Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów




Pobierz 246.07 Kb.
NazwaPojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów
strona2/8
Data konwersji08.10.2012
Rozmiar246.07 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5   6   7   8
część dóbr publicznych jest dzielona na zasadzie częściowej odpłatności

  • Dochody publiczne – świadczenia pieniężne o charakterze bezzwrotnym i obowiązkowym na rzecz państwa oraz innych związków publicznoprawnych, przeznaczane na realizację funkcji określonych w polityce finansowej państwa

Rodzaje dochodów publicznych:

  • Daniny publiczne – podstawowe dochody (podatek, cło)

  • Dochody publiczne z majątku i praw majątkowych – o charakterze dochodów rentierskich, pochodzące z korzystania przez inne podmiotu z majątku publicznego (wynajem, dzierżawa), a także dochody z akcji, odsetki od pożyczek i lokat

  • Pozostałe dochody – składki i wpłaty na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i fundusze celowe

Dochody publiczne

Funkcje realizowane za pomocą dochodów publicznych:

  • Funkcje publiczne (administracja, bezpieczeństwo wewnętrzne, obrona narodowa, wymiar sprawiedliwości)

  • Funkcje społeczne (opieka zdrowotna, edukacja, zabezpieczenie socjalne, zabezpieczenie emerytalno-rentowe, kultura)

  • Funkcje gospodarcze (realizacja celów określonych w polityce gospodarczej państwa)

Wpływy publiczne

Podatek

  • Podatek - przymusowe, bezzwrotne i nieodpłatne świadczenie pieniężne o charakterze powszechnym, nakładane z mocy prawa przez państwo lub inne organy władzy publicznej (np. samorządy lokalne) na osoby fizyczne i prawne

  • Podatek jest podstawowym, najważniejszym źródłem dochodu państwa nakładanym w celu pokrycia zapotrzebowania na środki finansowe niezbędne do realizacji wydatków państwa

Funkcje podatków:

  • fiskalna – są głównym źródłem dochodów budżetu państwa, gwarantują finansowanie wydatków publicznych (pierwotna, najstarsza funkcja podatków)

  • redystrybucyjna – są instrumentem przesuwania dochodów pomiędzy różnymi grupami społecznymi

  • stymulacyjna – są wykorzystywane przez państwo jako instrument oddziaływania na decyzje podmiotów gospodarczych w celu skorelowania ich z założeniami polityki gospodarczej i społecznej państwa

Podatek-kryteria klasyfikacji

Kryterium przedmiotowe podatków:

  • Majątkowe – podstawą naliczania podatku jest posiadany majątek, w tym prawo majątkowe

  • Od przychodów – naliczany od przychodów osiąganych z działalności gospodarczej

  • Od dochodów – naliczany od dochodów osiąganych z pracy i działalności gospodarczej

  • Od wydatków – nakładany na realizowane wydatki, o charakterze selektywnym (np. podatek od luksusu)

Kryterium związku pomiędzy ciężarem podatkowym a ponoszącym go podatnikiem:

  • Bezpośrednie – podatki płacą podmioty bezpośrednio związane z zaistnieniem zjawiska wywołującego obowiązek podatkowy (zgodność między przedmiotem a podmiotem opodatkowania)

  • Pośrednie – podatek płacą inne podmioty niż te, u których powstało zobowiązanie podatkowe

Kryterium władztwa podatkowego:

  • Państwa – podatki zasilają budżet państwa (pełne uprawnienia do ich kształtowania ma państwo)

  • Samorządu terytorialnego – podatki zasilają wyłącznie jednostki samorządu terytorialnego, w ich zakresie posiadają one określone kompetencje

Elementy konstrukcyjne podatku:

  • Podmioty podatku

  • Podmiot czynny – osoba lub instytucja nakładająca i pobierająca podatek

  • Podmiot bierny – osoba lub instytucja zobowiązana do uiszczenia podatku

  • (płatnik podatku – podmiot płacący podatek za inną osobę będąca podmiotem biernym podatku [podatek dochodowy od osób fizycznych])

  • Przedmiot podatku – zjawisko lub przedmiot, którego wystąpienie rodzi konieczność uiszczenia podatku

  • Podstawa opodatkowania – określony ilościowo lub wartościowo przedmiot podatku, od którego nalicza się podatek

  • Stawka podatkowa – określa sposób naliczania podatku w zależności od wielkości podstawy opodatkowania:

  • Kwotowa stawka podatkowa

  • Procentowa stawka podatkowa

  • Stała (proporcjonalna)

  • Progresywna

  • Degresywna (połączenie stałej i progresywnej)

  • Regresywna

  • Skala podatkowa – zestawienie wielkości podstawy opodatkowania i odpowiadających im stawek podatkowych

  • Zwolnienia od podatku – wyłączenie podmiotu z poboru podatku

  • Ulgi – częściowe ograniczenie ciężaru podatkowego

Przykładowe podatki:

  • Dochodowy od osób fizycznych

  • Dochodowy od osób prawnych

  • Od towarów i usług

  • Akcyzowy

  • Od gier

  • Od nieruchomości

  • Leśny

  • Od spadków i darowizn

  • Od środków transportu

  • Od czynności cywilnoprawnych

  • Od psów

Podatek dochodowy

Obowiązująca skala podatku dochodowego

  • Od osób prawnych – 19% (CIT)

  • Od osób fizycznych – 3 progi podatkowe

  • 19%

  • 30%

  • 40%

Podatek dochodowy osób fizycznych



Wydatki publiczne

  • Wydatki publiczne – wydatkowanie środków pieniężnych przez państwo i inne związki publicznoprawne w celu zaspokojenia potrzeb publicznych

  • spełniające klasyczne funkcje publiczne państwa (obrona narodowa, bezpieczeństwo wewnętrzne, administracja publiczna)

  • realizujące socjalne funkcje władz publicznych

  • spełniające ekonomiczne funkcje państwa

Kategorie wydatków publicznych

  • Wydatki osobowe oraz związane z zakupem przez państwo na rynku niezbędnych towarów i usług

  • Transfery socjalne na rzecz gospodarstw domowych jako element realizacji zabezpieczeń socjalnych

  • Subwencjonowanie przedsiębiorstw jako element uzupełniania mechanizmu rynkowego

System budżetowy

  • System budżetowy odnosi się do ram prawnych, organizacyjnych i planistycznych prowadzenia gospodarki budżetowej.

  • Najważniejszym elementem systemu budżetowego państwa jest budżet

Budżet

  • Budżet – plan finansowy (zestawienie dochodów i wydatków) państwa uchwalany na 1 rok

  • Scentralizowany fundusz publiczny, w którym gromadzi się środki pieniężne na pokrycie wydatków związanych z funkcjonowaniem państwa i związków publicznoprawnych


Wymiary budżetu:

  • Finansowy – zestawienie planowanych dochodów i wydatków państwa

  • Prawny – uchwalany w formie ustawy

  • Programowy – wyraża założenia polityki gospodarczej rządu

Deficyt budżetowy

  • Deficyt budżetowy - niedobór dochodów budżetu państwa w stosunku do jego wydatków (nadwyżka wydatków nad dochodami)

  • Zgodnie z przyjętymi w wielu krajach rozwiązaniami deficyt budżetowy nie powinien przekraczać 3% PKB

  • W praktyce współczesnych państw deficyt budżetowy jest permanentnym zjawiskiem  konieczność wypracowywania rozwiązań gwarantujących jego finansowanie

Dług publiczny

  • Źródłem pokrycia deficytu budżetowego jest dług publiczny – finansowe zobowiązanie władz z tytułu zaciągniętych pożyczek.

  • Dług publiczny to stałe zjawisko współczesnych finansów publicznych; w miarę wzrostu narastania problemów podejmuje się działania zmierzające do jego ograniczenia:

  • Górna granica rozmiaru długu publicznego 60% PKB

  • Racjonalizacja zarządzania długiem publicznym

Zarządzanie długiem publicznym:

  • Regulacja proporcji pomiędzy zadłużeniem krajowym a zagranicznym

  • Regulacja proporcji pomiędzy zadłużeniem krótkookresowym a wieloletnim

  • Dobór instrumentów zaciągania długu oraz zmiany w ich strukturze (kredyt bankowy, weksel skarbowy, obligacje skarbowe)

Celem działań jest zaspokojenie zapotrzebowania rządu na pieniądz przy jak najmniejszym koszcie jego pozyskania

  • W marcu 2006 r dług publiczny Polski wynosił ponad 480 mld złotych, co stanowiło wartość wartość połowy produktu krajowego brutto

  • Wysokość długu publicznego w Polsce wykazuje tendencję rosnącą

  • W ciągu pięciu lat dług publiczny wzrósł o 190 mld zł - napędzają go głównie wydatki socjalne - renty, przywileje emerytalne.

Finanse samorządu terytorialnego

  • Finanse samorządowe nabierają znaczenia na gruncie tendencji decentralizacji finansów publicznych i przekazywania samorządom praw do dysponowania określoną pulą środków publicznych w celu realizacji wcześniej założonych funkcji.

  • Podstawą gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego jest budżet, silnie skorelowany z budżetem państwa

Podział dochodów jednostek samorządu terytorialnego:

  • Dochody własne (podatki lokalne i regionalne, dochody z opłat, z majątku)

  • Udziały we wpływach z tytułu podatków stanowiących dochód budżetu państwa (część wpływów z podatków dochodowych)

  • Transfery z budżetu państwa (subwencje, dotacje)

Kompetencje jednostek samorządu terytorialnego:

  • Możliwości kształtowania dochodów własnych (ulgi wpływające na rozwój obszarów)

  • Możliwość zaciągania zobowiązań finansowych (kredyt, emisja obligacji komunalnych) w ramach prawnych ograniczeń

Polityka fiskalna

  • Polityka fiskalna - działalność państwa polegająca na wykorzystaniu instrumentów fiskalnych (podatków i danin publicznych, wydatków, długu publicznego, gwarancji i poręczeń dla podmiotów gospodarczych itd), do osiągania określonych celów (stabilizacji cyklu koniunkturalnego, osiągnięcia wysokiego stopnia wykorzystania mocy wytwórczych itd)

  • Za politykę fiskalną, w ramach której wykorzystuje się dochody publiczne pochodzące z podatków oraz wydatki na realizację zadań państwa, odpowiada rząd przed parlamentem, który uchwala ustawy budżetowe

  • Cele polityki mogą ulegać zmianie pod wpływem czasu i warunków panujących w danym kraju

Cele polityki fiskalnej:

  • Fiskalne - popyt państwa na pieniądz zostaje zaspokojony w wyniku przejmowania części dochodów od podmiotów. Może również zostać zaspokojony przez zaciąganie przez państwo pożyczek

  • Pozafiskalne - wynikające z roli, jakie państwo odgrywa w funkcjonowaniu całego systemu ekonomiczno-społecznego (promowanie wzrostu dochodów, łagodzenie niesprawności mechanizmu rynkowego, ograniczanie cykliczności procesów gospodarczych, walkę z bezrobociem, ograniczanie nadmiernego zróżnicowania dochodów, walkę z nieuczciwą konkurencją)

Podmioty odpowiedzialne za kształt polityki fiskalnej:

  • parlament (władze stanowiące)

  • rząd (władze wykonawcze)

  • minister finansów (ponoszący szczególną odpowiedzialność za przygotowanie koncepcji polityki fiskalnej i jej realizację)

  • aparat skarbowy (zajmujący się zarówno realizacją polityki fiskalnej, jak i dysponujący pewnymi uprawnieniami decyzyjnymi w kwestiach fiskalnych /umarzanie zaległości podatkowych etc/)

Podstawowe instrumenty polityki fiskalnej

Polityka kredytowa

  • W okresie kryzysu gospodarczego państwo może stymulować popyt poprzez wzrost inwestycji

  • Wzrostu inwestycji można oczekiwać, gdy zaistnieje możliwość korzystnego (taniego) finansowania podmiotów ekonomicznych na rynku

  • Sprzyjać temu może polityka państwa: obniżenie stopy procentowej, stopy rezerw obowiązkowych płaconych przez banki, stopy kredytu redyskontowego udzielanego bankom komercyjnym przez bank centralny operacje na otwartym rynku kredytowym

Polityka podatkowa

  • W okresie kryzysu gospodarczego państwo może obniżać stopę podatkową, co spowoduje pozostawienie większej ilości zasobów pieniężnych z gospodarce i przekształcenie ich w inwestycje

  • Przy dodatkowym zmniejszeniu podstawy opodatkowania u przedsiębiorców (np. wprowadzenie zasady przyspieszonej amortyzacji) w gospodarce pozostaje zwiększona ilość środków

  • W okresie rozkwitu gospodarki państwo może przyjąć strategię odwrotną – zacieśniania polityki fiskalnej

Planowanie gospodarcze

  • W gospodarce rynkowej planowanie ma charakter indykatywny – daje przedsiębiorcom i organom państwowym wiedzę o warunkach niezbędnych do utrzymania równowagi gospodarczej

Tworzenie silnego sektora publicznego

  • Ma znaczenie w przypadku stymulacji określonych, nisko rentownych dziedzin życia społecznego

  • Ingerencja sektora publicznego likwiduje lukę wynikającą z braku zainteresowania prywatnych przedsiębiorców danym sektorem

Podstawowe instrumenty polityki fiskalnej

Bodźce podatkowe

  • Bodźce rozwoju regionalnego

  • Przywileje podatkowe dotyczące np. określonych kierunków oszczędzania

Bezzwrotna pomoc finansowa

  • Udzielana przez państwo w celu wspierania określonej działalności

  • Beneficjentami mogą być podmioty gospodarcze, osoby fizyczne, instytucje rządowe i pozarządowe

Doktryny finansów publicznych

MERKANTYLIZM (XVII w)

  • Działalność państwa nakierowana na wspieranie i ochronę gospodarki krajowej, a przede wszystkim akumulacji pierwotnej kapitału

  • Polityka wynikała z przyjętych założeń, iż bogactwo jest zbiorem skończonym, a wzrost zamożności można uzyskać stosując tzw. nieekwiwalwentną wymianę

  • Krajowe podmioty gospodarcze płaciły mniejsze podatki i cła [dochody państwa]

  • Państwo wspierając rozwój gospodarczy finansowało infrastrukturę: budowę dróg, funkcjonowanie poczty i policji, regulację rzek itd [wydatki państwa]

  • Postulaty podatkowe: najwyższe podatki powinni płacić najubożsi-ta grupa społeczne „przeje” swoje dochody, natomiast bogatsi dochody zainwestują

LIBERALIZM GOSPODARCZY (XVIII w)

  • Postulowano ograniczenie interwencji państwa w sprawy gospodarcze do niezbędnego minimum (rola państwa jako „stróża nocnego”), uważając mechanizm rynkowy za doskonały system alokacji kapitału

  • Rozmiary finansów publicznych powinny być dostosowane do zadań stawianych przed państwem-ograniczone do niezbędnego minimum: finansowania bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego

  • Podatki powinny być jak najniższe (koncepcja „zła” koniecznego) i mieć charakter neutralny (nie powinny powodować zmian w pierwotnie ukształtowanym podziale dochodu narodowego)

ORTODOKSYJNA TEORIA FINANSÓW PUBLICZNYCH (XIX w do 1929 r)

  • Rozwinięcie teorii liberalnej – formułuje tzw. koncepcję małego budżetu, który powinien być bezwzględnie i stale zrównoważony
1   2   3   4   5   6   7   8

Powiązany:

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów iconPojęcie I funkcje finansów

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów iconOpracowała Irena Herba pojęcie I funkcje finansóW

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów iconPojęcie funkcji, nieskończone ciągi liczbowe, dziedzina funkcji, wykres funkcji, funkcje elementarne, funkcje złożone, funkcje odwrotne

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów icon1. Pojęcie finansów

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów iconPojęcie finansów

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów iconPojęcie instytucji społecznej, jej rodzaje, funkcje I struktura. Specyfika pomocy społecznej jako instytucji społecznej: cele, funkcje I instrumenty

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów icon1. Wyjaśnij pojęcie finansów publicznych

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów iconZdefiniuj pojęcie finansów publicznych

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów icon1. Zdefiniuj pojęcie finansów publicznych

Pojęcie I funkcje finansóW Źródłosłów iconPojęcie finansów publicznych I publiczne zasoby pieniężne

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom