Uniwersytet w białymstoku




Pobierz 411.03 Kb.
NazwaUniwersytet w białymstoku
strona1/7
Data konwersji26.10.2012
Rozmiar411.03 Kb.
TypDokumentacja
  1   2   3   4   5   6   7


UNIWERSYTET W BIAŁYMSTOKU

WYDZIAŁ FILOLOGICZNY

PODYPLOMOWE STUDIA LOGOPEDYCZNE


ALA ANNA KUJAŁOWICZ


TERAPIA LOGOPEDYCZNA

DZIECKA 8- LETNIEGO

Z RYZYKA DYSLEKSJI

Z ROTACYZMEM UWULARNYM


PRACA DYPLOMOWA

NAPISANA POD KIERUNKIEM

DR ANNY CHRZANOWSKIEJ


BIAŁYSTOK 2008


SPIS TREŚCI

Wstęp............................................................................................4


Rozdział I. Pojęcie dyslalii w świetle literatury.


1.2. Istota wad wymowy ..............................................................7

1.3. Przyczyny wad wymowy.......................................................10

1.4. Rodzaje dyslalii......................................................................11

1.5. Zagadnienie rotacyzmu .........................................................14

1.5.1. Pojęcie i rodzaje rotacyzmu................................................15

1.5.2. Rodzaje rotacyzmu właściwego......................................... 15

1.5.3. Istota rotacyzmu uwularnego..............................................17


Rozdział II. Zagadnienie dysleksji w świetle literatury.


2.1. Definicje dysleksji.................................................................18

2.2. Przyczyny dysleksji...............................................................20

2.3. Objawy tzw. ryzyka dysleksji................................................21

2.4. Objawy dysleksji u uczniów klas I - III.................................24

2.5. Zdolności związane z dysleksją.............................................28

2.6. Rola logopedy w diagnozowaniu dysleksji rozwojowej........29

2.6.1. Etapy postępowania diagnostycznego.................................32

2.6.2. Skala Ryzyka Dysleksji- SRD............................................ 33

2.6.3. Charakterystyka dysortografii.............................................36


Rozdział III. Diagnoza logopedyczna.


3.1. Pojęcie diagnozy logopedycznej w świetle literatury.............41

    1. Postępowanie diagnostyczne...........................................44




      1. Badanie artykulacji wstępne................................................44

3.2.2. Badanie artykulacji pogłębione............................................45

3.2.3. Badania uzupełniające..........................................................45

  1. Sprawdzenie budowy i sprawności motorycznej

narządów artykulacyjnych..................................................45

  1. Badanie słuchu fonetycznego..........................................46

c) Wywiad z matką Kamila.................................................47

d) Opinia wychowawcy klasy.............................................48

  1. Opinia Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej......... 50

3.3. Ustalenie diagnozy logopedycznej...................................... 52


Rozdział IV. Plan i przebieg terapii logopedycznej.


4.1. Cel i etapy pracy korekcyjnej.............................................. 53

4.2. Metody wywoływania głosek.............................................. 55

4.3. Przebieg terapii logopedycznej............................................ 56

4.3.1. Etap wstępny..................................................................... 56

4.3.2. Etap przygotowawczy....................................................... 57

4.3.3. Etap wywołania głoski r.................................................... 59

4.3.4. Etap utrwalania i automatyzacji głoski r ...........................60


Zakończenie...........................................................................................81

Aneks.....................................................................................................82

Bibliografia........................................................................................... 92


„ Małe dzieci nastawione są na rodziców,

Jak kwiaty zawsze zwracają się do słońca.

Biedne są kwiaty w pochmurne i zimne lato

- spuszczają głowy i marnie rosną .”

M. Braun- Gałkowska

WSTĘP


Praca ta poświęcona jest opisowi i analizie postępowania logopedycznego dziecka 8- letniego, u którego stwierdziłam wadę wymowy

w postaci rotacyzmu właściwego uwularnego. Dziecko posiada opinię poradni psychologiczno - pedagogicznej, która kwalifikuje chłopca do grupy ryzyka dysleksji.

Mowa jest najdoskonalszym sposobem porozumiewania się ludzi ze sobą. Tylko człowiekowi dana jest zdolność mówienia, słuchania

i reagowania na przesłane komunikaty. Mowa ludzka jest nie tylko kluczem do wiedzy, jest także ważnym czynnikiem kształtującym osobowość ludzką. Jest nierozerwalnie związana z myśleniem człowieka, jego psychiką.

W przypadku prawidłowo rozwijającego się dziecka, środowisko ma wpływ na jego zachowanie, reakcje, postawy za pośrednictwem mowy. Zaburzenia mowy są przyczyną niechęci w nawiązywaniu kontaktów

z rówieśnikami. Reakcje dzieci na zaistniałą sytuację są różne:

od izolowania się, aż do agresji.

Poprzez kontakty z rówieśnikami, porównywanie się z nimi, dziecko odkrywa swoją odmienność uniemożliwiającą mu pełną integrację z grupą.

Co za tym idzie rezygnuje ze współdziałania z rówieśnikami. W ten sposób nie rozwija swojej aktywności w grupie i poprzez grupę.

Takie zachowania zaobserwowałam u mojego ucznia. Szukałam wielu sposobów na to, by zintegrować 7- letnie, tak bardzo wycofujące się i nieśmiałe dziecko z grupą rówieśników. Nawiązałam współpracę z rodzicami, wypracowałam w nich potrzebę badań specjalistycznych, by wreszcie zindywidualizować wymagania wobec

dziecka oraz utrwalić prawidłową artykulację oraz usprawnić jego mowę

i wzbogacić zasób słownictwa.

Celem mojej pracy jest zaprezentowanie terapii logopedycznej

dziecka 8-letniego z grupy ryzyka dysleksji z rotacyzmem uwularnym.

Praca składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym rozdziale przedstawiłam pojęcie dyslalii w świetle literatury. Omówiłam pojęcie dyslalii, przyczyny wad wymowy, rodzaje dyslalii ze szczególnym zwróceniem uwagi na rotacyzm właściwy- uwularny.

Ze względu na to, że chłopiec jest w grupie ryzyka dysleksji,

w rozdziale drugim przybliżyłam definicję dysleksji, przyczyny, jakie mogą ją wywoływać oraz jej objawy zwiastujące trudności już w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym, przedszkolnym oraz wczesnoszkolnym

w zakresie pisania, czytania, przy opóźnionym rozwoju ruchowym

i koordynacji wzrokowo - słuchowej oraz niskim poziomie pamięci fonologicznej i sekwencyjnej. Zwróciłam też uwagę na zdolności dziecka

z grupy ryzyka dysleksji. Bardzo ważne znaczenie dla powodzenia późniejszej terapii ma wczesne zaobserwowanie symptomów późniejszych trudności dziecka w nauce, dlatego omówiłam rolę logopedy

w diagnozowaniu dysleksji rozwojowej oraz zaprezentowałam przykładowy arkusz badań Skali Ryzyka Dysleksji- SRD opracowany przez prof. dr hab. Martę Bogdanowicz. Jest to arkusz opracowany dla nauczycieli w celu wczesnego wykrycia objawów ryzyka dysleksji. Istotne tu jest możliwie wczesne otoczenie wsparciem i terapią specjalistyczną dziecka

ze specyficznymi trudnościami w nauce.

Rozdział trzeci poświęciłam diagnozie logopedycznej. Rozpoczęłam od definicji diagnozy, celów, przedmiotu badań, etapów badania artykulacji, metod badań, by w rezultacie ustalić diagnozę logopedyczną dla 8- letniego dziecka. Na przeprowadzone przeze mnie badania składało się :

  • badanie wstępne w postaci swobodnej rozmowy z dzieckiem;

  • badanie pogłębione kwestionariuszem obrazkowym Genowefy Demel oraz kwestionariuszem obrazkowym do badania artykulacji głoski r E. Skorek;

  • badania uzupełniające:

- sprawdzenie budowy i sprawności motorycznej narządów artykulacyjnych „Kartą badania motoryki artykulacyjnej Hanny Rodak;

- badanie słuchu fonetycznego;

- wywiad z matką;

- opinia wychowawcy klasy;

- opinia poradni psychologiczno- pedagogicznej;

W rozdziale czwartym zaproponowałam terapię logopedyczną

z uwzględnieniem ćwiczeń logopedycznych dla dziecka znajdującego się

w grupie ryzyka dysleksji . Rozdział ten poprzedziłam częścią teoretyczną,

w której wyjaśniłam pojęcie terapii, omówiłam jej etapy, metody wywoływania głosek oraz zasady, jakimi powinien kierować się w swojej pracy logopeda.


ROZDZIAŁ I


POJĘCIE DYSLALII W ŚWIETLE LITERATURY


Zaburzenia mowy przejawiają się w sposób różnorodny. Mogą dotyczyć tylko artykulacji albo polegać na całkowitej niemożności mówienia. Największą grupę zaburzeń mowy tworzą wady artykulacyjne określane jako dyslalia. W polskiej logopedii nie ma dotąd jednomyślności

i ogólnie akceptowanej terminologii, a poszczególne określenia są zaczerpnięte z rozmaitych dyscyplin.


    1. ISTOTA WAD WYMOWY .


WADY WYMOWY

= samoistnie występujące zniekształcenia substancji fonicznej

w płaszczyźnie




segmentalnej suprasegmentalnej segmentalnej

(DYSLALIA) i suprasegmentalnej

jako skutek jako skutek jako skutek

ZABURZEŃ ZABURZEŃ ZABURZEŃ

ARTYKULACJI PROZODYZACJI ARTYKULACJI

I PROZODYZACJI


Takie rozumienie terminu wady wymowy nawiązuje do stanowiska prezentowanego m. in. przez J.T. Kanię [1982].

Wadami wymowy określać będziemy zatem, w szerokim tego słowa znaczeniu, samoistnie występujące zniekształcenia substancji fonicznej, powstałe na skutek (też samoistnie występującej) zaburzonej artykulacji głosek i/ lub prozodyzacji elementów suprasegmantalnych języka. Termin ten jest szerszy znaczeniowo niż dyslalia, która stanowi rodzaj wady wymowy i dotyczy tylko jednego jej aspektu- artykulacyjnego

[ E.M. Skorek 2001].

G. Demel twierdzi, że „o wadach ( defektach ) wymowy mówimy wtedy, gdy odbiega ona od normy fonetycznej ogólnie przyjętej w danym języku. [Demel 1994].

L. Kaczmarek za wadliwą wymowę uznaje „wadliwą realizację fonemów (wargowych, wargowo- zębowych, przedniojęzykowo zębowych

i dziąsłowych, średniojęzykowych, tylnojęzykowych, samogłoskowych)

odbiegającą od ustalonej przez tradycję normy” [Kaczmarek 1988].

G. Jastrzębowska traktuje wady wymowy, dyslalię oraz zaburzenia artykulacji jako synonimy. Zauważa, że termin wady wymowy w odniesieniu do zaburzeń mowy i wad mowy „jest terminem najwęższym, stosowanym dla określenia wadliwych realizacji fonemów, odbiegających od ustalonej normy. Termin ten stosuje się najczęściej w odniesieniu do zaburzeń wymowy, polegających na niemożności prawidłowego wymawiania jednego, kilku czy nawet kilkunastu dźwięków. Dotyczy więc zaburzeń dźwiękowej strony języka, przejawiających się zniekształceniem głosek (dyslalia właściwa), zastępowaniem głosek ( substytucja) bądź ich opuszczaniem

(elizja)”.

Termin dyslalia (z grec. dys - zaburzenie; lalia - mowa) został wprowadzony przez J. Franka, profesora Uniwersytetu Wileńskiego w 1827r.

To ogólne pojęcie stosowane przy określaniu różnych postaci wad wymowy. Wywodzi się z foniatrii i najczęściej stosowany jest w klasyfikacjach zaburzeń mowy. Jest nośnikiem różnej treści, określa się nim:

- wszystkie nieprawidłowości wymowy, wywołane najrozmaitszymi

czynnikami,

- jedynie zaburzenia artykulacji pochodzenia korowego,

- jedynie zaburzenia wymowy pochodzenia obwodowego.


Wynika z tego, że dyslalia (syn. zaburzenia artykulacyjne, zaburzenia wymowy, wady artykulacyjne, nieprawidłowe realizacje fonemów, zniekształcenia substancji fonicznej w płaszczyźnie segmentalnej) to nazwa kategorii zaburzeń, których istotą jest nieprawidłowa realizacja dźwięków mowy. Zakres znaczeniowy terminu i ranga problemu zależy od rodzaju przyczyny: czy wada wymowy jest problemem pierwszoplanowym, czy drugorzędnym, gdyż to decyduje o przebiegu postępowania terapeutycznego.

Ukazują to następujące definicje, zgodnie z którymi dyslalią jest:

  • nieprawidłowość w realizacji jednej głoski, wielu głosek, a nawet wszystkich głosek lub niemal wszystkich głosek od razu; krańcowy stan nazywa się bełkotem (Demelowa, 1978);

  • zaburzenie mowy polegające na niemożności prawidłowego wymawiania określonych dźwięków (Spionek, 1969);

  • wadliwa realizacja fonemów, odbiegająca od ustalonej przez tradycję normy ( Kaczmarek 1966);

  • symptom zaburzenia rozwoju mowy, dotyczący tylko jednego aspektu języka - aspektu artykulacyjnego (Rodak, 1992);

  • zaburzenie mowy charakteryzujące się zakłóceniami dźwięków mowy, którym nie towarzyszą inne patologiczne zjawiska językowe

( Mierzejewska, Emiluta-Rozya, 1997).

  • wreszcie A.Balejko podsumowuje rozważania i dyslalią nazywa „ zaburzenie mowy polegające na niemożności prawidłowego wymawiania jednego, bądź kilku dźwięków. Jest to zaburzenie dźwiękowej strony języka wyrażające się w formie zniekształcania głosek, bądź w formie takiego ich zastępowania, że w rezultacie brzmienie jest niezgodne ze społeczną normą wymawianiową [Balejko 1994].



1.3. PRZYCZYNY WAD WYMOWY.


  1. Zmiany anatomiczne aparatu artykulacyjnego:

- nieprawidłowa budowa języka,

- nieprawidłowa budowa podniebienia,

- wady zgryzu, anomalie zębowe,

- rozrost trzeciego migdałka

- polipy, skrzywienie przegrody nosowej, przerost śluzówki nosa,

  1. Nieprawidłowe funkcjonowanie narządów artykulacyjnych:

- brak pionizacji języka,

- niska sprawność języka, warg, żuchwy,

- zakłócona praca mięśni napinających i przywodzących wiązadła głosowe,

- trudności w koordynacji pracy wiązadeł głosowych z pracą nasady.

  1. Nieprawidłowa budowa i funkcjonowanie narządu słuchu;

niedosłuch i wybiórcze upośledzenie słuchu.

  1. Nieprawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego:

- zaburzenie analizy i syntezy słuchowej,

- zaburzenie słuchu mownego,

- zaburzenia kinestezji artykulacyjnej.

  1. Czynniki psychiczne:

- brak zainteresowania mową innych,

- odczuwanie własnej artykulacji jako czynności męczącej i sprawiającej

trudność.

  1. Czynniki społeczne, niesprzyjające warunki uczenia się:

- nieprawidłowe wzorce fonetyczne,

- nieprawidłowa atmosfera, styl wychowania i postawy rodziców,

- brak stymulacji rozwoju mowy.

[ E.M. Skorek 2001]


1.4. RODZAJE DYSLALII


W podziałach dyslalii uwzględnia się następujące kryteria:

  1. Ze względu na liczbę nieprawidłowo realizowanych cech dystynktywnych głoski wyróżnia się :

    1. dyslalię prostą- nieprawidłowa realizacja jednej cechy dystynktywnej fonemu

    2. dyslalię złożoną- nieprawidłowa realizacja kilku cech dystynktywnych

  2. Ze względu na liczbę głosek nieprawidłowo artykułowanych:

    1. dyslalia jednoraka- nieprawidłowa artykulacja jednej głoski,

    2. dyslalia częściowa- wadliwa artykulacja kilku głosek,

    3. dyslalia wieloraka- wadliwa artykulacja wielu głosek,

    4. dyslalia całkowita- wadliwa artykulacja samogłosek i spółgłosek wielu stref artykulacyjnych, a mowa jest zupełnie niezrozumiała

zachowane są jedynie rytm i melodia.

  1. Ze względu na liczbę zaburzonych stref artykulacyjnych:

    1. dyslalia monomorficzna- zaburzona artykulacja głosek tylko z jednej strefy artykulacyjnej np. ś,ź,ć,dź.,

    2. dyslalia polimorficzna- zaburzona artykulacja głosek kilku stref artykulacyjnych.

  2. Ze względu na sposób wadliwej realizacji dźwięku:

    1. mogilalia- polega na elizji głoski lub głosek, przy czym elizja to zjawisko językowe polegające na braku realizacji jakiegoś fonemu w postaci osobnego segmentu ( głoski),

    2. paralalia - polega na substytucji głoski lub głosek, przy czym substytucja jest zjawiskiem językowym polegającym na realizacji jakiegoś fonemu mieszczącej się w polu realizacji innego fonemu,

    3. dyslalia właściwa- polega na deformacji głoski lub głosek, przy czym deformacja ( zniekształcenie) to zjawisko językowe polegające na realizacji jakiegoś fonemu wykraczającej poza właściwe pole realizacji tego fonemu, a zarazem nie mieszczącej się w polu realizacji innych fonemów , np. głoski międzyzębowe, boczne, różnie zlokalizowane dźwięki wibracyjne.

5. Ze względu na nazwę głoski (głosek) nieprawidłowo artykułowanej:

  1. sygmatyzm, czyli nieprawidłowa realizacja spółgłosek dentalizowanych wszystkich trzech szeregów :

I - ciszącego, tj. ś, ź, ć, dź;

II - syczącego, tj. s, z, c, dz;

III - szumiącego, tj. sz, ż, cz, dż.

oraz t, d, n

  1. rotacyzm, czyli nieprawidłową realizacja głoski r ,

  2. kappacyzm - nieprawidłowa realizacja głoski k ,

  3. gammacyzm - nieprawidłowa realizacja głoski g ,

  4. kikanie- zaburzona artykulacja głoski ki np. cuker zamiast cukier,

  5. giganie- zaburzona artykulacja głoski gi np. Gewont zamiast Giewont,

  6. lambdacyzm - nieprawidłowa realizacja głoski l ,

  7. betacyzm - nieprawidłowa realizacje głosek b i/lub p,

  8. wymowę bezdźwięczną – polegająca na braku realizacji spółgłosek dźwięcznych i zastępowaniu ich odpowiednikami bezdźwięcznymi lub realizowaniu głosek dźwięcznych jako głoski półdźwięczne

  9. rynolalia- to zaburzenia artykulacji oraz zaburzenia barwy głosu w następstwie wadliwego rezonansu nosowego

6. Ze względu na długość ciągu fonicznego, który jest nieprawidłowo realizowany:

  1. dyslalia głoskowa- występowanie trudności w prawidłowym wypowiadaniu niektórych glosek,

  2. dyslalia sylabowa- badany opuszcza lub wstawia sylaby, przy zachowanej możliwości prawidłowej artykulacji izolowanych głosek,

  3. dyslalia wyrazowa- nieprawidłowa wymowa określonego wyrazu, pomimo istniejącej możliwości prawidłowego wymawiania wszystkich głosek w tym wyrazie,

  4. dyslalia zdaniowa- badany nie potrafi ze znanych mu wyrazów zbudować zdania.

7. Ze względu na częstość pojawiania się zaburzonej artykulacji w określonych sytuacjach komunikacyjnych:

  1. dyslalia stała- występowanie nieprawidłowości w każdej sytuacji komunikacyjnej,

  2. dyslalia niestała- występowanie nieprawidłowości tylko w niektórych sytuacjach np. tylko w mowie spontanicznej,

8. Ze względu na występowanie zaburzonej artykulacji w określonych pozycjach wokalicznych oraz sąsiedztwach fonetycznych:

  1. dyslalia konsekwentna-występowanie stałego sposobu wadliwej artykulacji bez względu na sąsiedztwo fonetyczne i pozycję wokaliczną głoski,

  2. dyslalia niekonsekwentna- występowanie różnych sposobów wadliwej artykulacji ( w nagłosie, śródgłosie lub wygłosie, albo tylko w niektórych sąsiedztwach fonetycznych.

9. Ze względu na stopień utrwalenia się zaburzonej artykulacji:

  1. dyslalia uporczywa- charakteryzuje się stałym i konsekwentnym występowaniem zaburzeń artykulacji,

  2. dyslalia nieuporczywa- charakteryzuje się niestałym i niekonsekwentnym występowaniem zaburzeń artykulacji i tylko w niektórych sytuacjach, niektórych pozycjach wokalicznych oraz sąsiedztwach fonetycznych,

10. Ze względu na pochodzenie przyczyny:

  1. dyslalia centralna,

  2. dyslalia obwodowa,

  3. dyslalia audiogenna,

  4. dyslalia asocjalna,

  5. dyslalia środowiskowa,

  6. dyslalia sprzężona.

11. Ze względu na rodzaj przyczyny wywołującej zaburzenia artykulacji:

  1. dyslalia funkcjonalna- spowodowana nieprawidłowym funkcjonowaniem narządów mowy przy braku uszkodzeń organicznych,

  2. dyslalia organiczna- spowodowana uszkodzeniem obwodowych narządów mowy.

12. Ze względu na wiek osoby, u której występują zaburzenia artykulacji:

a)dyslalia fizjologiczna- związana z nieukończonym rozwojem

mowy dziecka,

  1. dyslalia faktyczna- występuje u osób, u których proces

kształtowania mowy jest już względnie ukończony.

[ E.M. Skorek 2001]

W mojej praktyce pedagogicznej zetknęłam się z różnymi zaburzeniami mowy. Poniżej opisuję przebieg terapii logopedycznej prowadzonej

z chłopcem z ryzyka dysleksji, u którego stwierdziłam rotacyzm uwularny.


1.5. ZAGADNIENIE ROTACYZMU


Nieprawidłowe realizacje fonemu r należą do jednych z najczęściej spotykanych u dzieci wad artykulacyjnych. Wady te określane są jako rotacyzm lub reranie.

Bezpośrednią przyczyną rotacyzmu jest niedostateczna sprawność ruchowa czubka języka, który wskutek tego nie wykonuje drobnych, subtelnych ruchów wibracyjnych, koniecznych do wytworzenia prawidłowego r . Istotne znaczenie ma również sama budowa anatomiczna języka: jeśli jest on zbyt duży i gruby albo też napięcie mięśniowe języka jest wzmożone lub osłabione czy wreszcie wędzidełko językowe jest zbyt krótkie, to wykonanie ruchów koniecznych do wytworzenia prawidłowej

głoski r nie będzie możliwa. Ponadto wadliwa wymowa dźwięku r może być spowodowane obniżonym poziomem słuchu, opóźnionym rozwojem ruchowym i umysłowym oraz oddziaływaniem nieprawidłowego wzoru wymowy osób z otoczenia dziecka, a także słabą zdolnością do koncentrowania uwagi na dźwiękach mowy.


1.5.1. POJĘCIE I RODZAJE ROTACYZMU


Ze względu na sposób zaburzonej artykulacji głoski r wyróżnia się następujące rodzaje rotacyzmu:

  • mogirotacyzm- opuszczanie głoski r po 5.-6. roku życia,

  • pararotacyzm- zastępowanie głoski r po 5.- 6. roku życia innymi dźwiękami, najczęściej l, j, rzadziej d,n, ł , w,

  • rotacyzm właściwy- deformacja- zniekształcone brzmienie dźwięku r, bez względu na wiek dziecka.



      1. RODZAJE ROTACYZMU WŁAŚCIWEGO


To rodzaj rotacyzmu polegający na tworzeniu zamiast głoski r dźwięku nie występującego w systemie fonetycznym języka polskiego. Na skutek zmiany miejsca artykulacji jej brzmienie jest zdeformowane.

Prawidłowe r jest tworzone przez drgania koniuszka języka ustawionego naprzeciw tylnej powierzchni górnych siekaczy na wałku podniebiennym. Zdarza się, że na skutek zmiany miejsca artykulacji drganie wytwarzane jest na przykład przez języczek ( zakończenie podniebienia miękkiego), wargi czy policzek. Wówczas brzmienie wypowiadanego dźwięku jest zdeformowane. Dość częste występowanie wśród dzieci i osób dorosłych zaburzonej wymowy głoski r oraz wielowariantowość tych zaburzeń są związane z późnym pojawieniem się tej głoski w rozwoju ontogenetycznym człowieka. Im później bowiem pojawia się dana głoska w wymowie, tym

częściej jest ona zniekształcona i tym większa różnorodność jej nieprawidłowych form. [Kania 1982]

W zależności od miejsca artykulacji wyróżnia się następujące rodzaje rotacyzmu właściwego:

  • Reranie niepełne- miejsce artykulacji jest prawidłowe tzn przedniojęzykowo-

dziąsłowe, ale czubek języka wykonuje tylko 1 uderzenie bez możliwości

przedłużenia artykulacji o 2- 3 uderzenia.

  • Reranie hiperpoprawne- polega na przesadnej, przedłużonej wymowie

[r] , najczęściej do 5- 6 wibracji.

  • Reranie językowe boczne- artykulacja przodu języka wykonana jest słabo i nieprecyzyjnie, dołączają się dalsze części przodu języka po stronie lewej lub prawej, a strumień powietrza przeciska się między boczną krawędzią języka a górnymi dziąsłami.

  • Reranie boczne- strumień powietrza przechodzi między boczną krawędziąjęzyka a górnymi dziąsłami.

  • Reranie wargowe- rotacyzm labialny-polega na przeniesieniu miejsca artykulacji ( wibracji) na obie wargi.

  • Reranie wargowo- zębowe- rotacyzm labiodentalny- wibracja powstaje między wargą ( górną lub dolną) oraz siekaczami ( dolnymi lub górnymi).

  • Reranie wargowo- językowe - drgania wytwarzane są między czubkiem języka a wargami.

  • Reranie międzyzębowe - rotacyzm interdentalny - czubek języka podczas drgania wsuwa się między dolne i górne zęby.

  • Reranie policzkowe- strumień powietrza zostaje skierowany w bok, powodując wibrację jednostronną policzka lub obustronną – policzków prawego i lewego, drga również czubek lub krawędź języka.

  • Reranie podniebienne- rotacyzm welarny - artykulacja polega na zbliżeniu do podniebienia miękkiego tylnej części języka, wibruje całe podniebienie miękkie, dźwięk przypomina y.

  • Reranie gardłowe- miejsce artykulacji przenosi się w głąb jamy ustnej,

a wibracja powstaje między obsadą języka a tylną częścią gardła.



  • Reranie krtaniowe- polega na drganiu fałdów krtaniowych.

  • Reranie nosowe- powstaje przy niedostatecznie zamkniętym przejściu

do jamy nosowej.

  • Reranie języczkowe- uwularne [ E. Skorek 2003]


1.5.3. ISTOTA ROTACYZMU UWULARNEGO


U chłopca, którego opisuję stwierdziłam rotacyzm uwularny inaczej reranie języczkowe ( syn. reranie francuskie). Polega na tym, że zmienia się miejsce artykulacji podczas wymowy głoski r z przedniojęzykowodziąsłowej na języczkową. Języczek (uvulum) stanowi zakończenie podniebienia miękkiego; podczas artykulacji podniebienie miękkie unosi się , zamyka przejście do jamy nosowej, a jego zakończenie ( języczek) drga; język nie bierze udziału w artykulacji.

R- uwularne występuje w języku francuskim i w języku niemieckim;

w Polsce często spotkać je można na Pomorzu i w okolicach Poznania.

[E. Skorek 2003]


ROZDZIAŁ II

  1   2   3   4   5   6   7

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Uniwersytet w białymstoku iconName in Polish: Uniwersytet w Białymstoku

Uniwersytet w białymstoku iconUniwersytet w Białymstoku Karedra Neofilologii

Uniwersytet w białymstoku iconUniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno – Chemiczny

Uniwersytet w białymstoku iconUniwersytet w Białymstoku Wydział Historyczno – Socjologiczny

Uniwersytet w białymstoku iconWydział Biologiczno–Chemiczny Uniwersytet w Białymstoku

Uniwersytet w białymstoku iconWydział Biologiczno – Chemiczny Uniwersytet w Białymstoku

Uniwersytet w białymstoku iconUniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny

Uniwersytet w białymstoku iconRelacje semantyczne w języku I kulturze uniwersytet w Białymstoku

Uniwersytet w białymstoku iconUniwersytet w Białymstoku ul. M. Skłodowskiej-Curie 14 15-097 Białystok

Uniwersytet w białymstoku iconStudia Doktoranckie – Wydział uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom