Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji




Pobierz 316.54 Kb.
NazwaPodstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji
strona3/3
Data konwersji16.10.2012
Rozmiar316.54 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3

3.5. Protokoły i standardy stosowane w medycznych systemach informatycznych


Wymiana informacji elektronicznej pomiędzy różnymi jednostkami służby zdrowia wymaga sformułowania standardowych protokołów, które byłyby otwarte na tyle, żeby możliwa była ich powszechna akceptacja, ale specjalizowane na tyle, aby celowe i łatwe było ich użycie w każdym przypadku. Najbardziej znany jest tu Standard HL7, który niżej omówimy.

Grupa użytkowników medycznych systemów informatycznych rozpoczęła w 1987 roku projektowanie protokołu nazwanego HL7, którego celem była wzajemna wymiana informacji cyfrowej przez elektroniczne systemy medyczne. Z biegiem czasu, protokół HL7 stał się standardem akredytowanym w USA, o zasięgu międzynarodowym, a obecnie - globalnym, natomiast projekt doprowadził do powołania organizacji Health Level Seven. Jej głównym celem jest zapewnienie standardu wymiany informacji w obrębie instytucji służby zdrowia. W tym celu opracowywane są specyfikacje interfejsów i testy kompatybilności rozmaitych urządzeń pochodzących od różnych producentów. Nazwa nawiązuje do najwyższej, siódmej warstwy modelu komunikacyjnego OSI (warstwy aplikacji), która obsługuje wymagania i kontrolę zależności czasowych i błędy komunikacji. Wśród jej podstawowych funkcji można znaleźć: testy bezpieczeństwa, identyfikację i określenie dostępności uczestników, negocjacje mechanizmów wymiany i formatowanie struktury danych. Przedstawiciele HL7 są zorganizowani w komitety techniczne (ang.: technical committees TC), odpowiedzialne za zawartość proponowanych specyfikacji i specjalne grupy interesów (ang.: special interest groups SIG), których celem jest kontakt z poszczególnymi producentami aparatury, innymi organizacjami standaryzacyjnymi itp.

Informacja kompatybilna z HL7 v.2.x ma postać linii tekstu (kodów ASCII) o zmiennej długości i pozycyjnym formacie. Każda linia stanowi ustaloną sekwencję pól informacyjnych oddzielonych separatorami (“|”). Wersja 2,5 HL7 zawiera ok. 1700 zdefiniowanych pól (rodzajów) danych. Dane w obrębie raportu mogą posiadać części składowe (oddzielone znakami “^”) oraz mogą się powtarzać np. w przypadku, gdy dotyczą kilku osób.

Wersja 2.x jest powszechnie używana w systemach informacyjnych instytucji i akademickich ośrodków medycznych. Użycie HL7 jest standaryzowane w USA w zastosowaniach do administracji pacjenta, opisu patologii i terapii farmakologicznej, rejestru chorób, skierowań i wypisów. W obrębie standardu istnieje specyfikacja formatu dokumentu klinicznego (ang.: Clinical Document Architecture CDA), z użyciem języka znaczników XML (ang.: eXtensible Mark-up Language). Umożliwia on dodawanie nie przeznaczonych do druku znaków lub poleceń do tekstu z użyciem nawiasów trójkątnych. Dokument zapisany zgodnie ze standardem CDA zawiera co najmniej dwie sekcje:

  • nagłówek (ang.: header) zawierający opisowe informacje (metadane) dotyczące autora, typu i przeznaczenia dokumentu

  • ciało (ang.: body) zawierające treść informacyjną, która może być strukturalna i zawierać nagłówki, sekcje itp. Sekcja ta może zawierać tekst zaszyfrowany, obraz (na przykład reprezentowany w standardzie DICOM) albo zapis sygnału (na przykład zgodny ze specyfikacją OpenECG)

Dzięki konsekwentnemu użyciu formatu XML dokument medyczny zgodny z CDA jest równocześnie czytelny dla człowieka i możliwy do przetworzenia na komputerze. Specyfikacja CDA określa także strukturę i semantyczne zasady konstruowania dokumentów w służbie zdrowia. Dokument typowo zawiera porcję tekstu lub informację potwierdzaną podpisem, np. ocenę postępów, podejrzenie patologii, raport radiologiczny i inne informacje. Dokument może oprócz tekstu zawierać także obrazy, dane multimedialne i informacje szyfrowane. Dzięki jednolitej postaci elektronicznej dokument może być archiwizowany w systemie komputerowym lub na zewnętrznym nośniku informacji, a także przesyłany z wykorzystaniem elektronicznych aplikacji komunikacyjnych np. email. Rola HL7 jako globalnego standardu zapisu plików medycznych nie ogranicza się do ujednolicenia tysięcy typów plików używanych w służbie zdrowia i umożliwienia ich wymiany pomiędzy lekarzem i elektronicznymi systemami informacyjnymi. Oprócz tych zadań korzyści wynikające ze stosowania zaleceń zawartych w CDA polegają na separacji danych i systemów ich przechowywania, co sprzyja możliwości archiwizacji informacji medycznych przez długi czas. Specyfikacja CDA oferuje możliwość adaptacji standardu do potrzeb lokalnych lub wynikłych z specyfiki zastosowania.

Innym standardem powszechnie stosowanym w systemach informatyki medycznej jest standard DICOM, który jednak ze względu na fakt, że jest używany głównie do kodowania danych obrazowych – omówiony będzie w rozdziale 7 (Systemy informatyczne związane z obrazami medycznymi). Z kolei standardy i formaty komunikacji dedykowane dla kardiologii, takie jak standard SCP-ECG omówione będą w rozdziale 6. (Komputerowe przetwarzanie sygnałów medycznych).

3.6. Sieć komputerowa jako narzędzie integrujące system szpitalny


Na temat sieci komputrowych w szpitalach obszerniej będzie mowa w rozdziale 8 tego skryptu, niemniej już w tym rozdziale trzeba odnotować fakt, że wszystkie nowoczesne systemy szpitalne, w tym także takie, których głównym celem jest wspomaganie szpitalnej administracji, są oparte na wykorzystaniu sieci komputerowych. Przykładowa struktura takiej sieci przedstawiona jest na rysunku 3.14.



Rysunek 3.14. Przykładowa struktura sieci komputerowej wykorzystywanej w szpitalu

Z użyciem sieci komputerowej w szpitalu wiąże się problem bezpieczeństwa danych medycznych, omawiany dokładniej w rozdziale 10.

3.7. Kodowanie danych w systemie szpitalnym


Wprowadzanie danych medycznych w języku naturalnym jest, z jednej strony, wygodne dla pracowników szpitala, z drugiej jednak – stanowi niezwykle trudne wyzwanie informatyczne. Bardziej niezawodny jest system, w którym dane medyczne są przy wprowadzaniu od razu odpowiednio kategoryzowane i kodowane. Terminy medyczne identyfikowane są wtedy za pomocą specjalnych numerów kodowych. Zagadnienie to będzie obszerniej omawiane w rozdziale 4 poświęconym medycznym bazom danych, jednak kilka wprowadzających uwag warto przedstawić już tutaj.

W użyciu jest głównie nomenklatura SNOMED (ang. Systematized Nomenclature of Medicine). Aktualna wersja to SNOMED CT która obejmuje 344.000 pojęć klinicznych, pokrywając praktycznie całą dziedzinę medycyny. Inne słowniki istotne z praktycznego punktu widzenia to rodzina klasyfikacji WHO (World Health Ogranization). Najbardziej znanym jej przedstawicielem jest – stosowana również w Polsce – Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD (obecnie w wersji ICD-10). Z innych słowników (niezwiązanych bezpośrednio z WHO) należy wymienić:

  • LOINC (standard wyników laboratoryjnych),

  • RXnorm (słownik leków),

  • stosowane w rozliczeniach z płatnikami wykazy jednorodnych grup pacjentów DRG (ang. Diagnosis Related Groups)

czy też katalogi świadczeń szpitalnych.

Podczas wprowadzania danych do systemów medycznych powinna być prowadzona weryfikacja ich poprawności. Najprostszym rodzajem weryfikacji poprawności jest sprawdzenie typu danych. Na przykład pole, które oczekuje wartości liczbowej powinno zasygnalizować błąd po wprowadzeniu tekstu. Wiele parametrów klinicznych mieści się w ściśle określonych granicach. Jako przykład może tutaj służyć temperatura ciała ludzkiego, która mieści się zwykle w przedziale 35–46°C. Jego przekroczenie powinno być sygnalizowane. System może reagować ostrzeżeniem (miękki limit, dopuszczalne jest jego przekroczenie w wyjątkowych sytuacjach np. w przypadku zjawiska hipotermii, gdy temperatura ciała spada poniżej 35°C) lub też alarmem (twardy limit, np. temperatura ciała powyżej 46°C). Część danych może być wprowadzona tylko wtedy, gdy spełniają one pewien wzorzec (np. numer PESEL). Można również monitorować gwałtowne skoki wartości parametrów, które mogą świadczyć o błędzie przy wprowadzaniu danych. Poprawność danych należy także sprawdzać, wykorzystując specjalne zbiory reguł medycznych. Na przykład wykrycie sytuacji, w której udokumentowano rozpoznanie raka prostaty
u kobiety, powinno spowodować zgłoszenie błędu.

3.8. Uwagi końcowe


Trzeba zdawać sobie sprawę, że wprowadzenie systemu informatycznego do administracji dowolnej jednostki służby zdrowia, niezależnie od jej skali, wymusza przystosowanie procedur działania tej administracji do implementowanych reguł. Jest to właściwsze niż podejmowane niekiedy próby desperackiego dostosowania wdrażanego systemu do procedur stosowanych dotychczas. Truizmem jest stwierdzenie, że ludzie na ogół nie lubią zmian, zaś sfera administracji jest szczególnie „oporna” jeśli idzie o wszelkie zmiany. Nic więc dziwnego, że większość wdrożeń systemów informatyki medycznej w administracji szpitalnej napotykała na opór i sprzeciw osób wcześniej zatrudnionych w tej administracji i bardzo przywiązanych do ustalonych (zwykle mało efektywnych) sposobów działania.

Informatyzacja pociąga za sobą zmiany najbardziej fundamentalnych procedur, które stały się przez dziesięciolecia nawykami lub też oznacza po prostu uporządkowanie procesów przez wprowadzenie procedur tam, gdzie ich nie było. Tutaj należy upatrywać jednej z kluczowych przyczyn oporu czynnika ludzkiego przed wdrożeniem. Standaryzacja i ujednolicenie, procesy wynikające z implementacji systemu informatycznego, pozwalają na wprowadzenie klarownych systemów rozliczania i zarządzania zasobami (elementy ERP). Towarzyszący temu wzrost transparentności funkcjonowania instytucji jest niewątpliwą korzyścią, ale z drugiej strony pozbawia wiele osób ich dotychczas nie kwestionowanych nieformalnych przywilejów, a to może się stać kolejnym powodem trudności wdrożeniowych.



Rysunek 3.15. Żartobliwa ilustracja tezy, że informatyzacja administracji wywołuje opór, a przezwyciężanie tego oporu jest ryzykowne

Ponieważ jednak nikt nigdy się wprost nie przyzna, że jest przeciwnikiem komputeryzacji ponieważ chciałby nadal obsadzać łóżka w szpitalnym oddziale według własnych kryteriów – wspomniany opór przybiera zwykle formę ataku od tyłu. Zwykle ma to formę wyolbrzymiania wszelkich niepowodzeń, jakie nieuchronnie pojawiają się przy wstępnej eksploatacji nie do końca przetestowanego systemu albo dyskusji na temat tego, czego system nie robi (bo nikt wcześniej nie zgłaszał, że powinien to robić). W wyniku takich działań, niekiedy bardzo agresywnych, spór o to, czy informatyzować administrację szpitalną przenosi się na zupełnie inny grunt. Aż się prosi żeby w tym miejscu pokazać w formie rysunku 3.15 zabawnie animowany (czego niestety nie widać) slajd, jakiego autor skryptu używa podczas objaśniania studentom krakowskiego Uniwersytetu Ekonomicznego źródeł i natury trudności, jakie napotkają podczas wdrażania systemów informatycznych zarządzania.

Wydaje się, że wdrażanie systemu informatycznego metodą siłowego przezwyciężania oporu użytkowników (zwykle mniejszej ich części, ale bardzo głośnej i roszczeniowo nastawionej) – jest mało skuteczne. Dlatego w wielu wypadkach trzeba ustąpić w sprawach drugorzędnych, żeby całe przedsięwzięcie mogło się zakończyć sukcesem. W efekcie w trakcie wdrażania zmianom podlega zarówno informatyzowany podmiot, jak i wdrażany system. Jednak do finalnego wdrożenia warto uporczywie dążyć, bo jedną z najważniejszych korzyści ze skutecznego i poprawnego wdrożenia systemu administracji szpitalnej jest wzrost sprawności obsługi pacjentów przy znacząco zmniejszonej pracochłonności.

A na zakończenie tego rozdziału przytaczam za zezwoleniem Autora żart rysunkowy Andrzeja Mleczki pokazujący, jak ważne są dane gromadzone w  szarej części szpitalnego systemu informacyjnego – między innymi dotyczące rozmieszczenia pacjentów w poszczególnych salach szpitala.



1 Słowo „rekord” jest tu rozumiane jako wyodrębniony fragment szpitalnej bazy danych przeznaczony do przechowywania danych jednego pacjenta. Nie należy tego w żaden sposób kojarzyć z rekordem w rozumieniu sportowym!

1   2   3

Powiązany:

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconTo układ warunków w których realizowana jest wymiana towarów I usług, następuje przy tym przepływ informacji, zgłoszenie I porównanie ofert, ustalane są ceny

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconTo układ warunków w których realizowana jest wymiana towarów I usług, następuje przy tym przepływ informacji, zgłoszenie I porównanie ofert, ustalane są ceny

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconInformacji, a ściślej dostęp do informacji w przedsiębiorstwach zarządzających nieruchomościami. Podczas Forum dyskutowano właśnie nad zagadnieniami informacji jako jednej z funkcji wynikającej z obowiązków zarządców nieruchomości. Choć forum zgromadziło licznie przybyłych zarządców spółdzielczych p

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconJarosław Ruszewski Dostęp do informacji o środowisku

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconPolska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Tytuł pakietu: „Przepływ informacji fundamentem nowoczesnej firmy”

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconInfokioski ułatwią dostęp do informacji turystycznej w wielkopolsce

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconDostęp do informacji w działalności sądów I prokuratur. Zagadnienia praktyczne

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconCentrum Monitoringu Wolności Prasy dostęp do informacji publicznej

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconSlajd 1,2 Dostęp do informacji publicznej z punktu widzenia obywatela

Podstawą dobrej organizacji szpitala jest sprawny przepływ I dostęp do informacji iconٱ dostęp do przeglądania informacji w Biurze Krajowymٱ pamięć przenośna

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom