Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne




Pobierz 0.75 Mb.
NazwaWpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne
strona2/15
Data konwersji04.09.2012
Rozmiar0.75 Mb.
TypCharakterystyka
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

Umiejętność współpracy oparta na zaufaniu – kapitał społeczny wg Jamesa Colemana




Francis Fukuyama adaptując koncepcję Colemana do analiz z dziedziny makroekonomii przywołuje definicję kapitału społecznego jako „umiejętność współpracy międzyludzkiej w obrębie grup i organizacji w celu realizacji wspólnych interesów” [Fukuyama, 1997, s. 21]. Koncepcja kapitału ludzkiego, a więc wiedzy
i umiejętności poszczególnych pracowników, zostaje tu rozszerzona i Fukuyama stwierdza się, że „oprócz wiedzy i umiejętności istotną część potencjału ludzkiego stanowi zdolność do łączenia się w grupy dla realizacji założonego celu (...) Zdolność do łączenia się w grupy zależy z kolei od stopnia w jakim dana społeczność uznaje
i podziela zbiór norm i wartości, oraz od tego na ile członkowie tej społeczności potrafią poświęcić indywidualne dobro dla dobra grupy. Z faktu podzielania poglądów
i wartości wywodzi się zaufanie, które stanowi istotną wartość ekonomiczną” [Fukuyama, 1997, s. 21].

James Coleman, odnosząc swoje analizy przede wszystkim do problematyki edukacji, wskazuje na dwa wymiary funkcjonowania kapitału społecznego – rodzinny
i społeczności lokalnej (między-rodzinny). W ramach kapitału rodzinnego widzi takie oto składowe:

  • Struktura rodziny – czy jest to rodzina pełna czy niepełna?

  • Charakter relacji pomiędzy dzieckiem i rodzicem – czy często ze sobą rozmawiają, czy rodzice są wsparciem dla dziecka, czy pomagają w lekcjach itp.?

  • Zainteresowanie rodziców dzieckiem – aspiracje edukacyjne wobec dziecka, poziom empatii w relacjach z dzieckiem, zaangażowanie rodziców w relacje dziecka ze szkołą;

  • Nadzór nad zachowaniem dziecka sprawowany przez rodziców – liczba znanych rówieśników, udział w zebraniach szkolnych;

  • Relacje w ramach rodziny rozszerzonej – kontakty z krewnymi i powinowatymi – liczba krewnych mieszkających pod jednym dachem, ilość wzajemnych odwiedzin, wsparcie w czasach kryzysu.


Z kolei kapitał społeczny w wymiarze społeczności lokalnej to:

  • Sieci wsparcia społecznego – ilość kontaktów społecznych rodziców

  • Zaangażowanie obywatelskie w lokalnych organizacjach – członkostwo
    w organizacjach

  • Zaufanie i bezpieczeństwo – poczucie bezpieczeństwa w sąsiedztwie, zaufanie do sąsiadów

  • Zaangażowanie religijne – uczestnictwo w obrzędach religijnych

[patrz: Ferguson, 2006]


Jak wskazuje Stephen Ball [2003] koncepcja Putnama i Colemana są do siebie zbliżone i opierają się na przekonaniu, że poziom kapitału społecznego, najczęściej identyfikowany poprzez poziom zaufania, jest większy w zbiorowościach o silnych strukturach, wyraźnych, podzielanych normach i wartościach. Na tym podłożu pojawia się gotowość do zrzeszania się i angażowania w zbiorową aktywność w celu zapewnienie dobrobytu członkom zbiorowości.

  1. Zasoby wykorzystywane w celu zdobywania pozycji społecznej – koncepcja kapitału społecznego wg Pierre’a Bourdieu




Odmienne podejście do omawianej tu kategorii prezentuje Pierre Bourdieu. Dla niego „kapitał społeczny to zestaw aktualnych lub potencjalnych zasobów, które łączą się z posiadaniem trwałych sieci mniej lub bardziej zinstytucjonalizowanych relacji wzajemnych znajomości i rozpoznań – lub inaczej mówiąc, z członkostwem w grupie – które dostarczają każdemu z członków wsparcia w postaci wspólnie posiadanego kapitału społecznego, ‘uwierzytelnienia’, które daje prawo do kredytu, w różnym znaczeniu tego słowa. Te relacje mogą egzystować tylko w praktycznym stanie,
w materialnych lub/i symbolicznych wymianach, które pozwalają je utrzymać. Mogą też być społecznie sankcjonowane (instytucjonalizowane) i gwarantowane przez użycie wspólnej nazwy (nazwiska, członkostwa w klasie społecznej, plemienia, szkoły, partii politycznej itd.) i przez cały szereg instytucjonalizujących działań zaprojektowanych po to, by formować i informować tych, którzy im ulegają” [Bourdieu, 2004, s. 21].

Koncepcja Bourdieu przesuwa optykę z analiz poziomu zasobów kapitału społecznego w zbiorowości na sposoby wykorzystywania go przez poszczególne jednostki i grupy. Ludzie są postrzegani jako podmiotowi aktorzy życia społecznego kreujący swoją pozycję i znaczenie wykorzystując różnego rodzaju zasoby. W ten sposób Bourdieu zwraca uwagę na kapitał społeczny jako na zasób, który może być wykorzystywany i pomnażany. Trzeba jednak pamiętać, o klasowych uwarunkowaniach percepcji i wykorzystania tych zasobów.

„Poziom kapitału społecznego posiadanego przez konkretnego aktora jest, zatem, zależny od rozmiaru sieci połączeń, które może on efektywnie mobilizować oraz przez poziom kapitału (ekonomicznego, kulturalnego lub symbolicznego), posiadanego przez tych, z którymi jest on połączony” [Bourdieu, 2004, s. 21]. Kapitał społeczny to sieć kontaktów, które umożliwiają dostęp do innych zasobów – ekonomicznych, kulturowych, społecznych. W najprostszym wymiarze jest to przynależność, członkostwo w konkretnych rodzinach, organizacjach, grupach nieformalnych.
W szerszym wymiarze jest to sieć kontaktów społecznych – znajomości, które mogą się przydać w krótszym lub dłuższym czasie. Inaczej mówiąc, moje nazwisko, moja szkoła (w której się uczę, lub którą ukończyłem), moi koledzy są moim kapitałem społecznym.


1.1.2 Próba określenia wymiarów analizy kapitału społecznego


  1. Kto posiada kapitał społeczny?


Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej koncepcje kapitału społecznego widzimy dwa podejścia, dwa stanowiska, co do ulokowania kapitału społecznego. Dla jednych, kapitał społeczny jest cechą (jest w posiadaniu) grupy, zbiorowości, struktury. Dla drugich kapitał społeczny jest posiadany przez jednostki i sieci jednostek. Ma to oczywiście swoje konsekwencje w fazie budowania narzędzi do badań i kierunku wnioskowania.

Dla Putnama kapitał społeczny jest cechą zbiorowości. W jego analizach różnic w rozwoju ekonomicznym pomiędzy północnymi i południowymi Włochami wskazuje na to, że w północnych Włoszech zaufanie i normy wzajemności przenikają życie publiczne, przez co umożliwiają kooperację dla dobra publicznego. Na południu natomiast obywatele są osadzeni w strukturze o niskim stopniu zaufania, co utrudnia lub całkowicie uniemożliwia współpracę. W ramach tej koncepcji kapitał społeczny jest zasobem publicznym, warunkiem umożliwiającym działanie jednostek i grup. Wskaźnikiem istnienia wysokiego lub niskiego poziomu kapitału społecznego jest stopień przynależności do formalnych stowarzyszeń, uczestnictwo w życiu publicznym, częstość kontaktów społecznych. Partycypacja i kolektywizm kontra izolacja
i indywidualizm [patrz: Putnam, 1995; Gaggio, 2004]. Putnam wskazuje przy tym na coś w rodzaju błędnego koła kapitału – im większa partycypacja tym większy kapitał społeczny. Jednocześnie to właśnie poziom kapitału społecznego reguluje/ warunkuje tendencje do wchodzenia w kontakty społeczne.

Jest to punkt krytyki tej koncepcji ze strony badaczy osadzonych raczej
w tradycji Bourdieu, jak np. Alejandro Portes, który zwraca uwagę, że jeżeli traktujemy kapitał społeczny jako cechę zbiorowości, to jest on zarówno skutkiem, jak i przyczyną – umożliwia działania i jednocześnie wymaga ich by istnieć. Według Portesa [1998] koncepcja Bourdieu, który określa kapitał społeczny jako jeden z zasobów posiadanych przez jednostki i sieci jednostek na rynku rywalizacji statusowej, umożliwia analityczne oddzielenia działania od relacji społecznych. Dla Bourdieu kapitał społeczny to sieć wzajemnych powiązań, sieć przynależności i wzajemnych zobowiązań pomiędzy jednostkami, umożliwiających dostęp do różnych zasobów. Jest to obok kapitału kulturowego i ekonomicznego zasób w rywalizacji z innymi. Jest jednocześnie wymienialny na pozostałe rodzaje kapitałów. Ma to swoje metodologiczne konsekwencje.


  1. W jaki sposób kapitał społeczny jest kreowany i/lub niszczony?


Traktując kapitał społeczny jako zasób zbiorowości Coleman i Putnam widzą go jako nieintencjonalny proces – uboczny efekt działań celowych. „Rodzice nie posyłają swoich dzieci do szkół religijnych w celu podnoszenia spójności zbiorowości, ludzie nie zapisują się do stowarzyszeń w celu budowania kapitału społecznego, lub po to, by demokracja działała. Robią to z różnych egoistycznych pobudek. Kapitał społeczny jest tu produktem niewidzialnej ręki interakcji społecznych – niezamierzoną konsekwencją niezliczonych działań jednostkowych podejmowanych z różnych przyczyn” [Gaggio, 2004, s. 503]. Kapitał społeczny zbiorowości znika (ginie), gdy jednostki izolują się od siebie, przestają wchodzić w kontakty, nie widzą sensu angażowania się w zbiorowe działania.

Z kolei teoretycy czerpiący z tradycji Bourdieu widzą źródło kapitału
w działaniach jednostek. Kapitał społeczny jest efektem racjonalnych, strategicznych działań podejmowanych w celu zbudowania sieci wzajemnych zależności, które mogą prowadzić do dostępu do społecznie użytecznych dóbr. Jak wskazuje Bourdieu „Istnienie sieci połączeń nie jest naturalnie dane, nie jest nawet społecznie ustanowione, skonstruowane raz na zawsze przez początkowe działanie instytucji (...). Jest produktem inwestycyjnych strategii, indywidualnych lub kolektywnych, mających na celu (świadomie lub nie) ustanowienie społecznych związków, które są bezpośrednio użyteczne w krótkim lub dłuższym terminie” [Bourdieu, 2004, s. 22]. W ten sposób punkt ciężkości badań nad kapitałem społecznym przenosi się z analizy własności grupy na diagnozy zasobów będących w posiadaniu konkretnych jednostek.



  1. Jakie konsekwencje pojawiają się jako następstwo istnienia (lub braku) kapitału społecznego?


Dla Putnama, kapitał społeczny działa w pięciu wymiarach. Po pierwsze kapitał społeczny pozwala obywatelom łatwiej rozwiązywać zbiorowe problemy. „Ludzie często mogą być lepsi (efektywniejsi), jeżeli współpracują, przy czym każdy wykonuje swoją część zadania. Ale każda jednostka zyskuje więcej poprzez uchylanie się
o odpowiedzialności, mając nadzieję, że inni zrobią, co należy w jej imieniu (...). Rozwiązaniem tego dylematu jest instytucjonalny mechanizm zapewniający zgodność
z oczekiwanym przez zbiorowość zachowaniem. Normy społeczne i sieci, które je wzmacniają, dostarczają takiego mechanizmu” [Putnam, 2005, s. 288].

Po drugie „kapitał społeczny naoliwia koła, które umożliwiają wspólnotom rozwijać się spokojniej. Tam gdzie ludzie ufają sobie i są lojalni oraz gdzie są podmiotem powtarzalnych interakcji ze współobywatelami, każdorazowy biznes
i społeczna transakcja jest mniej kosztowana (...)” [Putnam, 2005, s. 288]. Jest to najczęściej powtarzany argument na rzecz pozytywnych wpływów kapitału społecznego, zwłaszcza w dziedzinie gospodarki. Zaufanie, wynikające z pewności przestrzegania norm przez wszystkich, obniża koszty transakcji.

Po trzecie Putnam wskazuje na rolę kontaktów społecznych w budowaniu świadomości wspólnoty losów. Chodzi tu o uświadomienie ludziom, że nie są izolowanymi podmiotami ze swoimi własnymi problemami. „Ludzie, którzy mają aktywne i zaufane połączenia z innymi – czy to z członkami rodziny, przyjaciółmi, lub kolegami kręglistami – rozwijają lub podtrzymują takie cechy charakteru, które są dobre dla społeczności. Ci, którzy się angażują są bardziej tolerancyjni, mniej cyniczni, i bardziej wyczuleni / pełni wyrozumiałości (emphatic) na niepowodzenia innych. Jeżeli ludzie nie mają kontaktów z innymi, nie mają możliwości testowania prawdziwości swoich poglądów, czy to podczas codziennych zwyczajnych konwersacji, czy to podczas formalnych dyskusji. Bez takiej możliwości ludzie częściej dają się ponieść swoim najgorszym impulsom (...)” [Putnam, 2005, s. 288].

Po czwarte sieci, które konstytuują kapitał społeczny służą również jako kanały przepływu pomocnych informacji, które umożliwiają osiągnięcie celów. Dzięki sieciom powiązać ludzie uzyskują informacje na temat pracy, możliwości inwestowania, opiece medycznej itp.

Po piąte, kapitał społeczny działa również poprzez psychologiczne i biologiczne procesy usprawniania ludzkiego życia. „Zebrane dowody wskazują, że ludzie, którzy posiadają bogaty kapitał społeczny lepiej radzą sobie z traumami i lepiej znoszą choroby” [Putnam, 2005, s. 289]. Gęste kontakty społeczne wydają się być lepszym remedium na problemy psychiczne niż prozac. Możliwość przedyskutowania problemów z przyjaciółmi i emocjonalne wsparcie z ich strony stanowią naturalne (społeczne) lekarstwo na choroby, które można określić mianem cywilizacyjnych
i które biorą swoje źródło w izolacji i osamotnieniu jednostki.

Z kolei komentując wkład Colemana do analiz kapitału społecznego oraz biorąc pod uwagę sposoby aplikacji jego koncepcji w innych badaniach A. Portes zwraca uwagę na trzy konteksty analizy, trzy obszary konsekwencji istnienia takiego lub innego poziomu kapitału społecznego: a) kapitał społeczny jako zasób kontroli społecznej;
b) kapitał społeczny jako zasób wsparcia ze strony rodziny (intrafamilial); c) jako zasób korzyści płynących ze związków poza-rodzinnych (extrafamilial).

Jako zasób kontroli społecznej kapitał społeczny jest wskazywany jako istotny czynnik wspomagający działania lokalnych wspólnot w dziedzinie prewencji „Kapitał społeczny kreowany w ściśle powiązanych społecznościach jest użyteczny dla rodziców, nauczycieli czy policji w celu utrzymania dyscypliny i promowania zgodności (solidarności?) pomiędzy tymi, nad którymi sprawują kontrolę” [Portes, 1998, s. 10].

Rodzinny kapitał społeczny odnosi się do zasobów wsparcia udzielanego jednostkom przez rodziny i krewnych. Chodzi tu zarówno o wsparcie finansowe, jak
i zaangażowanie rodziców we wsparcie edukacji dziecka (pomoc w odrabianiu lekcji, zaangażowanie w relacje szkoła uczeń). Według Colemana rodzina pełna, w której oboje rodziców stanowią wsparcie dla dziecka, jest lepszym kapitałem społecznym – zapobiega porażkom szkolnym, wczesnej ciąży, problemom z prawem.

W trzecim wymiarze, zasobów wynikających z poza-rodzinnego kapitału społecznego, zwraca się uwagę na rolę sieci kontaktów społecznych pomiędzy osobami pochodzącymi z podobnego środowiska społecznego. Pojawia się tu miejsce dla analiz nad procesami stratyfikacji społecznej z wykorzystaniem kapitału społecznego, używanego jako zmienna wyjaśniająca dostęp do informacji, zatrudnienia, mobilność zawodową, sukces działalności gospodarczej. W koncepcji Colemana i innych wyrastających z tego gruntu podkreśla się „siłę silnych więzów” – działań podejmowanych w sieciach wzajemnych zależności opartych na silnym zaufaniu wynikającym z podzielania podobnych wartości i norm [Portes, 1998; Fukuyama, 1997].

Inaczej traktuje kapitał społeczny i jego działanie Bourdieu, wskazując na kapitał społeczny jako zasób umożliwiający dostęp do różnych dóbr przez jednostkę. Do analiz wywodzących się z tego nurtu dołącza się analizy sieciowe Granovetera, który wskazuje na siłę słabych więzów – dostęp do zasobów, możliwy dzięki umiejętności wchodzenia w kontakty społeczne z przedstawicielami różnych grup dzięki wykorzystaniu kompetencji kulturowych. To z kolei daje dostęp do innych zasobów, w tym kapitału ekonomicznego. Stephen Ball [2003] wskazał na fakt, że rodziny z klasy średniej potrafią wykorzystywać siłę słabych więzów stwarzając w ten sposób swoim członkom o wiele szersze sieci kontaktów społecznych, a co za tym idzie (zgodnie z koncepcją Bourdieu) większy kapitał społeczny. Przypomnijmy – kapitał, nad którym trzeba pracować, który trzeba zdobywać w procesach kontaktów społecznych i wymian.

Jak wynika z przytoczonych wyżej opisów funkcji kapitału społecznego, kapitał społeczny, w jego różnych ujęciach i odsłonach, wydaje się rzeczywiście być „lekiem na całe zło”. W większości badań kapitał społeczny jest traktowany jako coś naturalnie „dobrego”. Im wyższy poziom kapitału społecznego tym lepsze funkcjonowanie lokalnych struktur, niższy poziom przestępczości, wyższe osiągnięcia edukacyjne. Jak pisze Portes „to jest nasza socjologiczna tendencja by widzieć dobre rzeczy płynące
z towarzyskości (zrzeszania się). Te złe rzeczy zwykle łączymy z zachowaniem homo oeconomicus” [1998, s. 15]. Jednakże kapitał społeczny nie ma tylko jednej, jasnej strony. Portes wskazuje na cztery negatywne konsekwencje. Po pierwsze jest to zagrożenie wykluczenia ludzi z zewnątrz. Grupy posiadające wysoki poziom kapitału społecznego mogą wykorzystać go, by zmonopolizować dostęp do pewnych ograniczonych zasobów (wskazał na to również Stephen Ball w analizie wykorzystania kapitału społecznego w procesie zamykania społecznego (social closure) mającego miejsce na rynku edukacyjnym w Wielkiej Brytanii [patrz Ball, 2003]).

Po drugie wysoki poziom kapitału społecznego może prowadzić do ograniczenia inicjatyw i skostnienia społeczności w ramach „tradycyjnych” reguł życia grupowego. W tym kontekście podaje się przykłady ograniczania przedsiębiorczości jednostek
w obliczu negacji nowości przez grupę. Idąc tym tropem ujawnia się trzeci negatywny wymiar działania kapitału społecznego, jakim jest ograniczenie jednostkowej wolności. W grupach o silnych więziach i normach nie ma miejsca na indywidualizm.

Po czwarte wreszcie Portes wskazuje na niebezpieczeństwo obniżanie szans na zmniejszenie nierówności społecznych, poprzez samo-wykluczenie grup o wysokim kapitale społecznym, ale skupionych wokół wartości (kultur) opozycyjnych wobec kultury dominującej. Mowa tu o gettach, czy opisywanych przez Oscara Lewisa kulturach ubóstwa.



      1. Konceptualizacja kapitału społecznego przyjęta w projekcie badawczym „Ewaluacja efektów projektu Idziemy do przedszkola”


Powyższa prezentacja koncepcji kapitały społecznego wskazuje, że w badaniach możemy zastosować dwie strategie. Tradycja Colemana i Putnama sugeruje analizy funkcjonowania zbiorowości ludzkich – wspólnot z ich wartościami, norami
i systemami kontroli społecznej. Koncepcja Bourdieu każe skupić się na jednostkach jako aktorach życia społecznego, i śledzić ich strategie budowania i wykorzystywania kapitału społecznego. Wybór jednej z tych koncepcji implikuje inne rozwiązania metodologiczne i proceduralne w dalszej części projektu.

Ze względu na specyfikę projektu i jego zadanie, które zostało explicite wpisane w projekt – zaktywizowanie lokalnych organizacji pozarządowych i społeczności – jako bazę dalszych prac badawczych przyjmujemy koncepcję Jamesa Colemana i Roberta D. Putnama. W centrum naszych analiz znajdzie się charakterystyka życia społecznego wytypowanych miejscowości, w których realizowany jest projekt „Idziemy do przedszkola.”


1.2 Metodologia badania


1.2.1 Pytania problemowe i szczegółowe


Na wstępie postawiliśmy dwa pytania problemowe:

  1. W jaki sposób efektywność projektu zależy od lokalnych zasobów kapitału społecznego?

  2. W jaki sposób działania w ramach projektu „Idziemy do przedszkola” przyczyniają się do podnoszenia poziomu kapitału społecznego w lokalnej społeczności?


Biorąc pod uwagę przyjętą konceptualizację kapitału społecznego rodzą się kolejne pytania badawcze, które są uszczegółowieniem pytań wyjściowych.

ad1.

  1. Na wstępie musimy określić specyfikę kapitału społecznego badanych miejscowości. Jakie relacje odnajdujemy? Czy ludzie się znają, czy ufają sobie, czy są gotowi do wspólnych działań na rzecz zbiorowości? Czy w badanych zbiorowościach istnieje tendencja do organizowania się? Czy ludzie należą do stowarzyszeń? Innymi słowy, czy badana zbiorowość stanowi spójną grupę społeczną? Analiza podporządkowana będzie diagnozowaniu trzech podstawowych wymiarów więzi społecznych (kapitału społecznego): sieci interakcji, wartości i normy społeczne oraz kontrola społeczna. Przyjmujemy, że wysoki potencjał kapitału społecznego funkcjonuje tam gdzie istnieją względnie gęste sieci interakcji, podzielane wartości społeczne – głównie w zakresie partycypacji społecznej – oraz istnieje efektywny system kontroli społecznej.




  1. Określenie wpływu stanu kapitału społecznego na funkcjonowanie małego przedszkola na wsi. Zakładamy tutaj, że w miejscowościach, w których mamy do czynienia z wyższym poziomem kapitału społecznego funkcjonowanie małych przedszkoli będzie łatwiejsze, prowadzący te placówki będą mogli liczyć na szeroki zakres pomocy ze strony władz i obywateli, idea edukacji przedszkolnej będzie sprawą publiczną a nie tylko kwestią zainteresowanych najbardziej – rodziców i ewentualnie nauczycieli.



ad 2.

  1. Jakie efekty dla mieszkańców badanych miejscowości przyniosło funkcjonowanie małych przedszkoli? Będziemy tu badać efekty w wymiarze osobistym – postrzegane efekty edukacji w przedszkolu dla dzieci i dla życia osobistego rodziców.

  2. Jakie są efekty działania małych przedszkoli w wymiarze społecznym – postrzegane efekty działania przedszkola dla relacji międzyludzkich, podniesienia gotowości do partycypacji w społecznych działaniach, wzrost wiary w możliwości wspólnego działania?



1.2.2 Procedura badawcza


Tak zarysowane pytania badawcze wymagają przygotowania procedury jakościowego badania terenowego. Żeby zrozumieć funkcjonowanie kapitału społecznego w konkretnej miejscowości musimy przyjrzeć się rzeczywistości, w której żyją ludzie. Co ważniejsze – musimy spojrzeć na tę rzeczywistość ich oczami. Przyjmujemy tutaj założenie o społecznym tworzeniu rzeczywistości – świat jest taki, jak widza go ludzie, rzeczywistość jest kwestią wiedzy [rzysk, Luckmann 1983]. Dlatego nasze analizy musza mieć charakter badania rozumiejącego. Postaramy się odczytać specyfikę świata społecznego w odbiorze mieszkańców badanych miejscowości.


1.2.2.1. Dobór miejscowości do badania


Projekt „Idziemy do przedszkola” obejmuje swoim działaniem 35 miejscowości wiejskich, w których powstały małe przedszkola. Analiza wszystkich jest niemożliwa,
a w każdym bądź razie wymagałaby dużych nakładów czasu i środków. Nie jest też celowa z punktu widzenia celu badań, jakim jest oszacowanie relacji pomiędzy funkcjonowaniem przedszkoli a kapitałem społecznym. W opisywanym projekcie badawczym zdecydowaliśmy się na dobór celowy trzech miejscowości, co do których założono różny poziom kapitału społecznego. Wybór miejscowości nastąpił na podstawie informacji uzyskanych od przedstawicieli Fundacji Kalos Kai Aghatos, pracujących przy realizacji projektu. Ich doświadczenia oraz wiedza na temat funkcjonowania miejscowości, w których realizowany jest projekt umożliwiły w miarę trafne wytypowanie trzech różnych układów społecznych. Głównym kryterium była dynamika lokalnego środowiska, a w szczególności chodziło o to, kto jest głównym motorem działań społecznych. Biorąc to pod uwagę wytypowano:

a) miejscowość, w której działa silny sektor NGO – A.

b) miejscowość, w której brak silnego sektora NGO, ale bardzo aktywnie działa gmina i władze lokalne – B

c) miejscowość, w której brak aktywności zarówno NGO jak i władz lokalnych – C.


1.2.2.2 Metoda i techniki badawcze


Kolejne kroki procedury badawczej są konsekwencją przyjętych założeń teoretycznych i metodologicznych (opisanych wyżej). Chcąc odczytać sposób widzenia rzeczywistości społecznej budowany przez mieszkańców badanych miejscowości, musimy pozwolić im wyartykułować swój światopogląd. Dlatego też zaprojektowaliśmy następujące narzędzia zbierania danych:

  1. zogniskowany wywiad grupowy z rodzicami dzieci biorących udział
    w projekcie – pozwoli na uzyskanie informacji od osób najbardziej zaangażowanych w projekt

  2. wywiady indywidualne z lokalnymi liderami społecznymi – przedstawicielami lokalnego samorządu i organizacji pozarządowych, ale też inne wytypowane na podstawie wywiadów zogniskowanych.

  3. etnograficzną monografię lokalnego środowiska –jest to materiał dodatkowy obrazujący środowisko i warunki realizacji projektu. Uwarunkowania geograficzne, gospodarcze i infrastrukturalne traktujemy jako istotny element kształtujący funkcjonowanie lokalnych społeczności


Badanie terenowe zostało poprzedzone opracowaniem raportu wstępnego na temat badanych miejscowości (załącznik 3). Wywiady grupowe i indywidualne zostały zrealizowane w oparciu o scenariusze wywiadu (załącznik 1 i 2). Dodatkowo opracowane zostały wytyczne (techniczne, operacyjne) do wywiadu (załącznik 4).


1.2.2.3 Charakter materiału badawczego


Wynikiem przyjętej procedury zbierania danych były transkrypcje wywiadów grupowych i indywidualnych, transkrypcje wywiadów z ankieterami po ich wizytach
w badanych miejscowościach oraz opisy etnograficzne badanych miejscowości. Zebrany materiał został poddany obróbce polegającej na sklasyfikowaniu wypowiedzi respondentów udzielanych w każdym z wywiadów na kategorie według klucza interpretacji:


  1. Jaki jest stan kapitału społecznego w badanej miejscowości?

  1. Jak ludzie są ze sobą zżyci? Czy znają się, komunikują, rozmawiają, spędzają czas wolny? Co dla ludzi znaczy bycie „zżytym”? Czy ufają sobie i co to dla nich znaczy?

  2. Kontrola społeczna – przejawy nieformalnej kontroli społecznej, poczucie bycia pod lupą, zobowiązanie do przestrzegania zasad, konformizm środowiskowy. Sankcje grożące za brak przestrzegania zasad. Gotowość mieszkańców do stosowania tych sankcji.

  3. Czy angażują się w działania społeczne, grupowe zadania, co myślą
    o społecznym zaangażowaniu? Świadomość obywatelska mieszkańców – czy znają procedury i ramy działania społeczeństwa obywatelskiego, czy znają swoje prawa, czy uważają za słuszne angażowanie się w życie polityczne? Jaki jest stosunek do władzy – instytucji formalnych, samorządowych, rządowych?




  1. Funkcjonowanie przedszkola - świadomość mieszkańców o mechanizmach finansowania, zarządzania i przetrwania przedszkola.




  1. Wpływ przedszkola na lokalny kapitał społeczny - postrzegane efekty pojawienia się przedszkola:

  • dla dzieci – oczami matek

  • dla osób zaangażowanych – rodzice

  • dla mieszkańców generalnie – czy są bardziej zżyci i gotowi do dalszych działań, czy „ziarno zostało zasiane i na jaki grunt”.



1.2.2.4 Kolejne kroki procedury badawczej


I faza – wytypowanie miejscowości do badania

Doboru miejscowości dokonujemy przy współpracy z osobami realizującymi projekt - kryterium doboru, poziom aktywności NGO na terenie miejscowości. Dobór ma charakter celowy.

II Faza – dotarcie do respondentów i podjęcie kontaktu


Po wytypowaniu miejscowości przygotowanie narzędzi badawczych i podjęcie kontaktu
z respondentami w terenie.

III Faza – realizacja wywiadów grupowych, pogłębionych z respondentami w terenie; obserwacje etnograficzne.

Przewidujemy realizację zogniskowanego wywiadu grupowego oraz wywiadów pogłębionych o małym stopniu standaryzacji z głównymi społecznymi aktorami
w poszczególnych miejscowościach. Szczegółowa tematyka wywiadów podporządkowana będzie pytaniom badawczym. Poszukujemy informacji na temat funkcjonowania kapitału społecznego na tych terenach. Dodatkowo przeprowadzone zostaną obserwacje środowiska lokalnego i sporządzone opisy środowiska życia mieszkańców badanych miejscowości.

IV Faza – Opracowanie materiału badawczego


a) transkrypcja wywiadów

b) klasyfikacja materiału uzyskanego w obserwacji i wywiadach

V Faza – analiza zebranego materiału


Efektem naszych badań będą transkrypcje wywiadów oraz zapisy z obserwacji. Taki materiał musi zostać opracowany przy użyciu specjalnych technik analizy treści i interpretacji.

VI Faza – przygotowanie raportów końcowych

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

Powiązany:

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne iconCo to jest środowisko lokalne?

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne icon"Wpływ działalności człowieka na środowisko naturalne", ze szczególnym zwróceniem uwagi na destrukcyjne działania na środowisko naturalne związane z konsumpcyjnym stylem życia

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne iconRegulamin konkursu na logo stowarzyszenia integracja- szkoła-rodzina- środowisko lokalne w borowie

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne iconTemat : Wpływ rolnictwa na środowisko

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne iconWpływ oczyszczalni ścieków na środowisko

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne iconReformy niemieckiej wprowadzonej w ubiegłym roku. W ten sposób zamknięte spotkanie sieci ekspertów rozszerzone zostało na lokalne środowisko ekonomiczne

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne iconWpływ rolnictwa na środowisko Literatura (wybór)

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne iconWPŁyw zakłADÓw przemysłowych na środowisko I nasze zdrowie

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne iconWpływ na środowisko Morza Bałtyckiego – zanieczyszczenia przemysłowe

Wpływ projektu „Idziemy do przedszkola” na środowisko lokalne iconWPŁyw przemysłu na środowisko studia: stacjonarne I stopnia

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom