Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc?




Pobierz 36.32 Kb.
NazwaAgresja w szkole. Jak reagować na przemoc?
Data konwersji04.09.2012
Rozmiar36.32 Kb.
TypDokumentacja


Agresja w szkole.

Jak reagować na przemoc?


Opracowanie : Adam Klimek

Zespół Szkół Elektrycznych Nr 1 w Krakowie


KRAKÓW 2005


I. Co to jest agresja?


Agresja (łac. aggresio napaść,natarcie):

  1. Zachowanie podejmowane z zamiarem spowodowania szkody, prowadzące potencjalnie lub faktycznie do negatywnych dla innych konsekwencji (ból, cierpienie, utrata cenionych wartości), zwane agresją interpersonalną.

  2. Wewnętrzny stan emocjonalno–motywacyjny jednostki cechujący się irytacją, złością, gniewem, wrogością, chęcią szkodzenia i niszczenia, zwany gotowością do agresji.

  3. Skłonność do częstego używania przemocy w relacjach z innymi jako sposobu rozwiązywania konfliktów bądź realizacji celów życiowych, zwana agresywnością.


Agresja przejawia się w formie prostych bądź złożonych czynności fizycznych (uderzenie, pobicie), werbalnych (zwymyślanie, obrażenie) i szkodliwych pośrednio (ignorowanie, plotkowanie) o różnym stopniu dolegliwości dla ofiary (skarcenie, ośmieszenie czy wręcz zabójstwo). Agresja stanowi następstwo wzbudzonych emocji (agresja reaktywnoemotogenna) bądź wyraz intencjonalnego działania w celu pozyskania cenionych stanów rzeczy i wartości (agresja instrumentalna).

Motywacja do agresji reaktywno–emotogennej pojawia się w efekcie szkodliwych bodźców, frustracji i stresu, a prawdopodobieństwo wystąpienia otwartych czynności agresji jest funkcją siły pobudzenia oraz wielkości oczekiwanej kary.

W przypadku uniemożliwienia skierowania agresji na obiekt postrzegany przez podmiot jako źródło frustracji może wystąpić przemieszczenie agresji, czyli atak na przedmioty lub osoby zastępcze, mniej zagrażające. W szczególnych okolicznościach agresja jest kierowana przeciwko sobie samemu. Specyficzna postać agresji reaktywno–emotogennej jest motywowana uformowaną w trakcie życia jednostki skłonnością do odczuwania przyjemności

w rezultacie sprawiania innym bólu czy obserwowania cierpienia ofiary i okrucieństwa (agresja sadystyczna).


Motywacja do agresji instrumentalnej jest osadzona w systemie nawyków oraz schematów

i skryptów poznawczych, stanowiących, że agresja jest efektywnym sposobem oddziaływania na innych („instrument” kontroli i dominacji) lub osiągania celów życiowych i wykonania ról społecznych (”instrument” pozyskania bogactwa, prestiżu, pozycji zawodowej). Agresję instrumentalną uruchamia pojawienie się określonych potrzeb, sytuacji i zadań wynikających

z funkcjonowania jednostki bądź narzuconych wymaganiami życia społecznego. Specyficzna postać agresji instrumentalnej jest motywowana przekonaniem, że niszczenie innych stanowi posłannictwo realizowane w celu ochrony lub wprowadzenie „wartości wyższych” (agresja normatywnoideowa), a ważnym źródłem tego rodzaju agresji są uprzedzenia narodowe, rasowe i religijne.


Formowaniu się agresywności reaktywno–emotogennej sprzyjają m.in. : impulsywność, doświadczanie odrzucenia emocjonalnego, frustracji, stresów w okresie dzieciństwa, brak treningu zdolności kontroli emocji, nadopiekuńczość i niezgodność wymagań ze strony rodziców, agresywności instrumentalnej zaś m.in. : autokratyczny styl wychowania, doświadczanie kar fizycznych, brak treningu „konstruktywnych” sposobów radzenie sobie ze stresem i konfliktami, brak rozwijania empatii, wreszcie kontakty z przemocą w mediach, zwłaszcza audiowizualnych.

Natężenie agresji w życiu społecznym ma przesłanki także w orientacji na doraźne osiągnięcia, poczuciu nierówności społecznej, niepowodzeniach w realizacji celów grupowych

i zagrożeniu poczucia pozytywnej identyfikacji społecznej („kozioł ofiarny” i „czarna owca” jako przejawy agresji społecznej), anonimowości życia w dużych zbiorowościach, rozpadzie więzi

i zanikaniu kontroli społecznej (wandalizm, chuligaństwo), organizowaniu się grup wokół agresywnych celów (młodzieżowe gangi przestępcze, mafia) i łatwej dostępności do broni.


II. Jak sobie radzić z agresją?


  1. Interwencja – kompleksowy system działań zmierzający do trwałej zmiany zachowania sprawców i ofiar przemocy, zakładający również zmianę postaw osób, które nie są bezpośrednio uwikłane w zachowania przemocowe lecz zachowują tzw. „neutralność”. System interwencji może być skuteczny tylko wtedy, gdy nauczyciele zaakceptują ogólne zasady reagowania na przemoc i będą je stosować w pracy z uczniami.

  2. Zasady reagowania a przemoc:

  • Na każdą sytuację związaną z przemocą powinniśmy reagować! Brakiem reakcji komunikujemy uczniom, że mają prawo używać przemocy.

  • Reagujemy przekazując jednocześnie troskę o ucznia (dotyczy to zarówno ofiary jak

i agresora). Nie potępiamy ucznia, ale wskazujemy na zachowania, których nie

akceptujemy, wyrażając swoją niezgodę na stosowanie przemocy.

  • Współdziałamy z innymi nauczycielami i udzielamy sobie nawzajem wsparcia.




  1. Działania wobec agresorów – rozmowy ze sprawcami:

    • Jeżeli w przemocy uczestniczy więcej niż jedna osoba (np. cała grupa) należy porozmawiać z każdym z osobna, zaczynając od lidera grupy. W grupie

odpowiedzialność „rozmywa się” , a myśli i uczucia grupy są o wiele mniej

skomplikowane niż jej poszczególnych członków.

    • Miejscem rozmów nie może być korytarz ani pokój nauczycielski, tylko pomieszczenie gwarantujące spokój i brak udziału świadków.

    • Nauczyciel, który decyduje się na przeprowadzenie rozmowy powinien jasno

i wyraźnie określić sobie jej cel. Ten cel musi wyznaczać kierunek rozmowy.

Należy stale o nim pamiętać i wyciszać, pojawiającą się często przy takich

okazjach, chęć „załatwienia” innych spraw.

    • Nauczyciel powinien opisać zachowanie ucznia, które jest powodem rozmowy.

    • Należy upewnić ucznia, że nauczyciel chce mu pomóc, że chodzi o to, aby zaradzić sytuacjom przemocy w szkole.

    • Sprawca musi otrzymać od nauczyciela jasny i jednoznaczny komunikat : „W tej szkole (klasie) nie akceptujemy przemocy i będziemy pilnować, żebyś tego nie robił (robiła). Nie wolno ci używać przemocy”.

    • Rozmowa ma być dialogiem, a nie przemówieniem do sprawcy, o tym, co nauczyciel myśli o tej sytuacji. Należy dać uczniowi szansę wypowiedzenia się, wysłuchać uważnie, co mówi o sobie i o sytuacji w szkole (klasie). Nie należy negować wypowiedzi ucznia, ale mówić jak została zrozumiana jego wypowiedź.

    • Jeśli uczeń milczy, nauczyciel może jeszcze raz zaproponować pomoc. Należy nazwać cel: wspólne działanie na rzecz przerwania przemocy w szkole (klasie). Można odwołać się do ucznia jak do „eksperta” („na pewno wiele spraw znasz lepiej”).

    • Rozmowy powinny odbywać się systematycznie, dopóki istnieje dany problem. Należy ustalić hierarchię rozmów. Na kolejnych etapach powinny być angażowane kolejne osoby (wychowawca, inny nauczyciel, pedagog szkolny, rodzice , dyrektor). Dajemy wtedy uczniowi szansę rozwiązania problemu na niższych poziomach, pokazując mu perspektywę kolejnych spotkań, które mogą być coraz trudniejsze.

    • Rozmowa ze sprawcą powinna zmierzać w kierunku podpisania przez niego kontraktu w sprawie zmiany nieakceptowanych w społeczności szkolnej zachowań.

    • Sprawca musi zostać poinformowany o sankcjach jakie zostaną zastosowane

w przypadku, gdy nadal będzie on stosował przemoc wobec innych.

    • Ustalenia zawarte w kontrakcie powinny być znane innym nauczycielom, którzy mogą być źródłem informacji o zmianach zachowania sprawcy, a także, gdy wymaga tego sytuacja, uczniom klasy, do której on uczęszcza. W uzasadnionych przypadkach można zrezygnować z jawności kontraktu.




  1. Rozmowy z rodzicami agresorów:

Należy odbyć rozmowę z rodzicami ucznia używającego przemocy, jeśli tylko jest to możliwe. Celem takiej rozmowy jest nie tylko przekazanie informacji o zachowaniu dziecka, ale także pozyskanie rodziców do współpracy. Ogólne zasady prowadzenia rozmowy są podobne do zasad obowiązujących podczas rozmów ze sprawcami : opisujemy zachowanie ucznia, komunikujemy, że chcemy pomóc, wysłuchujemy tego, co rodzice mają do powiedzenia – nie oskarżamy ich! Jeśli rodzic jest bezradny wobec zachowań dziecka, nauczyciel może wskazać mu miejsce, gdzie uzyska pomoc.



  1. Działania wobec ofiar przemocy:

Uczniowie będący ofiarami przemocy dzielą się na dwie grupy:

  • Zwykłe ofiary – nie przyczyniają się swoim zachowaniem do aktów przemocy

  • Ofiary prowokujące – mają wpływ na sytuację przez prowokacyjne zachowania


W stosunku do pierwszej grupy nauczyciel ma za zadanie okazanie zainteresowania

i udzielenie wsparcia, a także dodanie im odwagi do stawiania czoła problemom.

Pomoc drugiej grupie uczniów polega dodatkowo na uświadomieniu im własnej roli

w wyzwalaniu agresji u innych uczniów. Nauczyciel może wspólnie z ofiarą przemocy przemyśleć działania jakie zapobiegną tzw. „błędnemu kołu”.

W wielu przypadkach ofiary są niechętne jakimkolwiek rozmowom o swojej sytuacji (lęk przed zemstą sprawców, nieśmiałość, zbyt trudny temat, małe zaufanie do nauczyciela).

W żadnym wypadku nie należy zmuszać ucznia do mówienia. Trzeba uzbroić się w cierpliwość

i próbować różnych sposobów porozumienia się, wystrzegając się stosowania barier komunikacyjnych (krytykowanie, obrażanie, moralizowanie, zadawanie licznych pytań, doradzanie, pocieszanie).



  1. Rozmowy z rodzicami ofiar przemocy:

Rodzice ucznia dręczonego przez innych powinni być poinformowani o sytuacji dziecka w szkole (klasie). Ogólne zasady rozmowy są analogiczne do zasad rozmów ze sprawcami

i ich rodzicami. Nauczyciel może zaproponować różne sposoby rozwiązania tego problemu, a także podać wskazówki postępowania z dzieckiem.



  1. Włączenie ofiar przemocy w aktywności klasowe:

Głównym celem pomocy dla ucznia krzywdzonego jest kreowanie takich sytuacji,

w których mógłby on znaleźć swoje miejsce wśród rówieśników. Sytuacje powinny być neutralne i dotyczyć małej grupy osób np. przygotowanie jakiegoś zadania w grupie uczniów, którzy są wystarczająco pewni siebie i odgrywają pozytywne role w klasie.

W szkole istnieje wiele takich możliwości!


III. Jak rozpoznać sprawcę przemocy?


  • sprawcy mogą być silniejsi fizycznie od rówieśników, również w aktywności sportowej

i formach walki

  • mają silną potrzebę dominacji i podporządkowania sobie innych, przyjemność sprawia im moc, władza i zagrażanie innym, mogą też przechwalać się swoją rzeczywistą lub wyimaginowaną przewagą nad kolegami

  • mają „gorący” temperament, łatwo wpadają w złość, są impulsywni i mają niską tolerancję na frustrację oraz na sprzeciw, z trudem poddają się obowiązującym normom, mogą starać się o uzyskanie przewagi na drodze oszustwa

  • są buntowniczy, chętnie sprzeciwiają się, są agresywni wobec dorosłych, chociaż mogą też bać się dorosłych (zależy od wieku i siły fizycznej)

  • są postrzegani jako „twardzi” i wykazują niską empatię wobec słabszych (i ofiar), nie są lękowi i najczęściej maja pozytywny obraz własnej osoby

  • często angażują się w inne działania aspołeczne : picie alkoholu, kradzieże, wandalizm

  • zawsze uzyskują pewną popularność, choćby wśród niewielkiej liczby rówieśników

  • różnie sytuują się pod względem osiągnięć w nauce, z reguły osiągają wyniki poniżej przeciętnej



IV. Jak rozpoznać ofiarę przemocy?


  • ofiary przemocy są zwykle przezywane, wyśmiewane, zmuszane do posłuszeństwa

  • podczas kłótni, zaczepek czy bójek często reagują płaczem bądź uciekają

  • często szukają swoich rzeczy, które są chowane lub niszczone

  • często wybierane są jako ostatnie do pracy w grupach

  • mają trudności w mówieniu na forum całej klasy

  • mogą nie mieć żadnego bliskiego przyjaciela

  • unikają szkoły, rano skarżą się na ból brzucha, głowy, tracą apetyt

  • mają obniżoną samoocenę, myślą o sobie, że są gorsze, wycofują się z kontaktów

z innymi


LITERATURA POMOCNICZA


Agresja i przemoc w instytucjach wychowawczych / Z. Brańka, M. Szymański red. – Kraków : „Text”, 1998

Agresja i przemoc we współczesnym świecie / Z. Brańka, M. Szymański red. – Kraków : „Text”, 1998

Aronson E. : Człowiek, istota społeczna. – Warszawa : PWN, 1999

Dzieci i młodzież wobec agresji i przemocy / red. nauk. A. Brzezińska i E. Hornowska. – Warszawa : Wydaw. Naukowe „Scholar”, 2004

Golińska L. : Złość. – Warszawa : PTT, 1995

Grochulska J. : Agresja u dzieci. – Warszawa : WSiP, 1993

Grochulska J. : Reedukacja dzieci agresywnych. – Warszawa : WSiP, 1992

Jędrzejewski M. : Subkultury a przemoc w perspektywie psychoedukacji, socjalizacji

i samorealizacji dzieci i młodzieży. – Warszawa : „Żak”, 2001

Karnowska M., Czarnecka W. : Przemoc w szkole. – Kraków : „Impuls”, 1994

Mazur J. : Przemoc w rodzinie : teoria i rzeczywistość. – Warszawa : „Żak”, 2002

Mika S. : Jak modyfikować własne zachowania. – Warszawa : PWN, 1987

Olweus D. : Mobbing : fala przemocy w szkole. Jak powstrzymać?. – Warszawa : Jacek Santorski & Co, 1996

Poraj G. : Agresja w szkole. Przyczyny, profilaktyka, interwencje. – Łódź : Oficyna Wydaw. „Edukacja”, 2002

Potter-Efron R.T. : Życie ze złością. – Gdańsk : GWP, 1996

Sillami N. : Słownik psychologii. – Katowice : „Książnica”, 1995

Stach R. : Zachowania agresywne. – Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989

Wolińska J.M. : Agresywność młodzieży. Problem indywidualny i społeczny. – Lublin, 2000


Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconPrzemoc I agresja w szkole wskazówki dla ucznia jak radzić sobie w przypadku prześladowania

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconAgresja I przemoc w szkole

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconAgresja I przemoc w szkole

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconAgresja I przemoc w szkole Opracowanie

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconAgresja I przemoc w szkole”- przyczyny I zapobieganie

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconUniwersytet śLĄski w katowicach przemoc I agresja w szkole

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconUniwersytet śLĄski w katowicach przemoc I agresja w szkole

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconPrzemoc I agresja w szkole Wyrażanie złości jako profilaktyka agresji

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconAgresja I przemoc w szkole materiały pomocnicze dla szkół Grudzień 2006 spis treśCI

Agresja w szkole. Jak reagować na przemoc? iconP rzemoc I agresja w szkole – wskazówki dla rodzica, jak radzić sobie w przypadku prześladowania dziecka w szkole

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom