Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich”




Pobierz 0.49 Mb.
NazwaLiteratura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich”
strona14/14
Data konwersji04.09.2012
Rozmiar0.49 Mb.
TypDokumentacja
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

Opracowała: mgr Halina Hanula.


Zaskale


Opracowała: Kinga Jagła – Tokarska.

Konsultacja – ks. Kszysztof Kopeć


Zaskale to miejscowość położona w odległości 6 kilometrów od Nowego Targ pomiędzy Szaflarami, a Ludźmierzem. Administracyjnie należy do gminy Szaflary w powiecie nowotarskim. Nazwa pochodzi od położenia za wapiennymi skałami, dawniej dobra należały do hrabiowskiej rodziny Uznańskich herbu Olwita. Przez wieś przepływa potok Rogoźniczek zwany też Małym Rogoźniczkiem oraz przebiega czerwony szlak turystyczny im. Kazimierza Przerwy – Tetmajera na szczyt Żeleźnicy 912 m. n. p. m. w paśmie Babiej Góry. W miejscowości można zwiedzić kościół pod wezwaniem świętego Wojciecha. Instytucjami kulturotwórczymi są:

Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum

Ośrodek Pomocy Społecznej „Smrek”

Remiza Ochotniczej Straży Pożarnej.


Wydarzenia w życiu mieszkańców


Co roku w ostatnią sobotę karnawału w remizie odbywa się Gminny Konkurs Potraw Regionalnych „Zaskalańskie Jodełko”, który gromadzi smakoszy góralskiej strawy z całej okolicy. Od samego rana gaździny z gminnych wsi warzą starodawne podhalańskie dania, których można skosztować tylko podczas konkursu. Stoły uginają się od moskalików, klusek, oscypków, mięsiwa, różnego rodzaju ciast i innych domowych specjałów. Można spróbować wszelkiego rodzaju nalewek i herbat. Licznie zgromadzeni i najedzeni do syta goście „cieszą oczy” pięknie haftowanymi obrusami, starymi glinianymi naczyniami oraz regionalnymi sprzętami codziennego użytku, które dawno odeszły w zapomnienie. Wszystkim przygrywa góralska kapela, a pieśni i tańce prezentuje zespół regionalny „Mali Zaskalanie”.


Zespół góralski


Do zespołu góralskiego „Mali Zaskalanie” należą dzieci ze szkoły podstawowej i gimnazjum. Zespół prowadzą: Maria Gacek, Aniela Król i Wacław Cetera. „Mali Zaskalanie zdobyli wiele nagród, często występują charytatywnie w Nowym Targu podczas festynów na rzecz dzieci niepełnosprawnych i niedowidzących. Prezentują mieszczanom dawne zapomniane góralskie śpiewki, obrzędy i zwyczaje.


Ochotnicza straż pożarna


Ochotnicza Straż Pożarna w Zaskalu powstała w 1952 roku. Jej założycielami byli:

Józef Gacek – komendant

Józef Cebulski – prezes

Jan Łęczycki

Andrzej Kwak

Józef Gacek – Kuraś.

Wymienione wyżej osoby rozpoczęły budowę remizy strażackiej. Obecnie strażacy pomagają mieszkańcom w usuwaniu szkód wyrządzonych przez pożar lub powódź. Swoje obowiązki wykonują bezinteresownie. W ostatnich latach powstały drużyny młodzieżowe żeńskie i męskie. Drużyna żeńska w latach 80 – tych zdobyła 6 miejsce w zawodach ogólnokrajowych. O dużej sprawności fizycznej strażaków świadczą liczne dyplomy i puchary pomieszczone w gablotach remizy.


Szkoła


Ludowa Szkoła w Zaskalu, której nauczycielem był Józef Szaflarski autor najstarszej szkolnej kroniki powstała w 1894\1895 roku. Wcześniej dzieci uczęszczały do szkoły w Szaflarach. Budynek szkolny składał się z 1 sali lekcyjnej, kuchni i izby przeznaczonej dla nauczyciela. Wybudowany był w miejscu obecnego przystanku autobusowego. Mieszkańcy wsi byli zobowiązani do pokrywania wszelkich wydatków związanych z utrzymaniem drewnianego budynku. Na kartach kroniki zapisano „z dniem 1 września 1894 roku rozpoczęto naukę w tutejszej szkole solennym nabożeństwem odprawionym w kościele w Szaflarach przez księdza katechetę. Naukę rozpoczęło 48 uczniów, chłopców 22, dziewczyn 26”. Nauczycielem okresu międzywojennego był pan Bełtowski z Nowego Targu bardzo oddany swojej pracy z uczniami, wykładał wszystkie przedmioty. Po drugiej wojnie światowej dzieci kończyły tylko 6 klas w Zaskalu ponieważ były tylko dwie sale lekcyjne. Siódmą klasę kończyły w szkole w Szaflarach lub Ludźmierzu. W 1955 roku podjęto decyzję o rozbudowie starej szkoły. Do 1958 roku uporano się z ciasnotą i placówka mieściła 4 sale lekcyjne. Dzieci mogły kończyć siódmą klasę w swojej miejscowości. Dużo serca w pracę z młodzieżą w tych trudnych politycznie i ekonomicznie latach „włożyły” dwie nauczycielki: kierownik szkoły pani Michalina Mojżyszek oraz pani Zofia Kudła. W 1967 roku zaczęto budowę nowej szkoły w której obecnie uczy się młodzież. 1 wrzśnia 1969 roku uroczyście rozpoczęto rok szkolny w nowej i nowoczesnej na owe czasy placówce.


Znani mieszkańcy


Bogdan Weron 1951 – 2001 ludowy poeta i powieściopisarz, laureat wielu konkursów poetyckich o tematyce religijnej i góralskiej. Poeta publikował na łamach tygodnika „Dunajec”, „Podhalanki” i „Orła Tatrzańskiego”. Na XXXIX Zjeździe Podhalan otrzymał dyplom „Zasłużony dla kultury podhalańskiej”. Wydał tomik wierszy „Ziemia z sosrębem Tatr” opowiadanie „Zwirciadło czasu” oraz „W holnego dziedzinie” ( opowiadanie wydane po śmierci poety).Młodzież z Podhala recytuje wiersze Bogdana Werona podczas konkursów regionalnych w Ludźmierzu, Szaflarach i Białym Dunajcu. Dwa lata temu jego imieniem został nazwany Gminny Konkurs Recytatorsko – Gawędziarski, który odbywa się w Skrzypnem.


Rys historyczny parafii w Zaskalu


1980 – starania o zezwolenie na budowę Kaplicy.

1982 – gromadzenie dokumentacji.

1983 – 05 – powołano Komitet Budowy Kaplicy.

1984 – 06 – 16 – uzyskano decyzję na budowę.

1984 – 11 – 09 – wytyczono lokalizację Kaplicy.

1985 – 01 – 25 – pozwolenie na budowę.

1985 – 07 – 21 – poświęcenie placu budowy przez Ks. Proboszcza Wojciecha Wcisłę.


1986 – 07 – 13 – uroczyste poświęcenie budowy Kaplicy przez J. E. Ks. Bpa Albina Małysiaka.

1987 – 06 – 10 – poświęcenie „kamienia węgielnego” przez Ojca św. Jana Pawła II w Tarnowie.

1987 – 10 – 04 – wmurowanie „kamienia węgielnego”, którego dokonał J. E. Ks. Bp Albin Małysiak.

1988 – 10 – początek odprawiania Mszy św. w Zaskalu, w salce.

1993 – 05 – 09 – poświęcenie Kaplicy przez J. E. Ks. Bpa Kazimierza Nycza.

1997 – 08 – 26 – ustanowienie Ośrodka Duszpasterskiego w Zaskalu.

1999 – 04 – 23 – erygowanie Parafii św. Wojciecha BM w Zaskalu.

Z inicjatywą budowy Kaplicy w Zaskalu wystąpił ks. Wojciech Wcisło proboszcz parafii pod wezwaniem św. Andrzeja w Szaflarach.

Na decyzję o podjęciu budowy wpłynęła duża odległość do kościoła parafialnego (około 5 kilometrów), mieszkańcy uczęszczali też na nabożeństwa do Ludźmierza. W latach 80 rozpoczęto prace budowlane natomiast kamień węgielny poświęcił Ojciec Święty Jan Paweł II w Tarnowie w 1987 roku.

Kaplicę w stanie surowym poświęcił ks. biskup Albin Małysiak. W pracę przy budowie kaplicy czynnie włączyła się wspólnota mieszkańców Zaskala, ofiary pieniężne na ten cel przysyłali rodacy z USA, którym na sercu leżało wybudowanie świątyni.

26 sierpnia 1997 roku został utworzony Samodzielny Ośrodek Duszpasterski w Zaskalu pod duchowym przewodnictwem ks. Krzysztofa Kopcia.

W 1997 roku została erygowana przez ks. kardynała Franciszka Macharskiego parafia pod wezwaniem św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Zaskalu.

Figura świętego wykonana z brązu umieszczona jest w głównym ołtarzu, została poświęcona przez Ojca Świętego Jana Pawła II w Ludźmierzu 7 czerwca 1997 roku.

Co roku 23 kwietnia odbywa się uroczysty odpust parafialny ku czci świętego. Cały czas trwają prace nad wykończeniem wnętrza świątyni.

W 2003 roku zostały poświęcone przez Metropolitę Krakowskiego ks. kardynała Franciszka Macharskiego trzy dzwony, które zawieszono w wieży kościoła:

Jan Paweł II – 800 kg.

św. Faustyna – 420 kg.

św. Maksymilian – 280 kg.

Kościół został zbudowany według projektu inż. Stanisława Tylki. Wystrój wnętrza zaprojektował mgr inż. Tadeusz Jędrysko, który był autorem pięknego ołtarza papieskiego zbudowanego na płycie nowotarskiego lotniska podczas pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski w 1979 roku.

Parafia św. Wojciecha w Zaskalu posiada księgi metrykalne przekazane przez proboszcza parafii w Szaflarach w 1997 roku.

Są to księgi: ochrzczonych, zaślubionych i zmarłych:

KSIĘGI LIBER

NATORUM ET BAPTISTORUM – 1821

COPULATORUM – 1788

MORTUORUM – 1786


Zubrzyca Górna


Szkoła Podstawowa Nr 3 i Nr 1 w Zubrzycy Górnej.


Historia mojej miejscowości i parafii

  1. Nazwa i wezwanie parafii: Parafia pod wezwaniem Św. Michała Archanioła w Zubrzycy Górnej.

  2. Data utworzenia parafii: 1787 r.

  3. Zanim powołano w Zubrzycy Górnej parafię wieś należała od początku XVII wieku do luterańskiej parafii w Jabłonce, a następnie od 1647 r. do parafii luterańskiej w Podwilku. W 1687 r. farę w Podwilku oddano katolikom, tym samym Zubrzyca pozostała w nowej parafii katolickiej Podwilk.

  4. Imiona i Nazwiska księży, którzy pracowali i pracują w naszej parafii:

  • Ks. Jan Kołodziej – obecny proboszcz

  • Ks. Janusz Stopiak – obecny wikary

  • Ks. Wiesław Popielarczyk - wikary

  • Ks. Ludwik Kołacz – proboszcz od 1973 r. - 2002

  • Ks. Franciszek Szymonek – proboszcz do 1973 r.

  • Ks. Jan Jabłoński – proboszcz 1854-1898

  • Ks. Krzysztof Midor

  • Ks. Bogdan Kosek

  • Ks. Andrzej Nikiel

  • Ks. Tomasz Worek

  • Ks. Jan Bryja



  1. Obiekty sakralne w parafii:

  • Kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła:

Zbudowany został w latach 1839 – 1841. Twórcą kościoła w tzw. stylu józefińskim był majster Ignacy Zubrzycki. Obecne wyposażenie południowo – tyrolskie kościoła (1910)składa się z ołtarza głównego, ołtarzy bocznych, ołtarza na ścianie północnej oraz ambony. Ołtarze zrobiono w stylu neobarokowym, są drewniane, polichromowane i złocone. W ołtarzu głównym znajduje się figura św. Michała archanioła, flankowana figurami św. Piotra i Pawła oraz Ludwika i Stefana. Antepedium wypełnia płaskorzeźba Ostatniej Wieczerzy. Lewy ołtarz zajmuje figura Serca Jezusa, flankowana posągami Apostołów Macieja i Filipa, a prawy – obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, wręczającej różaniec św. Dominikowi. Ołtarz boczny na ścianie północnej zapełnia obraz zaślubin Maryi i Józefa flankowany przez figury Apostołów. Ośmioboczny kosz ambony zdobią w niszach figury Ewangelistów.

W prezbiterium wisi chorągiew wotywna Moniaków z 1705 roku. Chorągiew ta dokumentuje nowy status społeczny osiągnięty przez rodzinę Moniaków – demonstruje ich nobilitację: herb przyznany przez cesarza Leopolda I w roku 1674. Dziedziczne szlachectwo dostali Moniakowie za wybitny udział w walce przeciw protestanckiej rebelii na Orawie w roku 1672, walce zakończonej sukcesem, a tym samym dającej swobodę wiary katolickiej polskim osadnikom tej ziemi. W związku z tym znajdujemy na niej akcenty wyrażające postawę religijną – katolicką fundatorów. Na chorągwi wotywnej Moniakowie jawią się nam jako nowa szlachta herbowa, ale także jako wolni posiadacze ziemscy ( w 1673 r. Cesarz austriacki Leopold I uwolnił dobra sołtysie Moniaków od zależności skarbowej Zamku Orawskiego).

W płycie „babińca” wpojana jest w posadzkę „płyta nagrobna Mateusza Moniaka – sołtysa zubrzyckiego zmarłego w 1761 r. z napisem: „Bogu Najlepszemu Najwiekszemu, Tu leży szlachetnie urodzony pan Mateusz Moniak roku 1761, Niech odpoczywa w pokoju”.

W „babińcu” stoi też stara chrzcielnica z piaskowca, dzieło z pierwszej ćwierci XVIII wieku.

Na wieży kościoła pozostaje dzwon, odlany z fundacji Wojciecha Kowalczyka w roku 1729.

  • Krzyże i kapliczki przydrożne – są świadectwem istnienia wśród mieszkańców wsi żywego kultu religijnego, formą modlitwy, pomnikiem.

  • Figura Trójcy Świętej przy starej drodze, poniżej kościoła – kamienna figura przedstawiająca Trójcę Świętą, pochodzi z końca XIX wieku. Ufundowana została przez jednego z mieszkańców – Dziurczaka znanego jako Brodziaty.

  • Kapliczka III Upadku – przysiółek Zimna Dziura, w niewielkim budynku kapliczki znajduje się kamienna rzeźba przedstawiająca III Upadek Chrystusa.



  1. ------------------------------------

  2. Księża, bracia i siostry zakonne pochodzące z parafii:

  • Ks. Franciszek Piosek (obecnie na Słowacji)

  • Ks. Władysław Stec-sala – Słupsk

  • Ks. Andrzej Kot - Kraków

  • Ks. Jacek Biel (Rzeszów)

  • Ks. Jerzy Waresiak – Mazury (Węgój)

  • Ks. Krzysztof Gembała – Libiąż

  • Ks. Józef Sowiński - Nidek

  • Brat Jan Ducha – Leżajsk

  • Siostry zakonne: Teresa Pawlak, Marta Wilczek, Kot Maria, Czorniak Emilia, Edyta Dziurczak, Kowalczyk Bronisława, Kowalczyk Stefania, Kowalczyk Maria, Waresiak Małgorzata, Torba Zofia, Joniak Teresa

  1. Ważne wydarzenia, daty i osoby w historii i czasie obecnym parafii:

  • Żywe są tradycje związane z obchodzeniem Świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy oraz Bożego Ciała, św. Jana, Matki Boskiej Zielnej oraz uroczystości odpustowych: 29 września odpust na św. Michała Archanioła.

  • Ksiądz Ludwik Kołacz – urodził się w Suchej Beskidzkiej w 1926 r. W czasie okupacji pracował w miejscowym warsztacie rzemieślniczym. Uczęszczał do gimnazjum, a następnie do Liceum w Wadowicach. W latach 1948-1953 był studentem Seminarium Duchownego w Krakowie.

W roku 1973, po śmierci ks. Franciszka Szymonka został przeniesiony do kościoła parafialnego pod wezwaniem Św. Michała w Zubrzycy Górnej. Administrował tą parafią ponad 20 lat. Tu otrzymał tytuł kanonika. Tu przez 4 lata był wicedziekanem i kolejno przez 5 lat dziekanem Orawy. Nieustannie troszczył się o kościół parafialny. Równocześnie zmobilizował wiernych i rozpoczął starania o budowę nowego kościoła w Zubrzycy Dolnej. W Krakowie, na Błoniach Ojciec Święty Jan Paweł II poświęcił dwa kamienie węgielne pod budowę kościoła w Zubrzycy Dolnej i w Zubrzycy Górnej – Zimnej Dziurze. Budowę kościoła ukończył ksiądz proboszcz w 1988 roku. W 1990 roku podjął kolejny trud – rozpoczął budowę kościoła w Zimnej Dziurze. Ks. Kardynał Franciszek Macharski 1991 roku poświęcił ten kościół pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego.

Ks. Kanonik Ludwik Kołacz dużo podróżował: zwiedzał sanktuaria Europy, był w Ziemi Świętej. Widział i doświadczył wiele podczas podroży. Wrażenia swoje chętnie przekazywał wiernym, m. in. w homiliach.



  1. Ważne wydarzenia, daty i osoby w historii miejscowości:

  • Powstanie wsi – 1604-1619

  • W historii wsi zasłużył się ród sołtysi Moniaków. Moniakowie otrzymali od cesarz Leopolda I akt nobilitacyjny w uznaniu zasług w walce o katolickość Orawy. W podzięce m. in. za szlachectwo Moniakowie ufundowali chorągiew wotywną (wspomniana powyżej). Rodzina Moniaków pozostawiła po sobie jeszcze jedną pamiątkę – Dworek rodowy z XVII wieku w otoczeniu zabudowań folwarcznych. Stał się on zaczątkiem dzisiejszego Orawskiego Parku Etnograficznego zwanego Orawskim Skansenem. Zgromadzono w nim najcenniejsze zabytki budownictwa orawskiego. Jest też ośrodkiem kultury ludowej i edukacji regionalnej. Skansen powstał w wyniku darowizny dokonanej na rzecz skarbu państwa polskiego w 1937 roku, przez ostatnich spadkobierców sołtysiej rodziny: Joannę Wilczkową i jej brata Sandora Lattyyaka (Łaciaka). Skansen jest główną atrakcją turystyczną nie tylko Zubrzycy Górne, ale też całej Orawy.

  • W 1918 roku, po zakończeniu I wojny światowej Zubrzyca Górna została włączona do Polski.

  • Ignacy DziurczakBrzezowicki, zwanyBrodziatym urodził się w 1687 roku w Zubrzycy Górnej. Uczył się w szkole wiejskiej po węgiersku, ale sam tez się dokształcał. Był bardzo uzdolniony, szybko zjednywał sobie otoczenie.

W wieku 21 lat wyjechał do Ameryki na zarobek. Pracował w różnych przedsiębiorstwach, zwiedził Amerykę. Ojciec Jan, w intencji pomyślnego powrotu syna ufundował piękną przydrożną figurę Trójcy Przenajświetszej. Rodzina doczekała się szczęśliwego powrotu syna po sześciu latach. Pobyt w Ameryce pozwolił mu na nabranie pewności siebie, obycia w wielkim świecie i uzbieranie sporej sumy pieniędzy, za które mógł później spełnić swoje marzenia, śmiałe i nietuzinkowe.

Ignacy postanowił odbyć pielgrzymkę do Palestyny. Wyjazd ten odbił się dużym echem w Zubrzycy. Orawa nie znała jeszcze takiego przypadku. Po Palestynie podróżował pół roku. Wracał do kraju przez Rzym, był na ogólnej audiencji u papieża, otrzymał błogosławieństwo papieskie.

Powrócił do wsi z dużą, piękną brodą, którą zachował już do końca swojego życia. Ożenił się, miał troje dzieci.

W 1914 roku został powołany na front. Ze względu na swój wiek – 47 lat trafił do jednostki pomocniczej.

Utrzymywał bliskie stosunki i współpracował z ks. Ferdynandem Machayem i Piotrem Borowym, działając na rzecz przyłączenia Orawy do Polski po I wojnie światowej.

W latach 1929-1934 pełnił funkcję wójta rodzimej wsi. II Rzeczpospolita odznaczyła go Medalem Niepodległości. Był nadal aktywny – organizował dla rodaków pielgrzymki do Częstochowy i Kalwarii Zebrzydowskiej.

Ludzie przychodzili do niego po rady i z prośbą o rozstrzygniecie sporów. Uznawano go za moralny autorytet.

Żył 84 lata. Był postacią niepospolitą, z wielką charyzmą, człowiekiem o rzutkim umyśle.

  • Co roku we wsi jest organizowana impreza kulturalno – rozrywkowa Święto Borówki na terenie tutejszego Skansenu



Opracowanie materiałów: Katarzyna Karkos, Halina Korba, Katarzyna Kowalczyk




1 J.Skibiński, Pamiętnik 15 –lecia Koła nr 35 Maruszyna, „Historia Maruszyny”, Chicago 1992..

2 Tamże.



1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

Powiązany:

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconLiteratura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich”

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconMateriały wybrane na potrzeby konkursu „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich”

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconLiteratura obowiązująca na poszczególne etapy

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconDzieje miejscowości I parafii Biała k. Wielunia do roku 1945

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconTo jest jedyny dzień w roku, który w zasadzie bez wyjątku wszystkich skłania do rymowania. Nie dziwcie się zatem Szanowni Czytelnicy, że nasz dzisiejszy

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconDzisiejszy dzień na polu był naprawdę bardzo ciężki. Byłem zmęczony, ale nie miałem ochoty siedzieć w domu z moimi głupimi siostrami I zrzędzącymi starymi

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconHistoria parafii

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconHistoria parafii Katedra Metropolitalna Św. Marii Magdaleny

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconHistoria miejscowości

Literatura obowiązująca w konkursie „Historia I dzień dzisiejszy parafii I miejscowości karpackich” iconRozdział I historia parafii na tle wydarzeń na śLĄsku w XVII i XVIII wieku

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom