Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków




Pobierz 0.5 Mb.
NazwaFc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków
strona2/4
Data konwersji04.09.2012
Rozmiar0.5 Mb.
TypDokumentacja
1   2   3   4

3. Symbole


3. 1. Barwy (Els colors)

Jednym z elementów najbardziej wyróżniających i charakterystycznych dla piłkarzy Barcelony są barwy, jakie przywdziewają38.

Bordo i niebieski zdobią klubową koszulkę już przez przeszło sto lat i m.in. z tego powodu klub znany jest jako Blaugrana – od katalońskich nazw wymienionych kolorów. Jednak pomimo, iż wzór koszulki pozostał w zasadzie niezmieniony przez lata, to spodenki miały przez pierwsze dziesięć lat istnienia klubu kolor biały, by następnie zostać zastąpione przez model w barwach czerni. Od lat 20. obowiązują w zasadzie tylko niebieskie39.

Powody, które zadecydowały o tym, iż zawodnicy Barçy przywdziali trykoty w takich właśnie barwach stał się tematem licznych debat i sporów pomiędzy klubowymi historykami, i mimo iż stworzono kilka teorii mających wyjaśnić ten fakt, to de facto nikomu nie udało się przedstawić przekonywających dowodów na poparcie tezy o wyborze przez klub takich, a nie innych kolorów z powodów symbolicznych. Naturalnym jest, że większość z tych teorii odnosi się w sposób bezpośredni do korzeni i czasów, w których założono klub. Dla przykładu, przez wiele lat utrzymywano, iż barwy Barçy zostały zapożyczone od szwajcarskiego klubu (FC Zurich), którego założycielem, podobnie jak w przypadku FC Barcelony, był Gamper, bądź też, że wzięły się od barw szwajcarskiego kantonu, z którego fundator pochodził. Na dzień dzisiejszy wiemy jednak, iż prawdopodobieństwo, aby owe hipotezy były prawdziwe, jest bardzo niewielkie.

Istnieje także dosyć powszechna, choć do tej pory nieudowodniona teoria, według której fundatorzy oparli swój wybór klubowych barw na niebieskich i czerwonych kolorach bardzo ówcześnie popularnych ołówków, służących do wypełniania ksiąg rachunkowych. Pojawiają się także inne, bardziej prozaiczne wyjaśnienia i sugestie, na przykład jedna, utrzymująca, iż matka braci Comamala dostarczała zawodnikom czerwone i niebieskie przepaski, by w ten sposób mogli odróżnić jeden od drugiego w czasach, gdy nie posiadali jeszcze swojego własnego stroju. Jednak, jak zaznaczono wcześniej, żadna z tych teorii nigdy nie zdołała zaoferować niezbitego dowodu wyjaśniającego, dlaczego Barça zdecydowała się na wybór tych barw od pierwszych dni swego istnienia. Jedno, czego można być pewnym to fakt, iż stroje Barçy stały się jednymi z najbardziej rozpoznawalnych i enigmatycznych wzorów w świecie futbolu.





Rys. 1 Modele klubowej koszulki, poczynając od obowiązującego w pierwszych latach istnienia klubu (pierwszy z lewej), na modelu z sezonu 2010-2011 kończąc (pierwszy z prawej).

Źródło: http://www.fcbarcelona.com/web/catala/club/historia/simbols/els_colors.html; http://shop.fcbarcelona.com/


Interesującym z symbolicznego punktu widzenia zjawiskiem jest także umieszczenie w postaci niewielkiego elementu (najczęściej widniejącego z tyłu kołnierzyka) na koszulce FC Barcelony katalońskiej flagi40. Jest to kolejny z wyróżników katalońskiego klubu41, bowiem hiszpańskie zespoły, takie jak stołeczny Real Madryt czy andaluzyjska Sevilla FC mają na swoich koszulkach flagę hiszpańską. Trudno w tym przypadku o postawienie tezy, iż jest to dziełem przypadku. Zdaniem byłego prezydenta klubu - Joana Laporty, jest tak, bowiem „oni [Kastylijczycy i Andaluzyjczycy – przyp. autora] są Hiszpanami, a my Katalończykami”42.


3. 2. Herb (Lescut)

Istnieje zaledwie kilka elementów, które symbolizują pewną zorganizowaną grupę bardziej, niż jej herb. „Klubowe barwy i herb to rzecz święta. Dzięki nim na pierwszy rzut oka odróżnia się przyjaciół od wrogów. Pomagają kibicom budować wspólnotę, a właścicielom - budżet klubu43”.

Już od pierwszych lat swego istnienia Barçy klub posiadał swój emblemat, który piłkarze dumnie nosili na koszulkach. Był to bowiem herb miasta Barcelony, w kształcie rombu, podzielony wewnątrz na ćwiartki, z koroną i nietoperzem na górze, otoczony dwoma wiązkami - jedną z drzewa palmowego, a drugą laurową. Nawet na tak wczesnym etapie działalności było to wyraźnym sposobem ekspresji więzi łączącej klub i miasto, w którym został założony.

Herb ten pozostał niezmieniony aż do 1910 r. Niedługo po tym, jak Gamper uchronił klub przed poważnym kryzysem roku 1908, zapadła decyzja o tym, by nadać klubowi jego własny, różnicujący go od innych herb. W 1910 r. klub ogłosił konkurs dla wszystkich zainteresowanych przedstawieniem własnego projektu socis. Zwycięzcą został Carles Comamala, który był zawodnikiem klubu w latach 1903-1912, a w tamtym momencie studentem medycyny i - jak się okazało - także utalentowanym artystą. W ten sposób powstał obowiązujący do dnia dzisiejszego, choć w międzyczasie poddawany modyfikacjom, wzór klubowego herbu. Oparty jest on na kształcie dzbana, gdzie dwie górne części zajmują krzyż św. Jerzego – patrona Katalonii44 oraz czerwone i żółte pasy średniowiecznej senyery, czyli flagi hrabstwa Barcelony – najbardziej reprezentatywne symbole Barcelony, jak i samej Katalonii. Klubowe inicjały FCB pojawiają się na pasie biegnącym wzdłuż środka herbu, poniżej natomiast umieszczono bordo-granatowe barwy FC Barcelony i piłkę na ich tle45. Zatem to, co mamy przed oczami stanowi herb, będący uhonorowaniem sportowego wymiaru klubu w połączeniu z jego więzią z miastem i krajem. Przedmiotem dyskusji może być to, czy krzyż św. Jerzego i senyera są w tym miejscu atrybutami Barcelony, czy też Katalonii, niemniej jednak już na pierwszy rzut oka można zauważyć katalońskie akcenty w tak wymownym symbolu, jakim jest klubowy herb.

Począwszy od 1910 r. zmiany dokonywane w herbie miały charakter kosmetyczny. Uwagę skoncentrowano w zasadzie jedynie na estetyce i szablonach zastosowanych do nakreślenia konturów46. Największe zmiany miały miejsce za sprawą regulacji politycznych. Po dojściu Franco do władzy, litery FCB zastąpiono układem CFB, oddając w ten sposób wyraz przymuszonemu przez władze rygorowi stosowania hiszpańskiej nazwy klubu. Dyktatura zobowiązała także klub do usunięcia dwóch spośród czterech czerwonych pasów widniejących w jednej z górnych części herbu, tym samym usuwając z niego katalońską flagę. Z okazji obchodów 50-lecia klubu w 1949 r. cztery czerwone pasy ostatecznie przywrócono. Oryginalny układ liter nie został jednakże przywrócony aż do późnych miesięcy 1974 r., kiedy to inicjały klubu powróciły do pierwotnego wzorca.







Rys. 2 Kolejne etapy ewolucji klubowego herbu, poczynając od używanego od pierwszych lat istnienia (lewy górny), na obecnie obowiązującym modelu kończąc (prawy dolny).

Źródło: http://www.fcbarcelona.cat/web/english/club/historia/simbols/escut.html

Obecny herb bazuje na adaptacji dokonanej przez projektanta Clareta Serrahima w 2002 r., w którym to linie są nieco bardziej wystylizowane, gdzie kropki pomiędzy pomniejszonymi literami FCB zostały usunięte, a liczba spiczastych zakończeń została zredukowana. Linie w tym wzorze są poniekąd bardziej uproszczone, by uczynić tym samym zarówno herb, jak i klubowe corporate identity łatwiejszymi w reprodukcji w każdym formacie47.


3. 3. Hymny (Els himnes)

Jest już w pełni ugruntowaną klubową tradycją odgrywanie w głośnikach klubowego hymnu, zwanego El Cant del Barça48 przed rozpoczęciem spotkania na Camp Nou (w momencie, gdy zawodnicy Barcelony wybiegają na murawę stadionu49), który wspólnie odśpiewują kibice zgromadzeni na trybunach.

Wykonano go po raz pierwszy 27 listopada 1974 r. przed spotkaniem mającym miejsce podczas obchodów 75-lecia istnienia klubu. Chór liczący 3600 osób, dyrygowany przez Oriola Martorella, zebrał się na płycie boiska by po raz pierwszy wykonać nowy hymn pro publico. Słowa do hymnu napisali Josep Maria Espinàs i Jaume Picas, muzykę natomiast skomponował Manuel Valls. Pieśń szybko zyskała na popularności. Publiczność uwielbiała to, iż mogła klaskać w rytm łatwo wpadającej w ucho melodii, a słowa idealnie obrazowały wartości, którym patronowała Barça, w szczególności duch gościnności dla przybyszów pragnących dołączyć do katalońskiego społeczeństwa.

Jednakże El Cant del Barçanie jest to ani pierwszy, ani jedyny hymn, który posiadał klub na przestrzeni lat. Pierwszy został bowiem zaprezentowany już 18 lutego 1923 r. Jego słowa napisał Rafael Folch i Capdevila, a muzykę skomponował Enric Morera. Został po raz pierwszy wykonany przez chór Orfeó Gracienc na starym stadionie Les Corts jako część katalońskiego hołdu oddanemu Joanowi Gamperowi. Utrzymane w grandilokwentnej tonacji tamtych czasów, słowa pieśni opisywały relację pomiędzy „sportem a ojczyzną” (esport i pàtria).

Następnie z okazji obchodów 50-lecia klubu, Esteve Calzada napisał słowa do nowego hymnu, do którego muzykę ułożył Joan Dotras. Nazwano go Barcelona, sempre amunt! („Barcelono, zawsze z tobą!”) i pomimo politycznego klimatu tamtych czasów, napisany został po katalońsku.

W 1957 r. Josep Badia także posłużył się językiem katalońskim, pisząc słowa do trzeciego już hymnu – Himne a lEstadi(„Hymn dla stadionu”), przygotowane na inaugurację Camp Nou. Po raz pierwszy w tekście hymnu pojawiło się słowo „Barça”. Muzykę do tej wersji skomponował Adolf Cabané.

El Cant del Barçaodniósł tak wielki sukces, że wszystkie poprzednie wersje klubowego hymnu zostały szybko zapomniane, łącznie z Himne a lEstadi, będącym oficjalną pieśnią jeszcze w 1974 r. Stało się już poniekąd częścią klubowej tradycji, że nawet w 30 lat później nikt nie wyobraża sobie, by mogła zaistnieć potrzeba stworzenia nowego hymnu. Co prawda na 100-lecie klubu został napisany hymn nazwany Cant del Centenari(„Pieśń Stulecia”), po raz pierwszy odegrany 22 września 1998 r., do którego słowa napisał Ramon Solsona, a muzykę skomponował Antoni Ros Marbà, to jednak było jasnym już od samego początku, że owa pieśń będzie intonowana jedynie z okazji obchodów wspomnianej rocznicy50.


4.Więcej niż klub(Més que un club). Działalność pozasportowa


4.1. Więcej niż sport

Klubowa dewiza „Więcej niż klub” (Més que un club) jest otwarta znaczeniowo.

Prawdopodobnie właśnie ta elastyczność jest tym, co w sposób tak adekwatny definiuje kompleksowość tożsamości FC Barcelony – klubu, który współzawodniczy w sensie sportowym na placu gry, ale którego serce bije w rytm ludzkich trosk.

FC Barcelona to „więcej niż klub” w Katalonii, ponieważ jako klub sportowy przede wszystkim reprezentuje kraj i jest jednocześnie jednym z jego największych ambasadorów. Ponadto z nieco innych przyczyn, FC Barcelona jest „więcej niż klubem” dla sporej rzeszy ludzi mieszkających w innych regionach Hiszpanii, którzy to postrzegają Barçę jako wiernego i zagorzałego obrońcę reguł demokracji, wolności i praworządności.

Obecnie, gdy futbol stał się globalnym fenomenem, wsparcie dla Barcelony w sposób spektakularny rozproszyło się na cały świat. Liczba socis spoza Katalonii i Hiszpanii zwiększa się niemalże każdego dnia, w związku z czym klub nie chce pozostać bierny i pragnie odpowiednio reagować na przejawy oddania względem Barçy. W związku z tym klub zadecydował, iż najlepszym sposobem, by wypełnić swoje zobowiązania będzie pójście krok dalej i stanie się „więcej niż klubem” również na całym świecie, w wymiarze globalnym.

Właśnie z tego powodu klub zdecydował się przeznaczać 0,7% swoich wpływów na rzecz Fundacji FC Barcelona (Fundació FC Barcelona) celem ustanowienia programów międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju; wspiera osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju ONZ, a także uczynił zobowiązanie wobec programów pomocy humanitarnej prowadzonych pod auspicjami UNICEFu poprzez dotacje w wysokości półtora miliona euro rocznie przez pięć lat od daty podpisania porozumienia (do 2011 r.) celem wspierania najbardziej potrzebujących dzieci. Od tamtej pory logo UNICEF widnieje na koszulkach piłkarzy Blaugrany51, co zdaniem prezydenta klubu w latach 2003-2010 Joana Laporty, jest jak „zwycięstwo w Lidze Mistrzów”52. Owo porozumienie uczyniło Barçę naprawdę wyjątkowym klubem53, o czym mogą świadczyć słowa prezes Fundació FC Barcelona, Marty Segú, która stwierdziła, iż „zaangażowanie FC Barcelony w pomoc dla narażonych dzieci jest wyjątkowa”54. Dodatkowo dyrektor europejskiego oddziału UNICEFu Philip O'Brian, doceniając współpracę FC Barcelony z Funduszem skonstatował, że „partnerstwo pomiędzy oboma podmiotami (…) pozwoliło marce <> stać się rozpoznawalną na całym świecie”55. Klub współpracuje także z UNESCO56 i UNHCR/ACNUR57 i dzięki swojej aktywności na tym polu został uhonorowany członkostwem w ECOSOC (Radzie Gospodarczo-Społecznej ONZ)58.

Klamrą spinającą przytoczone powyżej aspekty działalności klubu niech będzie wypowiedź byłego już prezydenta FC Barcelony – Joana Laporty: „sukcesy tegoroczne [chodzi o 2010 r. – przyp. autora] i z lat poprzednich nie były kwestię szczęścia i nie opierały się na tym, że piłka wpadła do bramki. To sprawa modelu klubu. Modelu z ideałami. Bez ideałów jesteśmy niczym. Ideałów futbolowych i narodowych. Co się tyczy tożsamości futbolowej, nasza idea futbolu jest wykładana i praktykowana od La Masii. Barça najbardziej katalonistyczna59 w swojej historii jest też najbardziej uniwersalną Barça wszechczasów i tą, która zdołała zebrać największe plony na niwie sportowej. Zwycięska Barça jest więcej niż klubem i reprezentuje pewien model myślenia i życia. Wychodzi daleko poza futbol. Uosabiamy najbardziej emocjonujący epos w historii, który prowadzi uciskane narody ku wolności”60.


4.2. Fundacja

„Fundacja rozwinęła szereg własnych projektów w takich krajach jak Maroko, Indie, Mali, Burkina Faso, Kamerun, Ekwador, Senegal, Brazylia, Meksyk itd. 15 projektów w 15 krajach świata, w które zawsze angażowali się czołowi zawodnicy. Za pośrednictwem UNICEFu również prowadzimy znaczące prace solidarnościowe. Barça jest jedynym klubem piłkarskim na świecie, który zamiast zarabiać na reklamie umieszczonej na koszulkach, płaci za nią. To pomysł nie do odrzucenia na czynienie świata lepszym za pośrednictwem futbolu”61, jak stwierdził były prezydent klubu, Joan Laporta.

Misją Fundació FC Barcelona jest promowanie emblematycznego modelu społecznego poprzez rozwój solidarności, działalność kulturalną i edukacyjną (zarówno własną jak i w ramach współpracy), w celu konsolidacji społecznego zaangażowania Barçy jako „Więcej niż klub” w Katalonii, Hiszpanii i na całym świecie, nadając mu unikatowy wymiar w skali globalnej.

Głównymi statutowymi celami Fundacji są:

  • Promowanie i wspieranie działań w zakresie zwalczania skrajnego ubóstwa i chorób, które wpływają przede wszystkim na dzieci oraz na rzecz edukacji dla wszystkich, równości płci, jak przewidziano w Milenijnych Celach Rozwoju ONZ;

  • Promowanie i oferowanie narzędzi wspierających wartości niesione przez sport wśród dzieci, takich jak wysiłek, szacunek, przyjaźń i tolerancja, zarówno na poziomie szkolnym, jak i w centrach sportowych i wypoczynkowych;

  • Wspieranie i zachęcanie do działań skierowanych na normalizację sytuacji społecznej osób niepełnosprawnych, imigrantów i innych grup zagrożonych wykluczeniem społecznym;

  • Przyczynianie się do rozwoju kultury, obrony wartości obywatelskich, wolności i demokracji, które zawsze definiowały klub i historię kraju (Katalonii);

  • Propagowanie sportu wśród młodzieży i akademickiego kształcenia sportowców będących częścią instytucji Barçy;

  • Wspieranie i pomoc emerytowanym zawodnikom klubu, którzy tworzyli i nadal stanowią część historii klubu62.


Czyniąc zadość słowom siódmego Sekretarza Generalnego ONZ - Kofiego Anana63, Fundacja stworzyła programy wchodzące w skład szerszej inicjatywy pod hasłem Solidaritat i Cooperació(„Solidarność i Współpraca”)64, a mianowicie Xarxa Internacional de Centres Solidaris (Międzynarodową Sieć Centrów Solidarności – XICS) oraz Jornades dEsport Solidari (Konferencje Sportowej Solidarności – JES). Głównym celem XICS jest utworzenie dodatkowych centrów na różnych kontynentach, oferujących wsparcie w zakresie szkolnictwa, opieki zdrowotnej, pomocy psychospołecznej i dostępu do sportu i rekreacji dla najbardziej potrzebujących dzieci. JES natomiast, to program Fundacji, przeznaczony do szkolenia nauczycieli w zakresie wykorzystania sportu jako narzędzia do nauki i integracji społecznej, który zapewnia nauczycielom i instruktorom kurs obejmujący 15 godzin wykładów i 15 godzin przeznaczonych na wprowadzanie teorii w życie w ramach programów społeczno-oświatowych i aktywności sportowej z dziećmi65.

Sport i obywatelstwo jest przekazem, który był popularyzowany już w latach 30. przez ówczesnego prezydenta FC Barcelony – Josepa Sunyola, na łamach swojej gazety „La Ramola”, a także przez Pompeu Fabrę – przewodniczącego Unii Katalońskiej Federacji Sportu (UFEC). Obaj panowie byli wielkimi entuzjastami i obrońcami rozpowszechniania sportu jako społecznej strategii, mającej na celu wzmocnienie poczucia odpowiedzialności obywatelskiej.

Wartościom, w które wierzyli ówcześnie Sunyol i Fabra, hołduje obecnie Fundació FC Barcelona. Uważa się, że wartości związane z duchem sportu, zaangażowaniem i postawą, które charakteryzują dobrego sportowca, są podobne do tych, które obserwuje się u przykładnego obywatela. Członkowie Fundacji są przekonani, że wartości ducha sportowej rywalizacji są wartościami odpowiedzialności obywatelskiej, a zatem sport ma ich zdaniem ekstremalnie pozytywny wpływ na życie i socjalizację jednostek.

Fundacja zgromadziła szereg programów w ramach akcji Esport i ciutadania(„Sport i obywatelstwo”), które zostały podzielone na cztery grupy: „Educació i Esportivitat(„Edukacja i Sportowe postępowanie”), Cohesió social i assistència („Spójność społeczna i opieka”), Arts i lletres(„Sztuka i słowa”) oraz Investigació, desenvolupament i innovació(„Badania, rozwój i innowacje”)66.

Przykładem działalności Fundacji FC Barcelona we współpracy z UNHCR/ACNUR jest jej obecność w obozach dla uchodźców (w ramach programu MÉS) w Rwandzie. Fundació FC Barcelona związana jest z trzema różnymi obozami. Jeden z nich znajduje się w mieście Kizba, gdzie znajduje się 8500 podopiecznych. W kolejnym – w Nyabiheke, Fundacja pomaga 8700 potrzebującym, a w Gihembe aż 19400 uchodźcom. Fundacja działa na rzecz usprawnienia działalności systemu edukacyjnego, poprzez zakładanie profesjonalnych warsztatów, buduje obiekty sportowe i ułatwia dostęp do opieki medycznej. Ponadto, opracowano także specjalny plan treningowy dla uczniów biorących udział w warsztatach67.

Jednym z ostatnich zakrojonych na szeroką skalę projektów, realizowanych przez La Fundació jest pomoc dla dotkniętego potężnym trzęsieniem ziemi Haiti68. Inicjatywa ze strony Fundacji wyszła tuż po tych tragicznych wydarzeniach na początku 2010 r., czego wyrazem było przekazanie kwoty 250000 EUR na poprawę funkcjonowania opieki medycznej i placówek oświatowych. We współpracy z UNICEFem oraz ze stowarzyszeniem Lekarze Bez Granic (Médecins Sans FrontieresMSF) za główny cel stawia sobie poprawę systemów zdrowia i edukacji na Haiti. Prezes La Fundació, Marta Segú, która na własne oczy miała okazję zobaczyć zniszczenia, jakich dokonało trzęsienie w stolicy Haiti - Port-au-Prince, komentując zaistniałą sytuację stwierdziła, że „najwięcej nakładów finansowych wymaga remont sal operacyjnych oraz sal porodowych. Fundacja FC Barcelony postanowiła właśnie tam skierować największe fundusze, bowiem ich sprawne funkcjonowanie jest niezbędne dla całego szpitala”69. Przedstawiciele Fundació odbyli także szereg rozmów z AECID (Hiszpańskie Ministerstwo Międzynarodowej Współpracy i Rozwoju), których przedmiotem był zły stan haitańskiego systemu edukacji, dotkliwie zniszczony przez trzęsienie ziemi. W tym obszarze działania Fundacji skierowane są głównie do dzieci i młodzieży, mieszkających w ogromnych obozach, czekających na odbudowę swoich domów.


5. FC Barcelona a polityka i jej wpływ na społeczeństwo


W punkcie dotyczącym historii klubu w sposób skrótowy zostały zaprezentowane dzieje Barçy na tle burzliwych wydarzeń politycznych XX w. Był to okres, w którym Katalonia przeżywała zarówno wzloty, jak i upadki, niemniej jednak FC Barcelona zawsze była obecna w życiu społecznym jak i politycznym miasta i kraju. W tym miejscu zostaną zaprezentowane w sposób szerszy działania władz klubu, w szczególności w czasach prezydentury Joana Laporty i ich reakcje na nasilające się dążenia emancypacyjne Katalonii. Ponadto zostanie nakreślona polaryzacja społeczeństwa spowodowana rywalizacją na linii Real Madryt – FC Barcelona czy też (patrząc bardziej kompleksowo) Kastylia – Katalonia, jej konsekwencje i możliwe uzasadnienia zaistniałego podziału społeczeństwa.


5.1. Zaangażowanie władz klubu w lokalną działalność polityczną

FC Barcelona zawsze wiernie stała ramię w ramię ze swoim miastem i krajem. Barça to zdaniem wielu obserwatorów prawdziwy symbol Katalonii, o czym świadczy chociażby uczestnictwo klubu w obchodach odbywającego się 11 września każdego roku Diada Nacional de Catalunya, czyli jednego z katalońskich świąt narodowych. W 2010 r. celem upamiętnienia tego szczególnego dla każdego Katalończyka dnia, który zbiegł się z terminem rozgrywania meczu ligowego na Camp Nou, postanowiono, że jeszcze przed rozpoczęciem spotkania, „tuż po tym, jak piłkarze zejdą do szatni po rozgrzewce, na stadion zostanie wniesiona katalońska flaga o rozmiarze 252 m2” w asyście trabucaires70. Punktem kulminacyjnym było natomiast odśpiewanie przez wszystkich zebranych na stadionie oraz chór Cor Jove de l'Orfeó Català hymnu Katalonii Els Segadors", pod koniec którego trabucaires wystrzelili z broni. Tego samego dnia reprezentacja zarządu na czele z prezydentem Sandro Rosellem oraz piłkarze złożyli kwiaty przy pomniku katalońskiego radcy prawnego i pułkownika, Rafaela Casanovy71.

Już w czasach, gdy prezydentami klubu byli Narcís de Carreras, czy Augustí Montal i Costa wiele mówiło się o działalności i wypowiedziach włodarzy Barçy, podkreślających więź, łączącą klub z Katalonią i tym samym jego symbolizm i katalońskość. Począwszy od objęcia funkcji prezydenta klubu przez Joana Laportę w 2003 r. uwikłanie FC Barcelony w katalońską politykę stale rosło. Laporta należał bowiem do tych, dla których liczy się nie tylko dobro samego klubu jako instytucji, ale także i dobro katalońskiego społeczeństwa, i Katalonii rozumianej w kategoriach niezależnego, suwerennego państwa. Według niego „Barça zawsze była jeszcze jednym sposobem obrony interesów i wolności Katalonii”72.

Joan Laporta w wielu publicznych wypowiedziach czy też wywiadach73, będąc jeszcze urzędującym prezydentem FC Barcelony, niemal na każdym kroku podkreślał, iż pragnie, by Katalonia stała się niepodległa. W trakcie rozmowy przeprowadzonej z dziennikiem „El Mundo Deportivo” na pytanie odnoszące się do kwestii wrogiego nastawienia Hiszpanów do idei niepodległościowych Katalonii w swojej odpowiedzi skonstatował, iż „jest nas wielu, Katalończyków, którzy uważają, że nasz naród potrzebuje własnego państwa, żeby rządzić się po swojemu”74. Niejako w uzupełnieniu do tej kwestii dodał, że Katalończycy są narodem, „któremu brakuje własnego państwa. Już udowodniono, że państwo hiszpańskie nie rozwiązuje problemów Katalończyków. Ani ekonomicznych, ani socjalnych, ani kulturalnych, ani lingwistycznych. Próbowaliśmy rozmawiać, paktować, przekazywać, próbowaliśmy nawet być im wycieraczką do nóg, żeby sprawdzić, czy nas zaakceptują takimi, jakimi jesteśmy i będą szanować. I nigdy, nigdy nas nie szanowali ani nie zaakceptowali. I wciąż nas zubożają i coraz bardziej rozcieńczają jak ten cukier w kawie. Brakowało tylko ostatecznego upokorzenia, żeby Trybunał Konstytucyjny przyznał sobie prawo poprawienia każdego przecinka w tym, co zatwierdził w referendum lud Katalonii. Jakie mają pojęcie o demokracji? W ten sposób do niczego nie dojdziemy. Próbowaliśmy długo i na wiele sposobów. I za każdym razem idzie nam gorzej, za każdym razem odrzuca ich, że używamy swojego języka. Hiszpania używa wobec nas starej strategii pana wobec wasala (…)”75.

W przemówieniu wygłoszonym 15 października 2009 r. na zamku w Montjuïc z okazji uroczystości upamiętnienia śmierci byłego prezydenta Generalitat - Lluisa Companysa, Laporta powiedział: „Są momenty, w których musimy podnieść się i wspólnie przeciwstawić się tym, którzy nie potrafią uszanować odrębności Katalonii. Praca nad naszą tożsamością narodową jest tak samo ważna, jak oddanie hołdu Companysowi. (…) Powinniśmy zapytać sami siebie, czy mówimy i robimy to, czego potrzebuje nasze państwo. Jeżeli Katalonia chce być niepodległa, będzie”76. W tym samym przemówieniu zadeklarował, iż nie zamierza przestać mówić o odrębności Katalonii mimo, iż wiele razy proszono go o zaprzestanie tego typu retoryki. Na koniec, słowami Companysa rzekł: „Katalończycy, jesteście u siebie, a Katalonia jest w waszych sercach”77.

Swoje pomysły na przyszłość, związane z Katalonią pragnie wdrażać w życie już jako zawodowy polityk, zajmujący jedne z najwyższych stanowisk. Zapytany przez dziennikarzy dziennika „Avui” o swoją polityczną przyszłość, Laporta otwarcie zadeklarował, iż zamierza poświęcić się polityce „nie po to, żeby decydować, kto będzie rządził, tylko po to, żeby rządzić albo być prezydentem”78. Jego wizja jest następująca: „Gdybym był prezydentem Katalonii, walczyłbym o jak największą autonomię i możliwości decyzyjne. Klub FC Barcelona jest najlepszym narzędziem do bronienia niezależności naszego państwa, ponieważ nie podlega żadnym centralnym strukturom”79. Poproszony, by odniósł się do planowanych na koniec listopada 2010 r. wyborów do Generalitat Laporta dodał, że potrzebuje „silnego ruchu politycznego lub nowej partii, ponieważ celem jest wywalczenie dla Katalonii jak największej autonomii”. Zdaniem Krzystofa Chaczko, Laporta to idealny wręcz kandydat na polityka odnoszącego sukcesy, bowiem posiada „wszystko, co potrzebuje idealny polityk w tej części Hiszpanii: dobre, katalońskie nazwisko (…), świetną prezencję, separatystyczne poglądy, porządne wykształcenie (prawnik po Uniwersytecie Barcelońskim) oraz ogromne sukcesy w kierowaniu największym dobrem Katalonii: FC Barceloną. (…) Laporta to postać ciesząca się w Katalonii ogromną estymą oraz popularnością. Grzechem byłoby tego nie wykorzystać”80.

W ślad za tego typu deklaracjami poszły czyny. Joan Laporta, łączony początkowo z ugrupowaniem pod nazwą Reaugrupament.cat81, którego głównym celem jest pełne uniezależnienie Katalonii od Madrytu, został ostatecznie kandydatem partii Solidaritat Catalana per la Independència82 (Solidarność Katalońska na rzecz Niepodległości) we wspomnianych, listopadowych wyborach do Parlamentu Katalonii. Co ciekawe, już jako czynny polityk zaprezentował swój pomysł na dalsze funkcjonowanie FC Barcelony w nowej, projektowanej przez niego i jego partię rzeczywistości. Chodzi o koncepcję utworzenia tzw. Ligi Iberyjskiej, w której to miałyby być prowadzone rozgrywki piłkarskie klubów z Portugalii, Hiszpanii i nowo powstałej Katalonii. „Byłoby świetnie, gdyby Barcelona grała w lidze katalońskiej i hiszpańskiej, albo też w lidze krajów iberyjskich, w skład których wchodziłyby drużyny z Portugalii, Hiszpanii i Katalonii. Mam nadzieję, że zajmiemy się tym tematem w najbliższej przyszłości”, zaznaczył Laporta, dodając, że „Liga hiszpańska bez Katalończyków byłaby taka sama, jak bez Realu Madryt”83. Jest to swego rodzaju odpowiedź na krytykowaną przez wielu ideę stworzenia ligi katalońskiej, która miałaby być mało konkurencja w porównaniu z obecnie istniejącą ligą hiszpańską84. Nie ulega jednak wątpliwości, że Joan Laporta widzi przyszłość jasno zdefiniowaną - z niepodległą Katalonią, której integralną częścią będzie jej „Duma”, czyli FC Barcelona85.


5.2. FC Barcelona odzwierciedleniem podziału hiszpańskiego społeczeństwa

Jednym z bardziej interesujących zagadnień wydaje się kwestia budowania własnej tożsamości danych grup społecznych, a nawet całych społeczności poprzez selekcję negatywną, czyli określanie czym dana zbiorowość nie jest, jakich cech nie posiada, czy też jakim wartościom się sprzeciwia. W wielu przypadkach taka sytuacja ma miejsce, gdy definiowanie własnej tożsamości odbywa się w momencie istnienia strony antagonistycznej, wroga, bądź też innej grupy, pośrednio lub bezpośrednio zagrażającej egzystencji danej społeczności i reprezentującej odmienne poglądy, budowane na innej bazie społecznej86. Swego rodzaju mikroodwzorowaniem tego zjawiska może być polaryzacja społeczeństwa hiszpańskiego na zwolenników katalońskiej Barçy, czyli culés87 i kastylijskiego Realu Madryt, zwanych merengues. Twierdzenia, że spotkania Blaugrany z Los Blancos, określane mianem Gran Derbi Europa (Wielkie Derby Europy), to coś znacznie bardziej przekraczającego wymiar sportowy, wydają się być w tym miejscu jak najbardziej uzasadnione. Za przykład niech posłuży wypowiedź jednego z byłych graczy stołecznego klubu, Anglika Steve’a McManamana, który przed kolejną potyczką z FC Barceloną w stolicy Katalonii powiedział, że „to jak wyjazd za granice kraju. (…) Policja eskortuje cię przez cały czas, a wszyscy dookoła są wrogo nastawieni. To jak potyczka Katalonii z Hiszpanią. Jesteś niesamowicie podekscytowany, a jednocześnie, jak najszybciej chcesz się stamtąd wydostać”88.

W artykule „FC Barcelona jako wyraz kulturowo-etnicznego podziału Hiszpanii” Krzysztof Chaczko stara się udowodnić, że FC Barcelona może być wyrazem socjopolitycznego, kastylijsko-katalońskiego sporu etnicznego89. Jego zdaniem konfrontacje Realu Madryt z FC Barceloną to „konfrontacja przeciwieństw – prowincji ze stolicą; maluczkich z wielkimi; niezależności z autorytetem; tendencji odśrodkowych z centralizacją; autonomii z jednością, hiszpańskiego byka z osłem katalońskim a przy okazji najbardziej szanowanej drużyny z najbardziej utytułowanym klubem świata”90. Obu klubom przypisuje różne cechy i wartości: Realowi sukcesy, siłę i władzę, Barcelonie natomiast nietuzinkowość, niezależność i opór. Są - jego zdaniem - jak teza i antyteza. Ich starcie jest pojedynkiem grających w bieli, symbolizującej królewską czystość Kastylii, i przyodzianych w bordo-granatowe trykoty niesfornych Katalończyków. Tłumacząc zaistniałą sytuację względami historycznymi, Chaczko z dużą dawką słuszności konstatuje, że „miejscem gdzie najpełniej i najswobodniej Katalończycy mogą manifestować swoją tożsamość i jednocześnie dokopać (w każdym tego słowa znaczeniu) Kastylijczykom jest… arena piłkarska i instytucja FC Barcelony”91. Autor, odwołując się do wspomnianej konfrontacji, przenosi jej znaczenie na poziom narodowy, twierdząc, że „zwycięstwo Barçy oznacza wyższość Katalonii nad Kastylią i odwrotnie, gdy tryumfuje Real Madryt, Kastylijczycy mogą czuć się górą. (…) Wygrana <> z <>, to jeden z niewielu momentów, kiedy Katalończycy mogą <> Kastylii. Po wiekach politycznych upokorzeń ze strony Madrytu i systematycznego gnębienia Katalończyków, pokonanie <> stanowi wartość istotniejszą, niż nawet najlepszy wynik partii katalońskiej w wyborach do Kortezów”92.

Ciekawe stanowisko w tej kwestii zajął autor książki pt. La Cataluña del Real Madrid (Katalonia Realu Madryt), dziennikarz José Miguel Villarroya w wywiadzie udzielonym dziennikowi „La Vanguardia”. Jego zdaniem nie jest w pełni uprawionym stosowanie prostej korelacji, jakoby Katalończyk z natury rzeczy jest fanem Blaugrany. Według niego nie można stawiać znaku równości między byciem kibicem FC Barcelony a byciem Katalończykiem, bowiem w Katalonii nie mieszkają tylko i wyłącznie culés. Otóż „Villarroya twierdzi, że w Katalonii żyje ponad milion fanów Realu Madryt. Odczuwają oni nie tylko rywalizację na tle sportowym, ale i ucisk ideologiczny spowodowany faktem, iż Barçę identyfikuje się z Katalonią, zaś Real z Hiszpanią prawicową, ultrakonserwatywną, frankistowską i centralistyczną”93. Dodaje, iż kibicowanie Realowi w Katalonii jest bardzo źle odbierane w społeczeństwie: „Problemem jest identyfikacja na linii Barça – Katalonia. Barça uważana jest za jej oficjalnego reprezentanta. Wszyscy, którzy nie jesteśmy za Barceloną, jesteśmy źle postrzegani. Ale to nie wszystko. Tworzy się tu [w Katalonii – przyp. autora] związek Real Madryt – Hiszpania. Ta druga nie jest tu obszarem geograficznym, ale ideą; do tego ideą bardzo pejoratywną, bo kojarzoną z prawicą, ultrakonserwatyzmem, centralizacją i frankizmem”94. W mocnym stopniu kontrastuje to jego zdaniem z sytuacją, mającą miejsce w stolicy Hiszpanii, gdzie ludzie nie mają do czynienia „z tym nacjonalistycznym sentymentem jaki panuje w Katalonii”95. Zaistniałą sytuację Villaroya tłumaczy, powołując się na idee Gramsciego o hegemonii kulturowej, potężnym wpływem i oddziaływaniem, jakie na niemal wszystkie aspekty życia społecznego ma FC Barcelona w Katalonii, poczynając od sprzyjającej Blaugranie klasy politycznej, poprzez sferę finansową, na środkach masowego przekazu kończąc, przez co „tworzy się ideologię i promuje konkretny sposób bycia, które przenosi się później na całą populację”96. Dziennikarz odnosi się także do utożsamiania Realu Madryt z reżimem frankistowskim, utrzymując, że ten wcale nie był jedynym ulubieńcem ówczesnej władzy, bowiem mimo faktu, iż „system wysłużył się nieraz Realem, a Real nieraz korzystał z dobroci reżimu”, to dla podtrzymania kontrastu charakteryzującego jego wywód dodaje, że „Barça korzysta teraz na swej identyfikacji z Katalonią”97. Prowadzi to do podtrzymywania stanowiska o istnieniu silnej więzi, jaka łączy FC Barcelonę z katalońskimi władzami, by tym samym podtrzymać tezę, jakoby Real korzystał z reżimu Franco w takim samym stopniu, w jakim Barça wysługuje się Generalitat i całą społecznością Katalonii, czego potwierdzeniem mogą być słowa Villaroyi: „Mimo że nie ma tego w programie Generalitat, w salach wielu szkół publicznych, także prywatnych, uczy się dzieci na lekcjach muzyki hymnu Barçy”98. Z jednej strony takie stanowisko jest potwierdzeniem roli, jaką w Katalonii i jej społeczeństwie odgrywa FC Barcelona99, z drugiej jednak pojawia się kontestacja takiego stanu rzeczy i próba wypunktowania słabych stron i negatywnych aspektów prezentowanego zjawiska, m.in. poprzez wskazanie działań o charakterze dyskryminacyjnym, którym poddawani są wszyscy nienależący do grona culés w Katalonii.


6. Podsumowanie


Mając na uwadze zaprezentowane w niniejszym rozdziale aspekty można dojść do wniosku, iż uprawnionym jest posługiwanie się przez FC Barcelonę hasłem „Więcej niż klub”. Poprzez swoją historię, symbolikę, działalność pozasportową i zaangażowanie w życie lokalnej społeczności udowadnia, że już dawno przekroczony został stricte sportowy poziom funkcjonowania tej organizacji. W tym miejscu można przytoczyć słowa Krzysztofa Chaczko, który w ten oto sposób określił rolę pełnioną przez Barçe: „FC Barcelona jest ucieleśnieniem katalońskiej tożsamości i niezależności narodowej; jest marzeniem, dumą i oznaką siły katalońskiej; jest konglomeratem katalońskich wartości i przekonań; jest swoistym przekaźnikiem, za pomocą którego Katalończycy mogą wyrazić to, co dla nich najważniejsze – siebie jako solidarną wspólnotę polityczną. FC Barcelona, mimo iż nie jest etniczną partią polityczną sensu stricte, pełni rolę znacznie istotniejszą niż wszystkie partie katalońskie razem wzięte, gdyż FC Barcelona jest po prostu Katalonią”100.

Mimo iż na terytorium Katalonii funkcjonuje wiele klubów piłkarskich101 czy też innych organizacji o charakterze stowarzyszeń, fundacji a nawet partii politycznych, to mało która z nich jest tak potężna i w tak mocnym stopniu utożsamiana z miastem, a przede wszystkim z krajem, z którego pochodzi. Nie powinno zatem dziwić, iż w będącym dla kibiców FC Barcelony świętością102 herbie klubu widnieją katalońskie symbole (krzyż św. Jerzego i senyera), że słowa klubowego hymnu napisane zostały w języku katalońskim, czy też to, iż klubowe środki masowego przekazu w postaci strony internetowej www.fcbarcelona.cat, czasopisma „Barça. Revista oficial FC Barcelona” oraz stacji telewizyjnej Barça TV posługują się językiem katalońskim jako głównym (język hiszpański w przypadku strony internetowej oraz Barça TV jest bowiem rozwiązaniem na życzenie użytkownika).

Sprawowanie funkcji prezydenta klubu wiąże się z wielkim prestiżem, autorytetem i poszanowaniem w narodzie katalońskim, dlatego też nie może dziwić zaangażowanie się jego władz w życie polityczne Katalonii, co bardzo wyraziście obrazuje przykład Joana Laporty. Warto jednak odnotować, iż nie tylko włodarze klubu, ale i jego zawodnicy poprzez swoje wypowiedzi, bądź też działania w sposób otwarty manifestowali własne przekonania polityczne i nastawienie względem postulatów, głoszących niepodległość Katalonii. Chyba najbardziej jaskrawym tego przykładem jest postać byłego już zawodnika Barçy, rodowitego Katalończyka – Oleguera Presasa. Ten urodzony w Sabadell piłkarz jest katalońskim nacjonalistą, sprzeciwiającym się rozmawianiu czy udzielaniu wywiadów po hiszpańsku, nieobawiającym się w sposób dosadny wyrażania swojego poparcia dla idei suwerennej Katalonii. Swoje poglądy i przemyślenia zawarł nawet w książce pt. Camí d'Ítaca (Droga do Itaki).

Działalność pozasportowa, związana głównie z aktywnością Fundació FC Barcelona, współpraca z ONZ, wierność wartościom, zasadom i ideałom od ponad stu lat, honorowanie katalońskości klubu m.in. poprzez jego symbolikę, czy (przede wszystkim) sukcesy na arenie sportowej – wszystko to sprawia, iż dla Katalończyków Futbol Club Barcelona jest prawdziwą „Dumą”, katalońskim ambasadorem w świecie, a także symbolem ich narodowej tożsamości i odrębności.

1 T. Miłkowski, P. Machcewicz, Historia Hiszpanii, Wrocław 2009, s. 307.

2
1   2   3   4

Powiązany:

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków iconW poszukiwaniu narodowej tożsamości

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków iconRoli artysty w kształtowaniu tożsamości narodowej

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków iconPielgrzymka do Lourdes Genewa – Avignon – Barcelona – Montserrat – Barcelona – Lourdes – Carcassonne

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków iconPolacy litewscy czy polacy na litwie? Problemy tożsamości narodowej

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków iconKształtowanie tożsamości narodowej. Tworzenie sytuacji sprzyjających realizacji zadań wychowawczych przedszkola ze szczególnym uwzględnieniem wychowania patriotycznego poszczególnych grupach wiekowych

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków iconTemat: Refleksje o pedagogicznej samowiedzy, o tożsamości I o kryzysie pedagogiki jako nauki o rozwoju (wychowaniu) człowieka

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków iconSesja 6 (pierwsza sesja we Florencji) (6 lipca 1439) Bulla unii z Grekami (Laetentur caelf) 1
«Filioque» jako wyjaśnienie powyższych słów, słusznie I rozsądnie zostało włączone do symbolu z racji uwydatnienia prawdy I naglącej...

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków icon„ Pieśń o Rolandzie ” jako przykład literatury chansons de geste

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków iconGranica” Zofii Nałkowskiej jako przykład powieści psychologicznej

Fc barcelona jako przykład symbolu tożsamości narodowej Katalończyków iconGated Communities jako przykład prywatyzacji przestrzeni publicznej.

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom