Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp




Pobierz 0.66 Mb.
NazwaMateriały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp
strona10/16
Data konwersji22.10.2012
Rozmiar0.66 Mb.
TypCharakterystyka
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   16

Pomiary środowiska pracy i działania profilaktyczne.11


Ocena narażenia na działanie czynników szkodliwych:


Pracodawca, nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności, jest obowiązany do wykonania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.

Pracodawca przed przystąpieniem do przeprowadzenie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy dokonuje rozeznania:

  • procesów technologicznych i występujących w nich czynników szkodliwych dla zdrowia w celu ich wytypowania do oznaczenia w środowisku pracy,

  • organizacji i sposobu wykonywania pracy.

Metody badań i pomiarów określają Polskie Normy oraz normy międzynarodowe lub równoważne.


Obowiązki pracodawcy:

  • wynikach przeprowadzonych badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia
    w środowisku pracy pracodawca jest obowiązany niezwłocznie, w sposób ustalony
    w danym zakładzie pracy, poinformować pracowników oraz umieszczać aktualne wyniki tych badań lub pomiarów na odpowiednim stanowisku pracy,

  • na podstawie wyników badań i pomiarów pracodawca prowadzi na bieżąco rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy,

  • pracodawca wpisuje na bieżąco wyniki badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia do karty badań i pomiarów.

Rejestry i karty badań przechowywane są przez okres 40 lat, licząc od daty ostatniego wpisu.

Wyniki badań i pomiarów przechowuje się przez okres 3 lat licząc od daty ostatniego wpisu.


W przypadku likwidacji zakładu pracy, pracodawca niezwłocznie przekazuje rejestr oraz kartę właściwemu miejscowemu inspektorowi sanitarnemu.

W przypadku pomiarów wykonywanych w jednostkach Policji, PSP, Straży Granicznej, BORu, jednostkach organizacyjnych podległych i nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, zakładach opieki zdrowotnej tworzonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz w jednostkach organizacyjnych ABW i Agencji Wywiadu rejestr oraz kartę przekazuje się właściwemu inspektorowi sanitarnemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
i Administracji.


Częstotliwość wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia:

Badania i pomiary wykonuje się w przypadku występowania w środowisku pracy czynnika szkodliwego dla zdrowia:

  • co najmniej raz w roku – przy stwierdzeniu w ostatnio przeprowadzonym badaniu lub pomiarze stężenia lub natężenia czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia lub natężenia,

  • co najmniej raz na dwa lata – przy stwierdzeniu w ostatnio przeprowadzonym badaniu lub pomiarze stężenia lub natężenia czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia lub natężenia,

  • w każdym przypadku wprowadzenia zmian w warunkach występowania tego czynnika.

W przypadku występowania w środowisku pracy czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym badania i pomiary przeprowadza się:

  • co najmniej raz na trzy miesiące – przy stwierdzeniu w ostatnio przeprowadzonym badaniu lub pomiarze stężenia lub natężenia czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia lub natężenia,

  • co najmniej raz na sześć miesięcy – przy stwierdzeniu w ostatnio przeprowadzonym badaniu lub pomiarze stężenia lub natężenia czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia lub natężenia,

  • w każdym przypadku wprowadzenia zmian w warunkach występowania tego czynnika.

Badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy nie przeprowadza się, jeżeli wyniki dwóch ostatnio przeprowadzonych badań i pomiarów nie przekroczyły 0,1 wartości NDS lub NDN, a w procesie technologicznym lub
w warunkach występowania danego czynnika nie dokonała się zmiana mogąca wpływać na wysokość stężenia lub natężenia czynnika szkodliwego dla zdrowia.


Działania profilaktyczne pracodawcy.


Czynniki fizyczne:


Sposoby redukcji zagrożeń mechanicznych:


Środki techniczne:

  • eliminowanie czynnika stwarzającego zagrożenie,

  • odsuniecie człowieka od strefy zagrożenia,

  • informowanie pracowników o występujących zagrożeniach,

  • stosowanie środków ochrony indywidualnej.


środki organizacyjne:

  • opracowanie procedur bezpiecznej pracy:

  • systemy pracy minimalizujące dostęp do stref niebezpiecznych,

  • procedury zezwolenia wykonywania pracy,

  • systemy ostrzegawcze,

  • nadzór bezpośredni.

  • kształtowanie probezpiecznych zachowań:

  • szkolenie,

  • kształtowanie probezpiecznych nawyków,

  • przestrzeganie instrukcji eksploatacji i zasad bezpieczeństwa.



URZĄDZENIA OCHRONNE

Osłony – urządzenia stanowiące materialną przegrodę między człowiekiem a niebezpiecznym czynnikiem mechanicznym, zastosowane specjalnie w celu zapewnienia ochrony człowiekowi. Funkcje osłony mogą również spełniać pokrywy, drzwi, ogrodzenia, itp. Wymagania stawiane osłonom: powinny:

  • być wytrzymałe,

  • być trudne do usunięcia lub wyłączenia,

  • być umieszczone w odpowiedniej odległości od strefy niebezpiecznej,

  • powodować jak najmniej utrudnień w pracy,

  • nie powodować dodatkowych czynników niebezpiecznych, szkodliwych lub uciążliwych,

  • umożliwiać wykonywanie prac związanych np. z konserwacją, instalowaniem narzędzi


Urządzenia zabezpieczające – wszelkie, nie stanowiące materialnej przegrody (inne niż osłony) urządzenia ochronne. Do tej grupy zalicza się urządzenia oburęcznego sterowania, urządzenia fotoelektryczne, maty czułe na nacisk, zawory bezpieczeństwa, ograniczniki udźwigu oraz urządzenia blokujące, ryglujące, zezwalające na uruchomienie maszyny itp. Wymagania stawiane urządzeniom zabezpieczającym: powinny:

  • uniemożliwiać nadmierny wzrost siły, ciśnienia lub obrotów itp.; w tym celu stosowane są ograniczniki udźwigu, sprzęgła przeciążeniowe, zawory bezpieczeństwa, ograniczniki obrotów

uniemożliwiać przekroczenie założonych zasięgów ruchu, np. przez stosowanie wyłączników krańcowych,


HAŁAS


Działania korygujące /zapobiegawcze

Techniczne środki ograniczania ograniczania hałasu:

  • zmiana hałaśliwego procesu na mniej hałaśliwy,

  • mechanizacja i automatyzacja procesów technologicznych,

  • konstruowanie i stosowanie cichobieżnych maszyn, urządzeń i narzędzi,

  • poprawne pod względem akustycznym rozplanowanie zakładu i zagospodarowanie pomieszczeń,

  • stosowanie tłumików akustycznych,

  • stosowanie obudów dźwiękochłonno-izolacyjnych,

  • stosowanie ekranów dźwiękochłonno-izolacyjnych,

  • stosowanie aktywnych metod ograniczenia hałasu,

  • stosowanie ochronników słuchu,


Wymagania stawiane ochronnikom słuchu:

PN-EN 352 Ochronniki słuchu. Wymagania ogólne/Wymagania bezpieczeństwa

  • 1:2005, Nauszniki przeciwhałasowe,

  • 2:2005, Wkładki przeciwhałasowe,

  • 3:2005, Nauszniki przeciwhałasowe mocowane do przemysłowego hełmu ochronnego,

  • 4:2003/A1:2007, Nauszniki przeciwhałasowe o regulowanym tłumieniu,

  • 5:2005/A1:2007, Nauszniki przeciwhałasowe z aktywną redukcją hałasu,

  • 6:2005, Nauszniki przeciwhałasowe z sygnałem fonicznym wprowadzonym z wejścia elektrycznego,

  • 7:2006, Wkładki przeciwhałasowe o regulowanym tłumieniu.


Metody i sposoby administracyjno – prawne:

  • ustawy, zarządzenia, przepisy,

  • normy i normatywy,

  • odpowiednia organizacja czasu pracy.


Hałas infradźwiękowy:


Działania korygujące / zapobiegawcze


  • stosowanie tłumików hałasu na wlotach i wylotach powietrza (lub gazu) maszyn przepływowych,

  • właściwe fundamentowanie (z wibroizolacją) maszyn i urządzeń,

  • usztywnianie konstrukcji ścian i budynków w przypadku ich rezonansów,

  • stosowanie dźwiękoszczelnych kabin o ciężkiej konstrukcji (murowanych) dla operatorów maszyn i urządzeń,

  • stosowanie aktywnych metod redukcji hałasu (związanych z aktywnym pochłanianiem i kompensacją dźwięku),


Hałas ultradźwiękowy:


Działania korygujące / zapobiegawcze


W profilaktyce szkodliwego działania hałasu ultradźwiękowego obowiązują te same wymagania i zasady, jak w przypadku hałasu słyszalnego.

Ze względu na krótkofalowość ultradźwięków, stosunkowo łatwo jest ograniczyć ich szkodliwe oddziaływanie na człowieka, np. hermetyzację i obudowanie źródeł oraz stosowanie środków ochrony indywidualnej skutecznych dla hałasu wysokoczęstotliwościowego.


Metody ograniczania zagrożeń drganiami mechanicznymi:


Środki techniczne:

  • minimalizacja drgań u źródła ich powstawania (zmniejszanie wibroaktywności źródeł),

  • minimalizowanie drgań na drodze ich propagacji,

  • automatyzacja procesów technologicznych i zdalne sterowanie źródłami drgań.


Metody organizacyjno-administracyjne:

  • skracanie czasu narażenia na drgania w ciągu zmiany roboczej,

  • wydzielanie specjalnych pomieszczeń do odpoczynku,

  • przesuwanie do pracy na innych stanowiskach osób szczególnie wrażliwych na działanie drgań,

  • szkolenia pracowników w celu uświadomienia ich o występujących zagrożeniach powodowanych ekspozycją na drgania oraz w zakresie możliwie bezpiecznej obsługi maszyn i narzędzi



Profilaktyka medyczna

Ma na celu eliminowanie przy zatrudnianiu na stanowiska operatorów maszyn i narzędzi drgających osób, których stan czynnościowy organizmu odbiega od normy, a odchylenia te pod wpływem drgań mogą ulec pogłębieniu.


Sposoby przeciwdziałania niekorzystnym zjawiskom termicznym:


  • stosowanie technik regulacji temperatury powietrza w pomieszczeniach przemysłowych,

  • wentylacja pomieszczeń przemysłowych,

  • wentylacja naturalna (grawitacyjna), działająca na zasadzie różnicy temperatur powietrza,

  • wentylacja sztuczna (mechaniczna), polegająca na wymuszaniu ruchu powietrza przy użyciu urządzeń mechanicznych,

  • klimatyzacja pomieszczeń przemysłowych,

  • zabezpieczenia przed nadmiernym promieniowaniem cieplnym:

  • ekrany i obudowy na źródłach promieniowania (np. zasłony łańcuchowe i wodne na otworach pieców grzewczych),

  • ekrany chroniące ludzi (np. przed otworem pieca grzewczego – ekran blaszany ma okno zasłonięte siatką stalową o gęstych oczkach, co umożliwia obserwację, a pochłania
    w znacznym stopniu promienie podczerwone),

  • stosowanie odzieży ochronnej, okularów, masek, rękawic, itp.


Substancje chemiczne


Identyfikacja zagrożeń


Podając klasyfikację substancji lub preparatu wskazuje się zagrożenia dla zdrowia i dla środowiska stwarzane przez substancję lub preparat:


  1. opisuje się najważniejsze skutki i objawy szkodliwego działania na zdrowie człowieka
    i środowisko, spowodowane działaniem substancji lub preparatu, w tym również niewłaściwym, które można przewidzieć w racjonalny sposób, oraz stwarzające zagrożenie właściwości fizykochemiczne; dokonuje się rozróżnienia między preparatami sklasyfikowanymi jako niebezpieczne i niesklasyfikowanymi jako niebezpieczne,

  2. wskazuje się zagrożenia nieujęte w kryteriach klasyfikacji, w szczególności takie jak pylenie, zmrażanie, duszące działanie gazów, szkodliwe działanie na organizmy żyjące
    w glebie, w tym, o ile to możliwe, na mikroorganizmy glebowe obecne w także
    w atmosferze, które mają wpływ na zagrożenie stwarzane przez substancję lub preparat.


Pracodawca jest zobowiązany do ustalenia, czy w środowisku w pracy występuje czynnik chemiczny stwarzający zagrożenie oraz dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny.


Źródło oceny ryzyka zawodowego:

  • niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego,

  • otrzymane od dostawcy informacje dotyczące zagrożenia czynnikiem chemicznym oraz zaleceń jego bezpiecznego stosowania,

  • rodzaj, poziom i czas trwania narażenia,

  • wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń w środowisku pracy, jeżeli zostały ustalone,

  • wartości dopuszczalnych stężeń w materiale biologicznym, jeżeli zostały ustalone,

  • efekty działań zapobiegawczych,

  • wyniki oceny stanu pracowników, jeżeli została przeprowadzona,

  • warunki pracy przy użytkowaniu czynników chemicznych, z uwzględnieniem ilości tych czynników.


Pracodawca jest obowiązany do uzyskania dodatkowych informacji od dostawcy czynnika chemicznego lub z innych dostępnych mu źródeł, jeżeli jest to niezbędne w celu dokonania oceny ryzyka zawodowego.


Ryzyko zawodowe wynikające z pracy z czynnikiem chemicznym stwarzającym zagrożenie należy eliminować lub ograniczać poprzez:


  1. właściwe zaprojektowanie i organizację pracy w miejscu pracy,

  2. dostarczenie odpowiedniego wyposażenia dla prac z czynnikami chemicznymi oraz stosowanie procedur utrzymania ruchu, które zapewniają ochronę zdrowia i bezpieczeństwa pracowników w miejscu pracy,

  3. zmniejszenie do minimum liczby pracowników narażonych lub którzy mogą być narażeni na czynniki chemiczne w miejscu pracy,

  4. zmniejszenie do minimum czasu i poziomu narażenia na czynnik chemiczny,

  5. odpowiednią higienę w miejscu pracy,

  6. zmniejszenie do minimum ilości czynnika chemicznego wymaganego w procesie pracy,

  7. stosowanie właściwych procedur pracy, w tym procedur lub instrukcji bezpiecznego obchodzenia się z czynnikiem chemicznym stwarzającym zagrożenie i odpadam
    i zawierającymi taki czynnik oraz procedur ich przechowywania i transportu w miejscu pracy,

  8. właściwe stosowanie urządzeń i sprzętu w pracach z czynnikiem chemicznym, zapewniające bezpieczeństwo i ochronę zdrowia pracowników


Działania korygujące / zapobiegawcze


Środki techniczne:

  • stosowanie efektywnych systemów wentylacyjnych,

  • automatyzacja, robotyzacja i izolacja stanowisk pracy,

  • prawidłowe magazynowanie substancji chemicznych, …





Oznakowanie substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego obejmuje:

  • nazwę umożliwiającą jednoznaczną identyfikację substancji lub preparatu,

  • nazwy substancji niebezpiecznych zawartych w preparacie,

  • nazwę i siedzibę, a w przypadku osoby fizycznej imię i nazwisko oraz adres osoby wprowadzającej substancję lub preparat do obrotu,

  • znaki ostrzegawcze i napisy,

  • informacje o wymaganym postępowaniu z opróżnionymi opakowaniami.



Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznych lub preparatu niebezpiecznego, wprowadzonego do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powinno być sporządzone
w języku polskim.


Opakowania substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego wprowadzonych do obrotu powinny:

  • mieć konstrukcję uniemożliwiającą wydostanie się zawartości z opakowania w sposób przypadkowy (wymaganie to nie ma zastosowania, jeżeli wymagane są szczególne techniczne środki bezpieczeństwa),

  • być wykonane z materiałów odpornych na niszczące działanie ich zawartości
    i uniemożliwiających tworzenie się substancji niebezpiecznych w wyniku chemicznego oddziaływania zawartości na materiał opakowania,

  • zachowywać szczelność w warunkach działających na opakowanie obciążeń i napięć
    w trakcie jego normalnej eksploatacji,

  • w przypadku opakowań z zamknięciem wielokrotnego użytku, gwarantować zachowanie ich szczelności podczas wielokrotnego otwierania i zamykania w warunkach normalnej eksploatacji.


Pojemniki i zbiorniki służące do przechowywania substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych oraz do pracy z nimi, rurociągi zawierające substancje niebezpieczne
i preparaty niebezpieczne oraz miejsca w których składowane są znaczne ilości substancji niebezpiecznych lub preparatów niebezpiecznych powinny być należycie oznakowane.


Środki organizacyjne:

  • skrócenie czasu pracy,

  • nie zatrudnianie osób szczególnie wrażliwych w warunkach narażenia na działanie substancji toksycznych,

  • szkolenie i informowanie pracowników, …




Pyły i substancje nietoksyczne


Działania korygujące / zapobiegawcze


Profilaktyka techniczna:

  • stosowanie wentylacji mechanicznej ogólnej,

  • stosowanie wentylacji mechanicznej miejscowej

  • stosowanie urządzeń filtracyjno-wentylacyjnych,

  • właściwy dobór i stosowanie środków ochrony indywidualnej (odpowiednich do rodzaju pyłów występujących w środowisku pracy).



Zadaniem wentylacji, polegającej na ciągłej lub okresowej wymianie powietrza
w pomieszczeniach jest:

  • poprawa stanu i składu powietrza na stanowiskach pracy zgodnie z wymaganiami higienicznymi (ochrona zdrowia człowieka) i technologicznymi (konieczność uzyskiwania wyrobów o określonych parametrach),

  • równoczesna regulacja parametrów środowiska powietrznego w pomieszczeniach: stężenia zanieczyszczeń, temperatury, wilgotności oraz prędkości i kierunku ruchu powietrza


Podstawowymi wskaźnikami użytkowymi filtrów powietrza są:

  • skuteczność filtracji (zdolność do oczyszczania powietrza z cząstek zanieczyszczeń
    o określonym składzie wymiarowym),

  • opór przepływu.

  • Parametry te zależą od:

  • właściwości pyłów (składu wymiarowego cząstek, stężenia pyłu, kształtu cząstek, właściwości elektrostatycznych i chemicznych, zwilżalności pyłu),

  • właściwości przepływającego powietrza (temperatury, wilgotności, prędkości),

  • parametrów strukturalnych filtru (grubości, gęstości upakowania, masy powierzchniowej).


Profilaktyka medyczna:

W profilaktyce medycznej znaczenie szczególne mają badania wstępne i badania okresowe.

Do pracy w środowisku o dużym zapyleniu nie należy przyjmować osób z wrodzonymi lub nabytymi zmianami układu oddechowego i układu krążenia.


Czynniki biologiczne


Kryteria oceny narażenia na czynniki biologiczne:


Grupa 1

– czynniki, przez które wywołanie choroby u ludzi jest mało prawdopodobne (rośliny nasienne, stawonogi, skorupiaki)

Grupa 2

– czynniki, które mogą wywoływać choroby u ludzi, mogą być niebezpieczne dla pracowników, ale ich rozprzestrzenianie się w populacji ludzkiej jest mało prawdopodobne (wirus świnki, wirus odry, pasożyty i grzyby)

Grupa 3

– czynniki biologiczne, które mogą wywoływać chorobę o ciężkim przebiegu u ludzi, a ich obecność w środowisku pracy jest poważnym zagrożeniem dla pracowników; zastosowanie odpowiedniej profilaktyki lub leczenia jest możliwe (wirusy zapalenia wątroby typu B i C, bakterie chorobotwórcze z grupy paciorkowców i gronkowców, niektóre grzyby chorobotwórcze)

Grupa 4

– czynniki biologiczne, które powodują ciężki przebieg choroby u ludzi i są poważnym zagrożeniem dla zdrowia pracowników; obecność takiego czynnika w środowisku wiąże się
z dużym ryzykiem; zazwyczaj nie istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia (wirus Ebola, wirus ospy, wirus krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej)


Główne kierunki i zasady profilaktyki oraz zwalczania czynników biologicznych:

  1. Szczepienia ochronne wysoce narażonych grup pracowników,

  2. Stała opieka lekarska i badania profilaktyczne narażonych grup pracowników,

  3. Szczególne zabezpieczenie przy pracy z czynnikami wysoce zakaźnymi,

  4. Indywidualne środki ochronne,

  5. Zapobieganie rozwojowi drobnoustrojów i roztoczy w składowanych surowcach,

  6. Zapobieganie rozwojowi potencjalnie szkodliwych grzybów i bakterii,

  7. Utrzymywanie w czystości i okresowa dezynfekcja pomieszczeń,

  8. Doskonalenie systemów wentylacyjnych,

  9. Oświata zdrowotna,


Praktyczne działania mające na celu przeciwdziałanie zagrożeniom biologicznym:

  • ocena ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik

  • stosowanie środków zapobiegawczych, przewidzianych dla szkodliwych czynników biologicznych należących dla danej grupy narażenia

  • unikanie stosowania szkodliwego czynnika biologicznego

  • projektowania procesu pracy w sposób pozwalający na unikniecie lub zminimalizowanie uwalniania się szkodliwego czynnika biologicznego w miejscu pracy

  • prowadzenie rejestru prac i pracowników narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do 3 lub 4 grupy zagrożenia

  • ograniczanie liczby pracowników narażonych lub potencjalnie narażonych na działanie szkodliwego czynnika biologicznego,

  • stosowania znaku ostrzegającego przed zagrożeniem biologicznym,





  • zapewnienie pracownikom środków ochrony zbiorowej lub w przypadku gdy w inny sposób nie można ograniczyć zagrożenia, środków ochrony indywidualnej, odpowiednich do rodzaju i poziomu narażenia,

  • zapewnienie pracownikom środków hermetyczności w celu zapobiegania i redukcji przypadkowego przeniesienia lub uwolnienia szkodliwego czynnika biologicznego,

  • przeprowadzenie badań na obecność szkodliwego czynnika biologicznego, tam gdzie jest to konieczne i technicznie wykonalne, z wyłączeniem pierwotnie zamkniętej przestrzeni,

  • sporządzenie planu postępowania na wypadek awarii z udziałem szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 3 lub 4 zagrożenia,

  • zapewnienia warunków bezpiecznego zbierania, przechowywania oraz usuwania odpadów przez pracowników, z zastosowaniem bezpiecznych i oznakowanych pojemników,

  • stosowanie procedur bezpiecznego postępowania ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi,

  • zapewnienie pracownikom systematycznego szkolenia,

  • poinformowanie pracowników o badaniach lekarskich, z których pracownik może skorzystać po ustaniu narażenia


W ramach ochrony pracowników przed zagrożeniem spowodowanym przez szkodliwy czynnik biologiczny pracodawca jest zobowiązany do:

  • zapewnienia pracownikowi bezpiecznych warunków spożywania posiłków i napojów
    w wydzielonych pomieszczeniach,

  • wyposażenia pracownika w odpowiednie środki ochrony indywidualnej
    i przechowywania ich w wyraźnie oznakowanym miejscu,

  • zapewnienia właściwych pomieszczeń, urządzeń higieniczno – sanitarnych, środków higieny osobistej, środków do odkażania skóry lub błon śluzowych,

  • stworzenia i stosowania procedur:

  • pobierania, transportu oraz przetwarzania próbek i materiałów pochodzenia ludzkiego lub zwierzęcego,

  • dezynfekcji,

  • umożliwiających bezpieczne usuwanie i postępowanie ze skażonymi odpadami.

  • zapewnienia bezpiecznych warunków odkażania, czyszczenia, a w razie konieczności niszczenia odzieży, środków ochrony indywidualnej i wyposażenia, które uległy skażeniu szkodliwym czynnikiem biologicznym,

  • dostarczenia pracownikowi aktualnych pisemnych instrukcji postępowania ze szkodliwym czynnikiem biologicznym,

  • niezwłocznego informowania wszystkich pracowników narażonych w wyniku awarii lub wypadku lub ich przedstawiciela o tym zdarzeniu, jeżeli mogło ono spowodować uwolnienie się szkodliwego czynnika biologicznego, a także o jego przyczynach oraz podjętych i proponowanych środkach mających na celu opanowanie sytuacji,

  • podjęcia natychmiastowych działań mających na celu likwidację przyczyn i skutków zaistniałej awarii lub wypadku,

  • zgłaszania awarii lub wypadku związanego z uwolnieniem się szkodliwego czynnika biologicznego, w zależności od jego rodzaju, do właściwych jednostek służby medycyny pracy oraz właściwego inspektora sanitarnego

Pracodawca może zlecić wykonanie prac związanych z narażeniem na kontakt ze szkodliwym czynnikiem biologicznym zakwalifikowanym do grupy 3 lub 4 zagrożenia wyłącznie pracownikom właściwie zabezpieczonym, w tym uodpornionym przy użyciu dostępnych szczepionek.


Pola i promieniowanie elektromagnetyczne


Zasady ochrony przed polami elektromagnetycznymi:

  • strefa niebezpieczna – obszar bardzo silnych pół elektromagnetycznych, w którym nie wolno przebywać zarówno ogółowi ludności, jak i pracownikom. Przebywanie w tym obszarze jest dozwolone w specjalnych kombinezonach ekranujących, które ograniczają zagrożenie,

  • strefa zagrożenia / pośrednia – obszar pół elektromagnetycznych, w którym mogą przebywać jedynie pracownicy związani z obsługą źródeł pól, po przejściu specjalistycznego szkolenia i badaniach lekarskich wykazujących brak przeciwwskazań w zasięgu pól ekspozycji zawodowej,

Czas przebywania pracownika w strefie zagrożenia zależy od natężenia pola.

W strefie pośredniej czas przebywania nie podlega ograniczeniom w ramach zmiany roboczej.

  • strefa bezpieczna (obszar poza strefami ochronnymi) – obszar bezpiecznych pół elektromagnetycznych, które są słabsze od pól ekspozycji zawodowej i przy bezpośrednim, długotrwałym oddziaływaniu na organizm ludzki nie powinny powodować zmian w stanie zdrowia.

Przebywanie w strefie bezpiecznej, zarówno ludności, jak i pracowników, nie podlega ograniczeniom

Graniczne wartości natężeń nie chronią przed odległymi skutkami wieloletniej ekspozycji na pola elektromagnetyczne w czasie pracy zawodowej, zapewniają jedynie ochronę pracowników przed skutkami bieżącej absorpcji pola elektromagnetycznego


Metody ograniczenia narażenia na działanie pól:


Metody organizacyjne:


  1. Uwzględnienie wymagań bezpieczeństwa elektromagnetycznego,

  2. Wybór miejsca użytkowania urządzenia,

  3. Badanie pól elektromagnetycznych wokół urządzenia,

  4. Oznakowanie źródeł pól elektromagnetycznych i zasięgów stref ochronnych,




  1. Informowanie pracowników o zagrożeniu i prowadzenie szkoleń,

  2. Wstępne i okresowe badania okresowe pracownik pracowników,

  3. Ograniczenie zmianowego czasu pracy w strefie zagrożenia,

  4. Zmiana przeznaczenia pomieszczeń siadujących ze źródłami, w których występują silne pola, tak aby wykluczyć konieczność przebywania w nich pracowników,

  5. Maksymalne odsuniecie pracowników obsługi od źródeł pól.


Metody techniczne:

  1. Stosowanie osłon ekranujących:

  2. Zmiana technologii użytkowania i zmniejszanie mocy wyjściowej urządzenia do możliwie minimalnego poziomu, zapewniającego normalną jego eksploatację.

  3. Stosowanie podajników i automatyzację obsługi urządzeń, tak aby stanowiska pracy były usytuowane poza zasięgiem występowania silnych pól elektromagnetycznych (stref ochronnych).

  4. Zmniejszenie wymiarów elementów urządzenia, będących źródłem pola, lub maksymalne zbliżenie ich do siebie.

  5. Stosowanie przez pracowników ubiorów ochronnych ekranujących człowieka przed polem elektromagnetycznym.

  6. Zwiększenie wilgotności powietrza (w przypadku pól elektrostatycznych)

  7. Izolowanie stanowiska pracy oraz samych pracowników w celu ograniczenia prądu przepływającego przez pracownika na skutek sprzężenia pojemnościowego pomiędzy źródłem pola, ciałem człowieka i ziemią.


Energia elektryczna (prąd elektryczny)


OCHRONA PODSTAWOWA (U ≤ 1 kV)

(przed dotykiem bezpośrednim)

  • izolowanie części czynnych,

  • stosowanie obudów i osłon,

  • stosowanie ogrodzeń,

  • stosowanie barier i przeszkód,

  • umieszczanie poza zasięgiem ręki,


OCHRONA DODATKOWA (U ≤ 1 kV)

(przed dotykiem pośrednim)

  • stosowanie samoczynnego wyłączania zasilania,

  • stosowanie urządzeń II klasy ochronności lub o izolacyjności równoważnej,

  • izolowanie stanowiska,

  • stosowanie nie uziemionych połączeń wyrównawczych,

  • stosowanie separacji elektrycznej,

  • stosowanie bardzo niskich napięć bezpiecznych


RÓWNOCZESNA OCHRONA PRZED DOTYKIEM BEZPOŚREDNIM I DOTYKIEM POŚREDNIM (U ≤ 1 kV)

  • zasilanie urządzeń bardzo niskim napięciem roboczym,

  • przy ciągłym kontakcie z urządzeniem i potencjałem ziemi należy stosować specjalne środki ochrony przeciwporażeniowej (wysokoczułe wyłączniki różnicowoprądowe, separację elektryczną, zasilanie bardzo niskim napięciem).


OCHRONA PODSTAWOWA (U > 1 kV)

(przed dotykiem bezpośrednim)

  • stosowanie izolacji roboczej,

  • umieszczenie części czynnych na bezpiecznej wysokości,

  • stosowanie ogrodzeń (barier) urządzeń elektrycznych dla zachowania bezpiecznej odległości poziomej od ich części czynnych


OCHRONA DODATKOWA (U > 1 kV)

(przed dotykiem pośrednim)

  • stosowanie uziemienia

W przypadkach technicznie uzasadnionych, łącznie z uziemieniem ochronnym stosować należy uzupełniające środki ochrony przeciwporażeniowej (np. izolację stanowisk, powłoki elektroizolacyjne, wstawki izolacyjne w elementach przewodzących, ogrodzenia).


Zagrożenia pożarowe od urządzeń elektrycznych:

Przyczyny wystąpienia zagrożeń:

  • zły stan zestyków,

  • niewłaściwy dobór aparatury łączeniowej i zabezpieczeniowej,

  • zły stan izolacji,

  • nadmierne nagrzewnie się przewodów i urządzeń,

  • zwarcia,

  • łuk elektryczny,

  • niewłaściwe użytkowanie urządzeń grzejnych.


Sposoby eliminacji zagrożeń:

  • odpowiednie wykonanie i eksploatacja instalacji i urządzeń zapobiegające wystąpieniu
    i rozprzestrzenianiu się pożaru,

  • stosowanie wyłączników różnicowoprądowych.


Elektryczność statyczna


Ocena możliwości wystąpienia niebezpiecznego naelektryzowania oparta jest na poniższych sytuacjach:

  • czy materiał wykazuje zdolność do elektryzowania się?

  • czy materiał zdolny do elektryzowania się może naelektryzować się w procesie produkcji?

  • czy po naelektryzowaniu się materiału może zostać zainicjowane wyładowanie elektrostatyczne lub zostać wytworzone niebezpieczne pole elektryczne?

Negatywna odpowiedź na jedno z tych pytań umożliwia bezpieczne użytkowanie lub prowadzenie procesu technologicznego bez stosowania środków ochrony przed elektrycznością statyczną.




Rezystywność determinuje czas utrzymywania się ładunku elektrostatycznego, pozwalając na ocenę stopnia zagrożenia elektrycznością statyczną


Środki ochrony przed elektryczności statyczną:

  1. Uziemienie – powinno zapewnić spływ ładunków bez wystąpienia zagrożenia wybuchowego lub pożarowego.

  2. Antystatyzacja – polega na zmianie właściwości materiałów i substancji w celu zmniejszenia ich elektryzacji i gromadzenia się ładunków.

  3. Preparacja antystatyczna objętościowa - stosowana jest dla cieczy i materiałów sypkich.

  4. Preparacja antystatyczna powierzchniowa – stosowana przy produkcji, przetwórstwie
    i stosowaniu nie przewodzących materiałów stałych (np. folii, płyt).

  5. Antystatyzacja trwała tkanin i odzieży – uzyskuje się poprzez odpowiedni dobór struktury włókien mieszanin tworzyw sztucznych z bawełną lub lnem.

  6. Antystatyzacja okresowa tkanin i odzieży – uzyskuje się poprzez preparację powierzchniową włókien w procesie produkcji.

  7. Zwiększenie wilgotności powietrza – skuteczne dla materiałów wykazujących właściwości powierzchniowego adsorbowania wody.

  8. Neutralizatory ładunku – stosowane są do eliminacji ładunków elektrostatycznych występujących na powierzchniach płaskich lub walcowych, pasów napędowych, itp. poprzez ich neutralizację zjonizowanym powietrzem.

  9. Ekranowanie elektrostatyczne – polega na umieszczaniu uziemionej siatki metalowej na powierzchniach izolacyjnych w celu zmniejszenia natężenia pola elektrycznego na stanowisku pracy.

  10. Zmiany procesów technologicznych:

  • zmniejszenie szybkości procesów,

  • zwiększenie pojemności obiektów względem ziemi,

  • prowadzenie procesów w atmosferach obojętnych, nie zagrożonych wybuchem,

  • dobór tworzyw na wykładziny, stosowane w celu zmniejszenia elektryzacji stykających się z nimi obiektów oraz materiałów.


Promieniowanie widzialne (oświetlenie)


KRYTERIA OCENY JAKOŚCI OŚWIETLENIA:


poziom natężenia oświetlenia i jego równomierność,

  • eksploatacyjne natężenie oświetlenia – wartość, od której nie może być mniejsza wartość średniego natężenia oświetlenia, na określonej powierzchni (PN-EN 12464-1:2004 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach)

  • równomierność oświetlenia – stosunek minimalnego natężenia oświetlenia do średniego natężenia oświetlenia na powierzchni (PN-EN 12464-1:2004 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach)

rozkład luminancji,


ograniczenie olśnienia przykrego,

olśnienie – doznanie wywołane jaskrawymi powierzchniami występującymi w polu widzenia
i może być doznawane jako olśnienie przykre lub przeszkadzające. Olśnienie spowodowane odbiciami od lustrzanych powierzchni zazwyczaj określa się jako olśnienie dekontrastujące lub odbiciowe (PN-EN 12464-1:2004 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach)


barwa światła (temperatura barwowa),


    1. Charakterystyka wybranych czynników środowiska pracy.12


Szczegółowe wymagania dotyczące oświetlenia.


WYMAGANIA DOTYCZĄCE OŚWIETLENIA:

  • w urządzeniu oświetleniowym należy dążyć do użycia najbardziej wydajnych źródeł światła,

  • źródła światła należy eksploatować w warunkach znamionowych (nie obniżając ich strumienia świetlnego),

  • sprzęt oświetleniowy należy utrzymywać w dobrym stanie,

  • w czasie pracy w ciągu dnia należy w pełni wykorzystać światło dzienne (np. przez ustawienie stanowisk pracy w pobliżu okien), a w przypadku konieczności doświetlania stanowisk pracy światłem elektrycznym, należy włączać tylko niezbędne sekcje oświetlenia.


WYMAGANIA STAWIANE OPRAWOM OŚWIETLENIOWYM:

Oprawa oświetleniowa jest to urządzenie służące do rozsyłu, filtracji i przekształcania strumienia świetlnego jednego lub kilku źródeł światła.

Oprawa oświetleniowa zawiera elementy niezbędne do podtrzymania, mocowania
i zabezpieczenia źródeł oraz w razie potrzeby obwody pomocnicze wraz z elementami potrzebnymi do ich podłączenia do sieci zasilającej.


skuteczność świetlna – stosunek całkowitego strumienia świetlnego wysyłanego przez oprawę oświetleniową do całkowitej mocy pobieranej przez tę oprawę (dla źródeł wyładowczych – moc pobierana przez źródło i osprzęt elektryczny.

Jednostką skuteczności świetlnej jest lumen na wat (lm/W)


Ergonomiczne kryteria jakości oświetlenia:

  • przedmiot pracy wzrokowej jest tym łatwiej spostrzegany, im większy jest kontrast luminancji (np. czarna litera na białłym tle). Wówczas gdy kontrast jest mały, natężenie oświetlenia musi być tak zwiększone, aby zagwarantować łatwość rozpoznawania obiektu.

  • poprawa kontrastu luminancji obserwowanych obiektów ma większy wpływ na wydolność wzrokową niż znaczący wzrost natężenia oświetlenia,

  • wzrost natężenia oświetlenia ma wpływ na poprawę wydolności widzenia; wpływ ten jest bardziej znaczący przy małym kontraście niż przy dużym,

  • wzrost natężenia oświetlenia powoduje wzrost wydolności wzrokowej tylko do pewnej granicy. Powiększenie wielkości kątowej szczegółu ma wpływ na poprawę wydolności wzrokowej większy niż znaczący wzrost natężenia oświetlenia i kontrastu,

  • gdy podwyższanie poziomu natężenia oświetlenia wpływa minimalnie lub praktycznie wcale na wzrost wydolności wzrokowej, to następuje ciągłe obniżanie się wydatkowania energii, wpływające zmęczenie,

  • zmniejszanie się wielkości wydolności wzrokowej uwydatnia się szczególnie przy niższych poziomach natężenia oświetlenia,

  • taki sam wzrost poziomu natężenia oświetlenia spowoduje wyższy stopień poprawy wydolności wzrokowej u osoby w wieku np. 45 lat niż u osoby w wieku 30 lat.

Wynika stąd postulat zapewnienia pracownikom ze starczowzrocznością odpowiednio wyższych poziomów natężenia oświetlenia.


Szczegółowe wymagania dotyczące temperatury.


Mikroklimat – warunki klimatyczne panujące na stanowisku roboczym (stanowisku pracy) lub
w pomieszczeniu przemysłowym.


Równanie bilansu cieplnego:

S = M – W – R – C – E – Res

S – ilość ciepła otrzymywanego lub odprowadzonego przez ustrój

M – wewnątrzustrojowa produkcja ciepła (metaboliczne wytwarzanie ciepła)

W – praca zewnętrzna

R – promieniowanie cieplne

C – ciepło unoszenia

E – ciepło parowania wydzielanego potu

Res – straty ciepła związane z oddychaniem

S > 0

STRES GORĄCY

  • hipotermia (zaburzenia cieplne, wzrost temperatury ciała),

  • odwodnienie (przez wydzielanie potu),

  • oparzenia (ogrzanie przez kontakt)


S < 0

STRES ZIMNY

  • hipotermia (chłodzenie całego ciała)

  • chłodzenie kończyn,

  • chłodzenie poprzez kontakt

  • chłodzenie konwekcyjne,

  • chłodzenie przez oddychanie


S = 0

STRES ŚRODOWISKA UMIARKOWANEGO

  • zaburzenia w wymianie ciepła,

  • dyskomfort lokalny (przeciąg, asymetria chłodzenia, np. kończyn)


Wymagania termiczne względem środowiska pracy:

  • w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższą niż 14°C (287 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają,

  • w pomieszczeniach pracy, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna,
    i w pomieszczeniach biurowych temperatura nie może być niższa niż 18°C (291 K),

  • pomieszczenia i stanowiska pracy powinny być zabezpieczone przed niekontrolowaną emisją ciepła w drodze promieniowania, przewodzenia i konwekcji oraz przed napływem chłodnego powietrza z zewnątrz



Szczegółowe wymagania dotyczące wymiany powietrza.13


Ogólny podział wentylacji.




Wentylacja naturalna (wymiana powietrza) to wentylacja zachodząca wskutek działania naturalnych sił przyrody, tj. sił wyporu termicznego lub/i sił naporu wiatru.

Do wentylacji naturalnej zaliczamy:

  • infiltrację

  • eksfiltrację

  • przewietrzanie


Infiltracja – zjawisko przenikania powietrza przez pory materiałów budowlanych oraz przez szczeliny wokół otworów do pomieszczenia.


Eksfiltracja – polega na wypływie powietrza z pomieszczenia przez otwory i nieszczelności
w przegrodach.


Przewietrzanie – jest to wymiana powietrza wywołana przez otwieranie okien, względnie zapewniona przez specjalne otwory. Pozwala na przeprowadzenie w krótkim czasie dużej wymiany powietrza.


Wentylacja grawitacyjna – wentylacja spowodowana przez różnicę gęstości powietrza na zewnątrz i wewnątrz pomieszczenia i zintensyfikowana przez wyposażenie pomieszczenia (budynku) w pionowe kanały wywiewne.


Podstawowe wymagania wymiany powietrza dla pomieszczeń pracy.


  • w pomieszczeniach pracy powinna być zapewniona wymiana powietrza wynikająca
    z potrzeb użytkowych i funkcji tych pomieszczeń, bilansu ciepła i wilgotności oraz zanieczyszczeń stałych i gazowych.

  • w pomieszczeniach pracy, w których wydzielają się substancje szkodliwe dla zdrowia, powinna być zapewniona taka wymiana powietrza, aby nie były przekraczane wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń tych substancji.

  • powietrze doprowadzane do pomieszczeń pracy z zewnątrz przy zastosowaniu klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej powinno być oczyszczone z pyłów i substancji szkodliwych dla zdrowia.

  • klimatyzacja lub wentylacja nie może powodować przeciągów, wyziębienia lub przegrzewania pomieszczeń pracy. Nie dotyczy to wentylacji awaryjnej

  • w przypadku zastosowania systemu klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej należy zapewnić:

  • odpowiednią konserwacje urządzeń i instalacji klimatyzacyjnych
    i wentylacyjnych w celu niedopuszczenia do awarii.

  • Stosowanie środków mających na celu ograniczenie natężenia i rozprzestrzeniania się hałasu i drgań powodowanych pracą urządzeń klimatyzacyjnych
    i wentylacyjnych.

  • urządzenia lub ich części, z których mogą wydzielać się szkodliwe gazy, pary lub pyły, powinny być zhermetyzowane. W razie niemożliwości zhermetyzowania, urządzenia te powinny być wyposażone w miejscowe odciągi.

  • strumień powietrza pochodzący z urządzeń wentylacji nawiewnej nie powinien być skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.

  • maksymalna temperatura nawiewanego powietrza nie powinna przekraczać 70°C (343 K) przy nawiewie powietrza na wysokości nie mniejszej niż 3,5 m od poziomu podłogi stanowiska pracy i 45°C (318 K) – w pozostałych przypadkach.

  • w pomieszczeniach pracy, w których występują łatwopalne lub niebezpieczne pod względem wybuchowym pyły, gazy lub pary, maksymalna temperatura nawiewanego powietrza powinna być zgodna z przepisami w sprawie ochrony przeciwpożarowej.

  • przy stosowaniu w pomieszczeniach pracy wentylacji mechanicznej z recyrkulacja powietrza ilość świeżego powietrza nie powinna być mniejsza niż 10% ogólnej ilości wymienianego powietrza.

  • recyrkulacja powietrza nie powinna być stosowana w pomieszczeniach pracy, w których występują szkodliwe czynniki biologiczne, czynniki chemiczne stwarzające zagrożenie określone w przepisach w sprawie bhp związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych, materiały wydzielające nieprzyjemne lub uciążliwe zapachy albo możliwe jest nagłe zwiększenie stężenia niebezpiecznych substancji chemicznych,
    a także w przestrzeniach zagrożonych wybuchem.




    1. Obowiązki pracodawcy w procesie identyfikacji zagrożeń w środowisku pracy.14


Obowiązek przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego


Ocena ryzyka zawodowego jest opartym na regulacjach prawnych i normach technicznych obowiązkiem każdego pracodawcy.

Wynik oceny ryzyka zawodowego służyć powinien do planowania działań korekcyjnych, korygujących i zapobiegawczych służących poprawie bezpieczeństwa i ochronie zdrowia zatrudnionych.


Artykuł 5

Pracodawca ponosi odpowiedzialność w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy pracownikom w każdym aspekcie odnoszącym się do ich pracy.


Artykuł 6

W zakresie swoich obowiązków pracodawca powinien przedsięwziąć środki niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników, włącznie z zapobieganiem zagrożeniom związanym z wykonywaniem czynności służbowych, informowaniem
i szkoleniem, jak również zapewnieniem odpowiednich ram organizacyjnych i środków.

Jeżeli przy wykonywaniu pracy nie można uniknąć ryzyka, to pracodawca zobowiązany jest ocenić jego wielkość oraz informować pracowników o ryzyku15


Art. 226 Kodeksu Pracy

Pracodawca:

1) ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko,

2) informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywana pracą, oraz
o zasadach ochrony przed zagrożeniami


1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   16

Powiązany:

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconSzczegóŁowy program instruktażu ogólnego (w ramach szkolenia wstępnego w dziedzinie bhp.)

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconProgram szkolenia okresowego pracowników administracyjno-biurowych

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconRamowy program szkolenia okresowego pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconRamowy program szkolenia okresowego pracodawców I innych osób kierujących pracownikami

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconIi raport Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Powszechnego Okresowego Przeglądu Praw Człowieka

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconOferujemy przeprowadzenie szkolenia nt.: Bhp – udzielanie pierwszej pomocy

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconMateriały szkoleniowe w zakresie bhp dla studentów akademii pomorskiej w słupsku

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconSzkolenia bhp dla studentów rozpoczynających naukę na studiach pierwszego stopnia (licencjackich)

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconMateriały egzaminacyjne dla słUŻb elektroenergetycznych jaki akt prawny reguluje kompleksowo przepisy bhp?

Materiały do samokształcenia kierowanego w ramach szkolenia okresowego bhp iconTczew: Usługę szkolenia w zakresie przeprowadzenia kursu zawodowego z przeszkoleniem z bhp I kursem pierwszej pomocy przedmedycznej

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom