Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały




Pobierz 16.51 Kb.
NazwaTrwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały
Data konwersji21.10.2012
Rozmiar16.51 Kb.
TypDokumentacja
Dr Andrzej Bukowski Porównawcze studia cywilizacji

Kurs: Socjologia kultury

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy i rytuały



Przykłady instytucji: P. Moczydłowski – grypsera, ustawka kibiców piłkarskich

  1. Instytucje a kultura. W naukach o kulturze instytucje definiuje się jako sieć społecznych i zarazem kulturowych stosunków organizujących daną zbiorowość i decydujących o jej specyfice (E. Nowicka). Badacze wyróżniają najczęściej aspekt normatywny (regulatywny) i organizacyjny (strukturalny) instytucji, albo aspekt ideowy i materialny. Wymiar kulturowy zawiera się w normach i regularnościach zachowań. Dlatego często w naukach o kulturze stosuje się określenie wzoru kulturowego jako zamiennika pojęcia instytucji. Podejście socjologiczne natomiast ujmuje współcześnie instytucje jako tworzone przez człowieka ograniczenia, które strukturalizują interakcje polityczne, ekonomiczne i społeczne. Składają się na nie ograniczenia nieformalne (sankcje, tabu, zwyczaje, tradycje, nieformalne kodeksy zachowań) oraz reguły sformalizowane (konstytucje, prawo, prawa własności).




  1. Pytanie o instytucje to pytanie o źródła i przyczyny społecznego consensusu, equilibrium, integracji, trwałości, stabilności, więzi i organizacji. Definicje: Durkheim: „zespół ustalonych działań oraz idei, które jednostki zastają jako coś gotowego i narzucającego się im mniej lub bardziej nieodparcie (prawo, religia – fakty społeczne)”; G. H. Mead „zorganizowane interakcje pomiędzy jednostkami zachodzące wg. określonych wzorów (ślub, pogrzeb, transakcja handlowa – działania połączone); B. Malinowski „grupa ludzi zjednoczonych dla dokonania prostych lub złożonych czynności, posiadających zawsze zasoby materialne i wyposażenie techniczne, zorganizowaną zgodnie z określonym przepisem prawnym bądź zwyczajowym, ujętą jako mit, legenda, prawo, zasada oraz ćwiczoną i przygotowywaną do pełnienia stojących przed nią zadań. Na instytucje składają się karta instytucji, personel, normy, wyposażenie materialne, działalność, rezultaty działania czyli funkcje; T. Parsons „instytucje to systemy oparte na pewnych wzorach oczekiwań, rozpatrywane z punktu widzenia ich miejsca w globalnym systemie społecznym i dostatecznie mocno utrwalone w działaniu, by można ich zasadność uznać za oczywistą”. Podstawowe sposoby rozumienia instytucji: behawioralny – powtarzalne, odtwarzane wg podobnych schematów zachowania; aksjo-normatywny – utrwalone wzory postępowania, normy postępowania i wartości; funkcjonalny – instytucje to role i wiązki ról powiązanych ze sobą, role odgrywane i oczekiwane, czyli zarówno zespół działań, jak i zespół norm i reguł dotyczących tych działań na rzecz grupy, czy szerszego środowiska; organizacyjny – instytucje to organizacje formalne o charakterze rzeczowym: zespoły ludzi wyposażone w środki o charakterze materialnym i niematerialnym, powołane do wykonywania w sposób regularny określonych czynności – pomija się tu otoczenie zewnętrzne i np. klientów instytucji; formalnoprawny – powoływane.

  2. Neoinstytucjonalizm i nowy instytucjonalizm socjologiczny. Oba nurty próbują pogodzić uniwersalność praw postępowania ludzkiego i specyfikę kontekstu historyczno – kulturowego. Wersja utylitarystyczna (teoria gier, teoria racjonalnego wyboru, teoria wymiany) traktuje instytucje jako sposoby redukcji niepewności i kosztów transakcyjnych w działaniach zbiorowych, wynikających z niepełnej informacji, ryzyka i związanych z tym kosztów. Instytucje są zatem efektem racjonalności zbiorowej, która wspomaga ułomną racjonalność jednostek. Przykład instytucji rodziny czy rynku (Coleman, North). Z kolei wersja historyczno – kulturowa, zaprzeczając jakiejkolwiek racjonalności instytucji podchodzi do nich jako faktów kulturowych, powiązanych z systemami znaczeń, symboli czy mitów, która nadają sens działaniom jednostek i zbiorowości”. Przykład z państwowymi domami dziecka i ich racjonalnością czy z kolczykowaniem dziewczynek w plemieniu Orma w Sudanie



  1. Instytucjonalizacja (M. Malikowski, A. Giddens, P. Sztompka – utrwalanie się w czasie i przestrzeni). Instytucjonalizacja jako morfogeneza czyli krystalizujący się, utrwalający i kumulujący efekt działań ludzkich, który wówczas, gdy zostaje utrwalony przez odpowiednią liczbę ludzi na określonej przestrzeni – staje się ramą dla kolejnych działań. Sposoby rozumienia instytucjonalizacji:

      1. wzrost stopnia ciągłości, trwałości zachowań ludzkich (petryfikacja)

      2. wzrost stopnia kontroli zachowań ludzkich, pozbawienie ich indywidualności, dowolności, spontaniczności,

      3. internalizacja powszechnie uznanych wartości, wzorów, reguł, i standardów postępowania (internalizacja instytucji demokratycznych na Ukrainie);

      4. wzrost liczby, zakresu i stopnia działania urządzeń społecznych (instytucji publicznych, państwowych, prywatnych) pełniących rozmaite funkcje sankcjonowane społecznie

      5. wzrost stopnia specjalizacji funkcjonalnej




  1. Zmiana instytucjonalna: jest w gruncie rzeczy odmianą instytucjonalizacji może z jednej strony być innowacją, czyli propozycją nowych rozwiązań, z otwartym zanegowaniem istniejących rozwiązań czyli dewiacją. Douglas North – zmiana ewolucyjna i koncepcja path dependency. Przykład Roberta Putnama oraz Włoch Północnych i Południowych. De – instytucjonalizacja czyli zanik norm, wzorów postępowania, wartości, reguł, rytuałów, procedur. Victor Perez – Diaz oraz przykład instytucjonalnej sekularyzacji Kościoła katolickiego w Hiszpanii i Polsce.




  1. Obrzędy i rytuały. Stanowią symboliczne odzwierciedlenie (unaocznienie) podstawowych zasad życia społecznego, kluczowych instytucji, cech struktury społecznej, najważniejszych wartości kulturowych, dają wyraz ideom oraz wizjom świata i ludzkiej kondycji.

    1. Struktura obrzędów i rytuałów. Cztery elementy zawarte w każdym rytuale czy obrzędzie:

      1. Powtarzające się, społeczne praktyki złożone z sekwencji działań symbolicznych w formie tańca, śpiewu, ruchów ciała itd.;

      2. Działania oddzielone od społecznej rutyny życia codziennego (czyżby?)

      3. Schematy rytualne kulturowo zdefiniowane, zawsze rozpoznawalne i charakterystyczne dla danej kultury;

      4. Zachowania ściśle związane z określonym zespołem idei(przekonaniami światopoglądowymi, mitami); celem działań obrzędowo rytualnych jest symboliczne odtworzenie i skomentowanie tych naczelnych idei.

    2. Różnice pomiędzy rytuałami i obrzędami

      1. Rytuały: bardziej rygorystyczne niż obrzędy (niedopuszczalne odstępstwa od ściśle określonych praktyk, niemożliwa zamienność ról – np. katolicka msza)

      2. Obrzędy manifestują centralne wartości kulturowe, często składają się z sekwencji rytuałów, powiązanych wspólnym sensem (np. na obrzęd weselny składają się: swaty, zrękowiny, sprosiny, ślub, uczta weselna, oczepiny, przenosiny)

    3. Rytuały przejścia: jeden z najpowszechniejszych w kulturze wzorów kulturowych; wyrażają napięcie tkwiące w przekraczaniu przez człowieka różnych faz życia, sfer instytucjonalnych czy wręcz stref, na które dzieli się wszechświat (np. sacrum vs profanum). 3 fazy (etapy): (1) wyłączenia, separacji (rytualny ubiór lub nagość, pomalowanie lub okaleczenie ciała, twarzy, oddalenie się od społeczności, izolacja (zamknięcie). (2) marginalny jednostka jest zawieszona, „nie ma jej”, straciła poprzednią rolę społeczną, ale jeszcze nie nabywa nowej. Taki stan może trwać od kilku minut do wielu lat – np. nowicjat u Kamedułów trwa 10 lat. (3) włączenia, agregacji – nadanie nowego statusu społecznego. Ślub jako jeden z najpowszechniejszych współcześnie rytuałów przejścia. Obrzędy przejścia znajdują także zastosowanie w odniesieniu do czasu: jego cykliczności (doroczne obrzędy przejścia pomiędzy porami roku) lub też jego „dwufazowości” (czas święty <świąteczny – mityczny> / czas świecki). Juwenalia jako rytuał przejścia.

    4. Rytuały świeckie:

      1. polityczne (pochód pierwszomajowy w czasach komunizmu i obecne pochody w Korei Północnej, urodziny Fuhrera w czasach III Rzeszy czy Kim – Ir – Sena w Korei Północnej) – funkcja nadania nowego sensu ustrojom politycznym – Biała Rewolucja w Iranie i zastąpienie przez szacha Rezę Pahlawiego islamskich rytuałów publicznych powrotem do czasów perskich (wybór urodzin Cyrusa Wielkiego jako początek nowego roku w Iranie)

      2. rozrywkowe, sportowe – piłka nożna i rytualne uczestnictwo w meczach: „miliony osób zasiada przed swoim "domowym ołtarzem" w regularnych odstępach czasu i o wyznaczonej porze, by celebrować czynności wykonywane przez 23 osoby. Na zasadzie analogii - w jeszcze żywszy sposób celebruje się ten rytuał na wyznaczonym obiekcie, gdzie dodatkowo, w zależności od sytuacji na boisku wznoszone są ustalone okrzyki” (Claude Auge).




  1. Problemy sfery rytualno – symbolicznej

    1. Kurczenie się sfery rytualno-symbolicznej w cywilizacji zachodniej – od obrzędu do ceremonii. Konwencjonalność kultury: wiele elementów symbolicznych ulega konwencjonalizacji – zatarciu ulega pierwotny sens, pojawiają się wysoce skonwencjonalizowane ceremonie i ceremoniały, które nie odsyłają już do żadnej rzeczywistości „transcendentnej” poza sobą samą, jak w przypadku rozmaitych świeckich ceremonii – przysięgi wojskowej czy uroczystości związanych z ukończeniem wyższej uczelni.

    2. Zmiana sensu współczesnych instytucji, obrzędów i rytuałów: obrzędy komunijne i przemysł komunijny jako ewolucja pierwotnej funkcji sakralno – sakramentalnej z jednej strony w funkcje statusowo – wspólnotowe z drugiej naśladownictwo innego typu obrzędów (np. ślubu).

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały iconTrwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały iconWykład Rytuały, obrzędy I symbole w perspektywie antropologii kultury

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały icon1. Wymienić czynniki wpływające na trwałość produktu. Opisz wpływ wybranego czynnika na trwałość np ph

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały iconObrzędy sakramentu małŻEŃstwa obrzędy wprowadzające

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały iconTakich treści przekazywanych przez instytucje państwowe, w których nietolerancja wobec odmienności rasowej nie jest wyrażana w sposób oczywisty, lecz funkcjonuje w ukryciu. Twórcy z różnych kręgów kulturowych adresują swoje prace do szerokiego odbiorcy. Poprzez plakat, będący jednocześnie jednym z m

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały iconColorado 4-h scholarship Application Form Complete this form on a computer. When completed, save the form and submit it via e-mail to

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały iconRytuały Wellness

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały iconRytuały przejścia u Indian arizońskich

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały iconSylabusu przedmiotu „gry I rytuały komunikacyjne”

Trwałość form kulturowych: instytucje, obrzędy I rytuały iconRytuały wellness czas 110 min

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom