędu. Czymże więc jest błąd? Jest to nieświadome odstępstwo od obowiązującej w danym momencie normy językowej, czyli taka innowacja językowa, która nie znajduje uzasadnienia; nie usprawnia porozumiewania się, nie wyraża nowych treści.

To taki sposób użycia jakiegoś elementu języka, który razi jego świadomych użytkowników, gdyż pozostaje w sprzeczności z jego dotychczasowymi przyzwyczajeniami, a nie tłumaczy się funkcjonalnie (według Nowego słownika poprawnej polszczyzny PWN, pod red. Andrzeja Markowskiego).

Zakres pojęcia, rodzaje błędów nie jest ściśle wyznaczony. W swojej wypowiedzi przedstawię obowiązującą klasyfikację błędów, która jest stosowana przy sprawdzaniu prac pisemnych z języka polskiego. W następnej części omówię rodzaje błędów, najwięcej uwagi poświęcając tym, które uczniowie popełniają najczęściej.

Ze względu na rangę, wszystkie błędy można podzielić na:


BŁĘDY RAŻĄCE

BŁĘDY POSPOLITE

BŁĘDY JĘZYKOWE


Są naruszeniem podstawowych zasad poprawnościowych. Zakłócają podstawową, komunikatywną funkcję przekazu językowego. Tekst, który zawiera takie błędy, jest albo niezrozumiały dla odbiorcy, albo przekazuje mu informacje niezgodne z intencją nadawcy (np. myszów, ja to zrobił).

Nie powodują na ogół nieporozumienia na poziomie semantycznym, jednak naruszają normę panującą w danym środowisku i narażają osobę, która je popełnia, na negatywną ocenę

ze strony odbiorcy, (np. zaczełem, wyłanczać).

Odstępstwa od normy, które naruszają ją tylko w niewielkim zakresie, (np. nieprawidłowy szyk zdania).


Według szkolnej klasyfikacji błędy językowe dzieli się na:

  1. zewnątrzjęzykowe:

    1. ortograficzne,

    2. interpunkcyjne,

  2. wewnątrzjezykowe:

    1. gramatyczne (fleksyjne, składniowe),

    2. leksykalne (słownikowe, frazeologiczne, słowotwórcze),

    3. fonetyczne,

  3. stylistyczne.

Innym rodzajem usterki, nie ujętej w wymienionej klasyfikacji, jest błąd merytoryczny (logiczny i rzeczowy).

Sposób oznaczania błędów przedstawia się następująco:


RODZAJ BŁĘDU

SPOSÓB OZNACZANIA


1. merytoryczny




a) rzeczowy

rz.

b) logiczny

log.

2. gramatyczny




a) fleksyjny

fl.

b) składniowy

skł.

3. leksykalny




a) słownikowy (wyrazowy)

wyr.

b) frazeologiczny

fraz.

c) słowotwórczy

słtw.

4. stylistyczny

styl.

5. błędy zapisu




a) ortograficzny

o.

b) interpunkcyjny

i.

c) grafia (przestawianie, opuszczeni liter lub zamiana liter)

graf.


Do najczęstszych błędów językowych, popełnianych przez uczniów, zaliczyć trzeba błąd ortograficzny, polegający na używaniu niewłaściwych liter, połączeń literowych, nieprawidłowym stosowaniu wielkich i małych liter. Błędy te popełniają nie tylko uczniowie, zdarzają się one prawie wszystkim. W czasopismach występują równie często. Oto niektóre przykłady: Nadburzański Oddział Straży Granicznej, Kotlina Kłocka, 5-cio letni, v-ce rektor.

Bardzo często mylony z błędem ortograficznym jest błąd fonetyczny. Zasadnicza różnica pomiędzy tymi błędami polega na tym, że usterka ortograficzna występuje w piśmie, natomiast fonetyczna w mowie, wymowie. Czasami jednak błędy fonetyczne występują

w piśmie. Uczeń zapisuje po prostu wyrazy tak, jak je wymawia, a bardzo często mówi niepoprawnie. Na co dzień posługuje się językiem potocznym, niedbałym, czasami mówi gwarą. Błędem fonetycznym jest wymowa niezgodna z prawidłami normy ogólnopolskiej. Nie wolno mieszać głosek sz- ź, cz- dź, s- z, c- dz oraz pomijać samogłosek stanowiących sylabę. Najczęstsze błędy fonetyczne to: wymowa i pisownia wyrazów typu jadom, piszom, upraszczanie spółgłosek czeba (trzeba), japko (jabłko). W najnowszym systemie oznaczania błędów pominięto jednak ten rodzaj usterki, a właściwie o nim zapomniano.

Kolejnym rodzajem jest błąd składniowy, który dotyczy nieprawidłowej budowy zdań,

a w szczególności:

  • błędów w zastosowaniu wskaźnika zespolenia (czym dalej, tym),

  • naruszenia związku rządu lub zgody (poszukiwać maszynistkę, używam dobre kosmetyki),

  • niewłaściwego użycia przyimków (W porównaniu do innych szkół...) i spójników (Nie czytał, a obserwował),

  • niepoprawnego szyku zdania (Egipcjanki nosiły długie tuniki zakrywające piersi sięgające do kostek),

  • niewłaściwego użycia imiesłowowego równoważnika zadania (Siedząc na ławce nasuwają się różne myśli),

  • powtarzania tych samych struktur zdaniowych w obrębie zdania (Chciałbym, żeby mi się to udało, żeby uczyć się systematycznie),

  • braku powiązań pomiędzy poszczególnymi częściami zdania, nieumiejętności wyznaczania granic zdania,

  • niepoprawnych skrótów składniowych (Sytuacja wydaje się być niebezpieczna).

Do kategorii błędów naruszających normę gramatyczną- oprócz składniowych - zalicza się również błędy fleksyjne. Występują wtedy, gdy piszący nie umie odmieniać wyrazów lub robi to nieprawidłowo.

Następną usterką pojawiającą się w pracach uczniowskich jest błąd stylistyczny. Popełniany jest nadzwyczaj często. Polega na nieprawidłowym doborze środków językowych, niedostosowanych do charakteru i funkcji wypowiedzi. Należy jedmak pamiętać, że nie występuje tu naruszenie norm gramatycznych. Typowe błędy stylistyczne to:

  • nadużywanie zaimków - co świadczy ubogim słownictwie piszącego (Ten bohater był taki, że oni go tak traktowali),

  • mieszanie stylów w obrębie jednego zdania, wypowiedzi (Skonsumowałem na obiad całą kartoflankę),

  • niepotrzebne, nieuzasadnione stosowanie stylizacji językowych (Onegdaj nasi uczniowie wygrali zawody),

  • rymy wewnętrzne,

  • przeładowanie wypowiedzi wyrazami zapożyczonymi,

  • powtarzanie wyrazów, konstrukcji wyrazowych w bliskim sąsiedztwie ( Ogłoszenie dla ogłoszeniodawców),

  • stosowanie wulgaryzmów.

Nie można też lekceważyć błędów leksykalnych, wśród których wyróżniamy:

  1. błędy słownikowe ( inaczej wyrazowe ) polegające na:

  • użyciu wyrazów w niewłaściwym znaczeniu ( np. dokładnie jako właśnie tak ),

  • myleniu znaczeń wyrazów podobnie brzmiących ( adaptować i adoptować ),

  • nadużywaniu modnych słów ( opcja, generować ),

  • stosowaniu wyrazów oznaczających to samo ( cofać się do tyłu ),

  1. błędy frazeologiczne - używanie frazeologizmów w nieprawidłowym znaczeniu

( broczyć potem ),

  1. błędy słowotwórcze - zastosowanie nieprawidłowej końcówki ( głupość, matkowy ), stosowanie struktur wyrazowych niezgodnych z polską tradycją ( Biznes Informacje, Kredyt Bank ).

Trzeba w tym miejscu wspomnieć jeszcze o jednym błędzie językowym, który przez uczniów uważany jest za niezbyt istotny. Jest nim błąd interpunkcyjny. Podstawowe zasady stosowania znaków interpunkcyjnych są uczniom znane. Zauważa się jednak, że piszący nie przywiązują do tego rodzaju usterki zbyt dużej wagi. To mylące wyobrażenie, gdyż niewłaściwe stosowanie lub pomijanie znaków interpunkcyjnych czyni wypowiedź niezrozumiałą. W swojej pracy polonisty spotykam się z umiejscowieniem znaku interpunkcyjnego na początku wersu. To dla mnie nie tylko błąd interpunkcyjny, ale

i estetyczny. Uczniowie, którym podkreślam w pracach taki błąd twierdzą, że stawianie przecinka czy kropki na początku linijki jest prawidłowe, ponieważ słownik komputerowy nie eliminuje tego. Nie zdają sobie sprawy, że nawet najlepszy komputer nie zakreśli im wszystkich usterek.

Warto wspomnieć również o błędach merytorycznych. Według najnowszej klasyfikacji dzielimy je na rzeczowe i logiczne. Pierwsze dotyczą treści pracy, wykorzystywanych wiadomości. Występują, gdy piszący:

  • nie zrozumie istoty faktów, wydarzeń i zjawisk oraz zachodzących pomiędzy nimi zależności,

  • nieprawidłowo używa określeń, terminów, nazwisk i nazw ( także błędnie je zapisuje),

  • zniekształca cytaty.

Błędy logiczne występują wtedy, gdy piszący wyciąga nieprawidłowe wnioski, a jego tok myślenia jest chybiony. Pewną nowością w tej kategorii jest uznawanie za błąd rzeczowy niewłaściwego zapisywania nazwisk ( np. Rzeromski ). Do tej pory uznawano taki rodzaj błędu za ortograficzny.

W końcowej części swojej wypowiedzi chciałabym poruszyć jeszcze jedną kwestię. Jak wspomniałam na początku, jednym z głównych zadań polonisty jest wskazywanie błędów, ich nazywanie i eliminowanie. Należy jednak zauważyć, że uczniowie językiem polskim posługują się też na innych lekcjach. Popełniają błędy nie tylko w pracach z języka polskiego. Nauczyciele historii, geografii, matematyki, przedmiotów zawodowych i inni nie mogą pozostać obojętni wobec zauważanych błędów. Nie powinni wprawdzie obniżać ocen za błędy ortograficzne, np. matematycy czy informatycy, ale byłoby dobrze gdyby je podkreślali i oznaczali. Aby razem z nauczycielami języka polskiego pozostali, byli jednomyślni co do istoty błędu językowego. Nie ma bowiem nic gorszego niż niekonsekwencja w traktowaniu tych samych zjawisk przez różnych nauczycieli.


Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

O błĘdach językowych iconZajęcia organizacyjne. Rola edytora w zakresie jezykowego przygotowania tekstu. Kultura języka (pojęcia: norma, uzus, błąd, innowacja). Zróżnicowanie stylistyczne polszczyzny. Typy błędów językowych I kryteria oceny innowacji językowych. Błędy w wymowie. Błędy fleksyjne

O błĘdach językowych iconUcz się na cudzych błędach I unikaj poniższych największych wpadek podczas rozmowy kwalifikacyjnej

O błĘdach językowych iconReguły zachowań językowych

O błĘdach językowych iconTest predyspozycji językowych

O błĘdach językowych iconKlasyfikacja błĘDÓw językowych

O błĘdach językowych iconKształcenie kompetencji językowych niesłyszących

O błĘdach językowych iconUporczywość praktyki niestosownych zachowań językowych

O błĘdach językowych iconOsiągnięcia ucznia na oceny z poszczególnych umiejętności językowych

O błĘdach językowych iconProcedura organizacji rozszerzeń w klasach językowych c I d liceum

O błĘdach językowych iconOsiągnięcia ucznia na oceny z poszczególnych umiejętności językowych

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom