Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul




Pobierz 41.51 Kb.
NazwaDr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul
Data konwersji28.10.2012
Rozmiar41.51 Kb.
TypDokumentacja


Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń OFM, prof. KUL

Instytut Teologii Fundamentalnej KUL

Lublin


Ks. Marian Rusecki urodził się 22 marca 1942 r. w Janowie Lubelskim; w tym też mieście ukończył szkołę podstawową i liceum ogólnokształcące. Po uzyskaniu świadectwa maturalnego wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Lublinie, gdzie w 1966 r. uzyskał tytuł zawodowy magistra teologii na podstawie pracy Elementy apologetyki personalistycznej u Jeana Mouroux, napisanej pod kierunkiem ks. prof. E. Kopcia. W tym samym roku przyjął święcenia kapłańskie, po czym został skierowany został do pracy duszpasterskiej jako wikariusz w parafii Garbów. W latach 1967-1970 odbył specjalistyczne studia doktoranckie z teologii fundamentalnej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Po ich ukończeniu pracował w parafii św. Pawła w Lublinie. W 1974 r. uzyskał stopień naukowy doktora teologii w zakresie teologii fundamentalnej na podstawie rozprawy pt. Współczesne dyskusje nad teorią apologetyki, napisanej także pod kierownictwem ks. prof. Kopcia. W tym samym roku został zaangażowany w KUL na stanowisku asystenta, następnie kolejno starszego asystenta i adiunkta. W 1984 r. habilitował się na podstawie dorobku naukowego i rozprawy pt. Funkcja motywacyjna cudu w teologii XX wieku. Dwa lata później objął stanowisko docenta, w 1991 r. otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego i tytuł naukowy profesora, wreszcie w 1994 – stanowisko profesora zwyczajnego.

W roku 1976 ks. Rusecki był stypendystą Institut Catholique w Paryżu, a w 1983 i 1989 – Katolickiego Uniwersytetu w Louvain-la-Neuve.


1. Dorobek naukowy

Niezwykle bogaty dorobek piśmienniczy ks. Profesora obejmuje ponad 680 artykułów, 18 książek autorskich i 16 redaktorskich czy współredaktorskich, głównie z zakresu teologii fundamentalnej i teologii religii. Za tą ogromną liczbą publikacji stoi myśliciel o umyśle twórczym, ale przede wszystkim oryginalnym: ks. Rusecki bowiem może być uznany za autora nie tylko wielu koncepcyjnych rozwiązań, ale wręcz polskiej szkoły obu tych dyscyplin. W obrębie teologii fundamentalnej dotyczy to zwłaszcza kwestii metodologicznych i teorii uzasadnień, ale także chrystologii i eklezjologii; w odniesieniu do teologii religii – przede wszystkim pojęcia religii i jej genezy, rzutujących na metodologię i kształt dyscypliny oraz na jej miejsce w ramach tzw. nauk religiologicznych (ten termin też wywodzi się od ks. Ruseckiego). Poniżej zostanie bardziej szczegółowo (choć i tak z konieczności skrótowo) zaprezentowany wkład Profesora w rozwój tych dyscyplin, według schematu metodologia – demonstratio christiana (chrystologia fundamentalna) – demonstratio catholica (eklezjologia fundamentalna). Jego poglądy zostaną zilustrowane najważniejszymi w ramach określonej problematyki pozycjami bibliograficznymi.

a. Metodologia teologii fundamentalnej

Zasadnicze osiągnięcia ks. Ruseckiego w zakresie metodologii teologii fundamentalnej dotyczą określenia jej przedmiotu, celu i zadań, gdzie cel jest stały dla dyscypliny i w przypadku teologii fundamentalnej jest nim badanie uzasadnienia objawienia chrześcijańskiego, zaś zadania mogą być zmienne, uwarunkowane duchem czasu i służą skutecznej realizacji celu. Zadania te polegają na budowaniu metodologicznych podstaw dla teologii i na wypracowaniu dla niej adekwatnego języka (podstawowych pojęć teologicznych), pomagają (poprzez wypracowywanie właściwych kategorii teologicznych oraz przez kształtowanie odpowiednich postaw) w skutecznym prowadzeniu dialogu ekumenicznego, międzyreligijnego, a nawet dialogu z niewierzącymi; wreszcie zadania apologetyczne (apologijne) służą obronie chrześcijaństwa przed wysuwanymi wobec niego zarzutami poprzez ich wyjaśnianie, uzasadnianiu wiary oraz wyjaśnianiu trudności czy wątpliwości z nią związanych. Już takie postrzeganie głównych elementów naukotwórczych dyscypliny należy uznać za oryginalne w stosunku do tradycyjnego wyróżniania przedmiotu materialnego i formalnego. Teologia fundamentalna w aspekcie przedmiotu i celu jawi się bowiem jednoznacznie jako doktryna o wiarygodności objawienia Bożego, zrealizowanego w historii, osiągającego punkt kulminacyjny w Jezusie Chrystusie i trwającego w założonym przez Niego Kościele, będącym depozytariuszem i tradentem tegoż objawienia. Takie ujęcie scala też traktaty chrystologiczny i eklezjologiczny, czyniąc objawienie ich zwornikiem, i jest oryginalne w porównaniu z tradycyjną apologetyką i teologią fundamentalną okresu posoborowego, kiedy to oba traktaty były wzajemnie od siebie odseparowane i brak było jednoznacznie określonego elementu, który decydowałby o ich miejscu w ramach jednej dyscypliny teologicznej, czego wyrazem było także usilne poszukiwanie tzw. „centrum jedności” teologii fundamentalnej; według ks. Ruseckiego takim centrum jedności jest właśnie objawienie Boże. Stosowany przez niegouseckiego rygor metodologiczny pozwala ująć oba traktaty (fakt chrystologiczny i eklezjologiczny) w jednakowych kategoriach: znakowych, personalistycznych i historiozbawczych, przy pomocy (dopracowanych i sformalizowanych) metod typu podmiotowego – personalistycznej i historiozbawczej). Lubelski Profesor dopuszcza też i uzasadnia możliwość pluralizmu ujęć dyscypliny, wyróżniając jako możliwe następujące koncepcje teologii fundamentalnej: semejotyczną, personalistyczną, transcendentalno-antropologiczną, agapetologiczną, hermeneutyczną i historiozbawczą. Dodajmy, że ukazane wyżej rozumienie stałego celu i zmiennych zadań dyscypliny czyni teologię fundamentalną zawsze aktualną i wrażliwą na znaki czasu oraz uwzględniającą aktualny, zmieniający się przecież kontekst – historyczny, społeczny, religijny, kulturowy – w którym jest uprawiana i w którym zwraca się do konkretnego odbiorcy ze swymi argumentami; w takim ujęciu istnieje szansa, że argumenty te będą zawsze walentne, spełniając tym samym swą podstawową funkcję.

Nie do przecenienia są osiągnięcia k. Ruseckiego w zakresie uzasadnienia wiarygodności chrześcijaństwa, chrześcijańskiego objawienia oraz wiarygodności Kościoła. Dokonuje on tego poprzez rewizję klasycznego schematu argumentacyjnego (cud, proroctwo, zmartwychwstanie), polegającą na ujęciu go w nowych kategoriach metodologicznych, zgodnie z przyjętą koncepcją dyscypliny, a także na poszerzeniu desygnatów argumentów jako kategorii teologicznych, głównie poprzez wyjście poza ich wyłącznie motywacyjną funkcję i ukazanie całej palety innych funkcji: objawieniowej, chrystologicznej, eklezjologicznej, pisteotwórczej, soterycznej i innych. Niezależnie od tego Autor buduje cały szereg nowych argumentów, dostosowanych do wymogów mentalności i umysłowości współczesnego człowieka; powstały w ten sposób niezwykle rozbudowany system argumentacyjny (argumenty: martyrologiczny, werytatywny, bonatywny, kaloniczny, prakseologiczny, sperancyjny, kulturotwórczy, personalistyczny, aksjologiczny, komparatystyczny oraz ze świętości) nie ma analogii w literaturze światowej. Konsekwentnie też ks. Rusecki rozróżnia szereg rodzajów wiarygodności (semejotyczną, personalistyczną, martyrologiczną, aksjologiczną, transcendentalną itd.), by uzasadnienie było adekwatne do przyjętego sposobu rozumienia samej wiarygodności (Wiarygodność chrześcijaństwa. 1. Z teorii teologii fundamentalnej. Lublin 1994; Traktat o wiarygodności chrześcijaństwa. Dlaczego wierzyć Chrystusowi? Lublin 2010). Dodać należy, że wspomniane argumenty służą uzasadnieniu nie tylko wiarygodności objawienia, ale także racjonalnego charakteru aktu wiary, zgodnie z 1 P 3, 15.

Wieloletnie badania ks. Ruseckiego nad teorią teologii fundamentalnej, rozpoczęte na etapie doktoratu i konsekwentnie rozwijane przez lata, stopniowo doprowadziły go do akcentowania przede wszystkim personalistycznego (lub też znakowo-personalistycznego) ujęcia teologii fundamentalnej oraz wszystkich jej elementów. Tym samym staje on w szeregu wielkich personalistów środowiska lubelskiego – W. Granata, E. Kopcia, a zwłaszcza Cz. Bartnika. Podczas gdy w okresie posoborowym wiele instytucji naukowych odeszło od teologii fundamentalnej jako dyscypliny naznaczonej piętnem niemal konfrontacyjnie nastawionej apologetyki, ks. Rusecki ukazuje ją jako dyscyplinę sui generis, odrębną od innych dziedzin poznania teologicznego, jakkolwiek twórczo korzystającej z ich osiągnięć, a przede wszystkim wciąż aktualną i potrzebną, zwłaszcza we współczesnym kontekście kulturowo-religijnym Kościoła i świata.

b. Demonstratio religiosa – nauki religiologiczne – teologia religii. W klasycznej apologetyce oraz we współczesnej teologii fundamentalnej niemieckiej i włoskiej problematyka religii rozpatrywana była (lub jest) w ramach pierwszego z trzech traktatów składających się na przedmiot dyscypliny. Refleksja ta miała jednak charakter filozoficzny i opierała się na danych metafizyki, antropologii i teodycei. Osiągnięcia ks. Ruseckiego w badaniach nad religią polegają na uporządkowaniu metodologicznych kwestii związanych zarówno z właściwym rozumieniem samego pojęcia religii, jak i – konsekwentnie – na określeniu kompetencji poszczególnych nauk w jej badaniu. Równocześnie jednak wnosi on swój oryginalny wkład w teologicznoreligijne poszukiwania znaczenia religii pozachrześcijańskich w historii zbawienia oraz pozycji chrześcijaństwa w pluralizmie religii.

Bazując na danych teologii fundamentalnej, ujmuje on religię w kategoriach przede wszystkim teologicznych: jako życiowy i zbawczy związek człowieka z Bogiem. Tak rozumiane pojęcie religii obejmuje zarówno jej podmiot (człowieka), przedmiot (Boga), jak i relację. Tym samym religia stanowi zjawisko sui generis, powiązane wprawdzie z różnymi dziedzinami kultury, ale jednak od nich odrębne. Wymaga to, ponownie postulowanego przez ks. Ruseckiego, ścisłego przestrzegania kompetencji metodologicznych w podejściu do tej złożonej rzeczywistości, możliwej do badania (podobnie jak każdy inny element otaczającego nas świata) zarówno metodami empirycznymi (nauki religioznawcze), jak i spekulatywnymi (filozofia) oraz w świetle objawienia (teologia). Proponuje termin „nauki religiologiczne” dla wszystkich tych sposobów poznania religii, przy czym za w pełni kompetentną do ujmowania całości problematyki religii uznaje teologię (ściśle – teologię religii), dla której wyłącznie dostępne są wszystkie trzy elementy desygnatu pojęcia religia, zwłaszcza jej przedmiot, Bóg, nieujmowalny metodami empirycznymi i częściowo tylko dostępny dla filozofii. W kontekście pojęcia religii należy podkreślić, że w opinii ks. Ruseckiego jej istota jest ściśle związana z genezą; jako zbawcza relacja (związek) może ona wywodzić się wyłącznie z objawienia Bożego. Takie rozumowanie, skądinąd w pełni teologicznie uzasadnione, ma dalekosiężne konsekwencje. Nie wszystko bowiem to, co z religioznawczego punktu widzenia pretenduje do miana religii, jest nią w świetle teologii; z pewnością nie można za takie uznać synkretycznych rezultatów ludzkiej aktywności. Wyklucza to też mówienie o religiach naturalnych, jako że prawdziwa religia, wywodząc się z Bożego objawienia przyjętego przez człowieka aktem wiary, ma zawsze charakter nadprzyrodzony, jest związana z łaską i może prowadzić do zbawienia, co jest pierwszorzędnym celem religii (podobnie jak i każdego rodzaju objawienia Bożego). Jeśli tak, to religie, jako objawione, pełnią pozytywną rolę w historii zbawienia (pluralizm religii de iure), co bynajmniej nie oznacza, że chrześcijaństwo znajduje się na tej samej płaszczyźnie, co pozostałe religie. Jako wywodzące się z Wydarzenia Jezusa Chrystusa, chrześcijaństwo jest nie tylko religią w pełni objawioną i w najwyższym stopniu zbawczą (posiada więc nadrzędny i wyjątkowy charakter w świecie religii), lecz „obejmuje” inne religie, dopełniając je i udzielając im ze swej pełni, będącej ostatecznie pełnią samego Chrystusa (tzw. paradygmat inkluzywistyczny w teologii religii). Ten niepowtarzalny status chrześcijaństwa opiera się z kolei na teologicznofundamentalnym, krytycznym i wiarygodnym, uzasadnieniu transcendentnej, mesjańskiej świadomości Jezusa z Nazaretu. Jak się okazuje, podobnej świadomości nie miał żaden inny założyciel religii; zresztą, w świecie religii nie ma też analogii do religijnych roszczeń Jezusa (Fenomen chrześcijaństwa. Wkład w kulturę. Lublin 2001).

Krytycznie uzasadnione przyjęcie objawieniowej genezy jako kryterium prawdziwości religii rozwiązuje wiele problemów, z którymi boryka się współczesna teologia, i stanowi niewątpliwe novum na skalę z pewnością światową, jakkolwiek niesie także pewne trudności, związane chociażby z nie do końca jeszcze opracowanymi kryteriami pozwalającymi stwierdzić obecność objawienia w zjawisku pretendującym do miana religii. Warto też podkreślić, że ks. Rusecki jako jeden z pierwszych teologów polskich zwracał uwagę na błędne rozumienia tzw. objawienia przez stworzenia (objawienia kosmicznego) jako „naturalnego”, ograniczonego do racjonalnego wyłącznie poznania Boga. Rozumiane na sposób teologiczny objawienie to stanowi uniwersalną podstawę wszystkich religii pozachrześcijańskich, decydując przez to o ich nadprzyrodzonym, a tym samym zbawczym, charakterze (Istota i geneza religii. Lublin-Sandomierz 1997; Traktat o religii. Warszawa 2007).

Wreszcie dodajmy, że jako jedyny bez wątpienia teolog w Polsce omawia on najważniejsze religie pozachrześcijańskie w perspektywie teologicznoreligijnej, a nie tylko religioznawczej, badając m.in. nadprzyrodzoną świadomość ich założycieli, możliwość dokonywania się w nich autentycznych cudów, relację do chrześcijaństwa (Traktat o religii s. 351-539; Problem cudu w religiach pozachrześcijańskich. Lublin 2001).

Metodologiczne zainteresowania Księdza Profesora siłą rzeczy (ze względu na naturę teologii fundamentalnej jako „dyscypliny pogranicza”) sięgają także innych dyscyplin teologicznych; zaowocowało to zredagowaniem swoistego bestsellera na teologicznym rynku wydawniczym w Polsce – książki Być chrześcijaninem dziś. Teologia dla szkół średnich. Lublin 1992 (Być chrześcijaninem. Teologia dla szkół średnich. Lublin 20063).

c. Demonstratio christiana (chrystologia fundamentalna)

Traktat chrystologiczny stanowi serce i podstawę teologii fundamentalnej, decyduje o samym proprium christianum, którym jest przekonanie o definitywnej objawieniowo-zbawczej manifestacji Boga w dziejach zbawienia w historycznej postaci Jezusa z Nazaretu jako wcielonego Syna Bożego. Stąd też odpowiednio wysoki poziom pewności moralnej uzyskiwanej w uzasadnianiu teologicznofundamentalnym stanowi rację istnienia tej dyscypliny i zasadnicze powołanie uprawiającego ją naukowca.

W teologii objawienia Bożego ks. Rusecki stoi przede wszystkim na stanowisku nierozdzielania faktu objawienia od jego treści, jak czyniła to tradycyjna apologetyka, gdyż informacja o fakcie zawarta jest w treści, podobnie jak zresztą wszystkie pozostałe elementy przynależące do przedmiotu teologii fundamentalnej; co więcej, samo objawienie już zawiera teologiczną interpretację wszystkich faktów rewelatywnych. W świetle treści objawienia należy więc rozpatrywać naturę źródeł biblijnych, podstawowe pojęcia teologicznofundamentalne (objawienie, ale i cud, proroctwo, zmartwychwstanie, wiarę itd.), problem samoświadomości Jezusa i tytułów chrystologicznych, a także znaki objawienia będące równocześnie motywami jego wiarygodności. Objawienie należy więc ujmować w perspektywie teologicznej i religijnej, gdyż taka jest jego natura, a nie w perspektywie ściśle historycznej. Profesor wyróżnia – paralelnie do koncepcji dyscypliny i pojęcia wiarygodności – różne teoretyczno-formalne ujęcia samego objawienia: intelektualistyczną, personalistyczną, historiozbawczą, transcendentalno-antropologiczną, immanentną, semejologiczną i symbolową. Sam łączy ujęcia: personalistyczne, znakowe i personalistyczne, ujmując w identycznych kategoriach formy tegoż objawienia, jak i motywy jego wiarygodności.

Największe osiągnięcia ks. Ruseckiego dotyczą teologii cudu. Obok syntetycznej i krytycznej prezentacji samego pojęcia cudu i jego funkcji motywacyjnej (uzasadniającej) w dziejach chrześcijańskiej myśli teologicznej i apologetycznej (rozprawa habilitacyjna; Funkcje cudu. Sandomierz-Lublin 1997; Gottes Wirken in der Welt. Frankfurt 2001; Cud w myśli chrześcijańskiej. Lublin 1991; Cud w chrześcijaństwie. Lublin 1996; Traktat o cudzie. Lublin 2006), ukazuje cały szereg pomijanych dotąd, a raczej niedostrzeganych, funkcji cudu (jak była o tym mowa wyżej), podczas gdy zdecydowana większość teologów (w skali światowej) nie wychodzi poza funkcję motywacyjną (stanowiącą według ks. Ruseckiego drugi aspekt każdej spośród teologicznych funkcji cudu) i objawieniową. Ponadto nie tylko ujmuje on cud w kategorii znaku (jako doskonale oddającej objawieniowy charakter cudu), opierając się na szeroko rozumianej teorii znaku, ale idąc dalej proponuje przyjęcie, jako bardziej adekwatnej, kategorii symbolu; o ile bowiem znak odsyła do swego twórcy, o tyle symbol zawiera w sobie rzeczywistość symbolizowaną, co jeszcze lepiej podkreśla teofanijny charakter cudu. Właściwe rozumienie cudu jest też ściśle powiązane z odpowiednim procesem jego rozpoznania, które nie może się ograniczać jedynie do rozpoznania naukowego (empirycznego), jak miało to miejsce w dawnej apologetyce i jak funkcjonuje to jeszcze dziś w powszechnej świadomości ludzi; przyjęcie znakowej (symbolowej) koncepcji cudu jest nieodłączne od jego teologicznego (religijnego) rozpoznania, nieabstrahującego od uwarunkowań podmiotowych, konsekwentnie zresztą wobec rozpoznania objawienia Bożego, wewnątrz którego leży cud.

W traktacie chrystologicznym, podobnie jak na płaszczyźnie metodologicznej, ks. Rusecki poddaje systematycznej i konsekwentnej weryfikacji przedmiot klasycznej apologetyki przez pryzmat metodologicznych założeń przyjętej przez niego koncepcji teologii fundamentalnej. Wszystkie elementy tego traktatu: objawienie i motywy jego wiarygodności, ujmuje w kategoriach znakowych, historiozbawczych i personalistycznych, reinterpretując ujęcie tradycyjne, historyczno-filozoficzne i racjonalistyczne, w perspektywie teologicznej, co ukazuje wspomniane elementy w nowym i nieporównywalnie bogatszym świetle. Wskazać by tu można na rozumienie argumentu profetycznego i leżącego u jego podstaw pojęcia proroctwa, a przede wszystkim na zmartwychwstanie i budowany na tym pojęciu argument rezurekcjonistyczny, uzupełniony o argument staurologiczny (ich korelatem jest staurologiczna i rezurekcjonistyczna świadomość Jezusa) oraz o objawieniowo-zbawcze rozumienie Ostatniej Wieczerzy jako antycypacji śmierci i zmartwychwstania Jezusa (Traktat o objawienia. Kraków 2007; Pan zmartwychwstał i żyje. Zarys teologii rezurekcyjnej. Warszawa 2006).

Tak więc traktat chrystologiczny, w porównaniu z analogicznymi opracowaniami czołowych teologów fundamentalnych, w ujęciu ks. Ruseckiego nosi rysy oryginalności nie tyle ze względu na wielość nagromadzonego materiału (jak to ma miejsce chociażby w kontekstualnej teologii fundamentalnej H. Waldenfelsa), ile ze względu na ścisłość myślenia, rygor metodologiczny i bogactwo odkrywanych w ten sposób treści poszczególnych jego elementów.

d. Demonstratio catholica – eklezjologia fundamentalna

Jakkolwiek wśród teologów uprawiających omawianą tu dyscyplinę istnieje dość klarowny podział na chrystologów i eklezjologów, to jednak nie brak tych (jest ich niewielu), których cechuje integralność myślenia obejmującego obie demonstrationes; z pewnością należy do nich ks. M Rusecki. W jego publikacjach wyraźne jest dążenie do budowania apologii Kościoła – wiarygodnej, aktualnej, skutecznej i dobrze osadzonej w kontekście historycznym. Wyrazem tego ostatniego są trzy przynajmniej pozycje powstałe z jego inspiracji i po jego redakcją: Quo vadis Ecclesia Polonorum? Wiarygodność Kościoła wobec przemian w Polsce. Lublin-Pelplin 1994; Problemy współczesnego Kościoła. Lublin 1996 oraz Kościół w czasach Jana Pawła II. Lublin 2005 (współred. K. Kaucha, J. Mastej). Podstawą jego eklezjologii jest pojęcie Kościoła, ujęte konsekwentnie w kategorii znaku, a więc jako rzeczywistość dwupłaszczyznowa, bosko-ludzka, analogicznie do pojęcia objawienia, w którego służbie Kościół pozostaje, oraz do bosko-ludzkiej (choć uwielbionej) natury Chrystusa, obecnego w Kościele i trwale z nim związanego. Tym samym Kościół posiada swój specyficzny byt osobowy, co więcej – przekraczając granice chrztu obecny jest zbawczo wszędzie tam, gdzie skuteczna jest zbawcza łaska Chrystusa (Ksiądz Profesor chętnie powołuje się na sformułowanie A. Skowronka: „gdzie łaska tam zbawienie, gdzie zbawienie tam Chrystus, gdzie Chrystus tam Kościół”). Odrzucając zdecydowanie redukcjonistyczną, instytucjonalną koncepcję Kościoła, wyróżnia wiele jego ujęć wyprowadzonych z pojęcia objawienia Bożego: inkarnacyjne, historiozbawcze, personalistyczne, semejotyczne, symbolowe; są one wyraźnie skorelowane z analogicznymi ujęciami objawienia i wiarygodności.

Również znaki wiarygodności Kościoła, podobnie jak w przypadku objawienia, pełnią różne funkcje, z każdą zaś z nich wiąże się funkcja motywacyjna. Za R. Latourelle’em ks. Rusecki rozumie Chrystusa jako znak Boga, zaś Kościół jako znak Chrystusa. Lista znaków wiarygodności Kościoła, prezentowanych przez Lubelskiego Teologa, jest niezwykle bogata i nie znajduje sobie równej w całej literaturze eklezjologicznofundamentalnej. Podkreślenie tego jest o tyle ważne, że klasyczna apologetyka w zasadzie ograniczała ten wymiar uzasadniania do metody znamion (via notarum) oraz argumentu historycznego (via empirica), z czasem wzbogaconego o argumenty ze świętości i świadectwa życia, głównie męczeństwa (R. Latourelle), czy też tożsamości posłannictwa zbawczego (via primatus) oraz tożsamości ustrojowej Kościoła założonego przez Jezusa i Kościoła rzymskokatolickiego (S. Nagy). Nietrudno się domyślić, że tego rodzaju argumentacja widziała prawdziwy Kościół wyłącznie w jego rzymskokatolickiej konkretyzacji historycznej, co w kontekście chociażby doktryny ostatniego soboru jest dziś już nie do przyjęcia. Wymieńmy najważniejsze motywy (znaki) wiarygodności Kościoła przytaczane przez ks. Ruseckiego: prymacjalny (znak Piotra), kolegium apostolskiego i kolegialności, jedności, świętości, powszechności, apostolskości, agapetologiczny, prakseologiczny, martyrologiczny, kulturotwórczy. Zwłaszcza chrześcijańska kultura (polska i europejska) oraz aksjologia, a także wzajemne relacje religii (głównie chrześcijaństwa) i kultury służą mu do budowania nowej apologii chrześcijaństwa i Kościoła, co jest kolejnym zupełnie nowatorskim projektem teologicznofundamentalnym w refleksji tego Teologa (Fenomen chrześcijaństwa).

W formie niejako dopisku do powyższego dodać można, że ks. M. Rusecki zawsze trzyma rękę na pulsie jeśli chodzi o istotne wydarzenia w Kościele czy też – jak na prawdziwego apologetę przystało – aktualne „zapotrzebowania” Kościoła wynikające z kontekstu historyczno-religijnego. Wyrazem tego są liczne publikacje redaktorskie czy współredaktorskie (w tym drugim przypadku zwykle z jego inicjatywy), m.in.: Księga pamiątkowa w 75-lecie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Lublin 1994; Katechizm Kościoła katolickiego. Wprowadzenie. Lublin 1995 (z E. Pudełko); Problemy współczesnego Kościoła. Lublin 1996; Jezus eucharystyczny. Lublin 1997 (z M. Cisło); Wokół deklaracji Dominus Iesus. Lublin 2001; Chrześcijaństwo jutra. Lublin 2001; Leksykon teologii fundamentalnej. Lublin-Kraków 2002 (z K. Kauchą, I.S. Ledwoniem, J. Mastejem); Świadka świadkowie. 20-lecie pobytu Jana Pawła II w KUL (z S. Wilkiem). Lublin 2007.

e. Recenzje naukowe

Ks. prof. M. Rusecki był recenzentem ponad 30 doktoratów, 16 habilitacji, kilkunastu recenzji do stanowiska profesora nadzwyczajnego czy zwyczajnego oraz 20 recenzji i superrecenzji do tytułu naukowego profesora.

2. Dorobek dydaktyczny

Do chwili obecnej dorobek dydaktyczny Księdza Profesora liczy 40 rozpraw doktorskich oraz ponad 150 prac magisterskich. Jest to liczba imponująca, podobnie jak zakresy podejmowanych tematów. Dotyczą one wszystkich zagadnień rozpatrywanych w ramach współczesnej teologii fundamentalnej (a także jej pogranicza), teologii religii i religioznawstwa. Bardzo obszerna i zróżnicowana jest ich baza źródłowa. Wiele rozpraw doktorskich ma charakter wybitnie koncepcyjny i nowatorski; często rozwijają one i formalizują teologiczne intuicje Promotora lub zagadnienia przez niego dopiero sygnalizowane. Przytoczyć wypadałoby zwłaszcza rozprawy, które w sposób całościowy opracowują poszczególne elementy systemu uzasadniania teologicznofundamentalnego (argumenty za wiarygodnością chrześcijaństwa); z tego też powodu trudno te prace zaliczyć jedynie do dydaktycznego dorobku Promotora – z pewnością są one poważnym osiągnięciem naukowym, zarówno promotora, jak i doktoranta. Tematy prac proponowane przez Profesora nie uchodzą za łatwe, niejednokrotnie jednak z tego właśnie powodu jego seminarium naukowe jest wybierane przez studentów.

Niemałym osiągnięciem dydaktycznym jest z pewnością 37 lat przepracowanych na KUL w charakterze wykładowcy. Swą wiedzą ks. Rusecki dzielił się także w ramach wykładów prowadzonych w Spiskiej Kapitule w Słowacji czy we Lwowie na Ukrainie. Przez kilka lat kierował Katedrą Teologii Fundamentalnej na nowo utworzonym Wydziale Teologii Uniwersytetu Szczecińskiego, był też członkiem Rady Wydziału Teologii Katolickiego Uniwersytetu w Ružomberoku (Słowacja).

Jako prodziekan Wydziału Teologii KUL (1986-89 i 1992-95) wprowadził w 1991 r. pedagogizację na tymże Wydziale, a w latach 1995-96 dokonał gruntownej reformy studiów teologicznych.

3. Działalność organizacyjna

Poza pracą naukową i dydaktyczną Ksiądz Profesor jest zaangażowany w działalność wielu organizacji i stowarzyszeń, spośród których kilka zrodziło się z jego inicjatywy. I tak jego osoba stoi u początków Stowarzyszenia Teologów Fundamentalnych w Polsce (2005 r.), powstałego z przekształcenia Ogólnopolskiej Sekcji Teologii Fundamentalnej przy Komisji Episkopatu ds. Nauki Katolickiej i zrzeszającego dziś prawie 100 członków honorowych, zwyczajnych i stowarzyszonych; sam kierował Sekcją od 1989 r., a Stowarzyszeniem – od jego początków po dzień dzisiejszy. Do życiowych osiągnięć ks. Ruseckiego z pewnością należy także włączenie teologii do grona dyscyplin naukowych zrzeszonych w Polskiej Akademii Nauk, w ramach utworzonego w 2003 r. Komitetu Nauk Teologicznych, którego jest przewodniczącym. Doprowadził on też do przyjęcia teologii w poczet dyscyplin naukowych reprezentowanych w Lubelskim Towarzystwie Naukowym, w ramach Komitetu Nauk Humanistycznych, którego jest wiceprzewodniczącym. W latach 2007-2011 był członkiem Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Wyjątkowo zaszczytnym osiągnięciem było powołanie go przez papieża Jana Pawła II na członka korespondenta Pontificia Academia Teologica (Papieskiej Akademii Teologicznej) w Watykanie (zrzeszającej tylko 62 uczonych z całego świata). W latach 1990-96 był członkiem Redakcji Naczelnej Encyklopedii Katolickiej i kierownikiem działu „Teologia fundamentalna”. Jest członkiem rzeczywistym Towarzystwa Naukowego KUL. Przez niemal 20 lat był dyrektorem Instytutu Teologii Fundamentalnej na Wydziale Teologii KUL; w ramach Instytutu kierował Katedrą Chrystologii Fundamentalnej, był kuratorem Katedry Eklezjologii Fundamentalnej, obecnie jest kierownikiem nowo powstałej Katedry Misjologii w tymże Instytucie. Był przewodniczący Kolegium Redakcyjnego „Roczników Teologiczno-Kanonicznych” z. 2, a obecnie kieruje Komitetem Redakcyjnym „Roczników Teologicznych” z. 9 (Teologia fundamentalna i religiologia).

Wreszcie warto wspomnieć, że niezależnie od wyjątkowo licznego grona absolwentów, ks. Rusecki pozostawił po sobie grono uczniów stanowiących dziś rdzeń Instytutu Teologii Fundamentalnej i twórczo rozwijających jego myśl. Trzech spośród nich osiągnęło już stopień doktora habilitowanego, dwóch – doktora. W tej perspektywie śmiało można mówić o lubelskiej szkole teologicznofundamentalnej, założonej przez Księdza Profesora i inspirowanej przez jego dorobek.

4. Działalność społeczna, nagrody i odznaczenia

Społeczne zaangażowanie ks. Ruseckiego dotyczy przede wszystkim uczelni, z którą związał swe życie, jak i Kościoła (lokalnego i polskiego). Na KUL przez dwie kadencje pełnił funkcję prodziekana Wydziału Teologii, był też kuratorem Koła Naukowego Teologów i opiekunem roku. W roku 1968 uczestniczył w strajkach studenckich, co przypłacił karą grzywny i aresztu.

Jest organizatorem duszpasterstwa pracowników nauki miasta Lublin i początkowo sam tym duszpasterstwem kierował; pełni funkcję konsultora Sekcji Nauk Teologicznych należącej do Komisji Nauki Wiary Konferencji Episkopatu Polski.

Za swe osiągnięcia naukowe, dydaktyczne i społeczno-organizacyjne ks. prof. M. Rusecki był wielokrotnie nagradzany. Najważniejsze spośród tych wyróżnień to: trzykrotnie przyznawana nagroda Rektora KUL (za rozprawę habilitacyjną – 1984, za zorganizowanie, wraz z zespołem współpracowników z Instytutu Teologii Fundamentalnej, II Międzynarodowego Kongresu Teologii Fundamentalnej na temat Chrześcijaństwo jutra – KUL, 18-21 IX 2001 – oraz za książkę Kościół w czasach Jana Pawła II (wraz z J. Mastejem i K. Kauchą); nagroda Ministra Edukacji Narodowej za książkę Cud w myśli chrześcijańskiej (1995); nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka (2000); przyznawana przez Lubelskie Towarzystwo Naukowe Lubelska Nagroda Naukowa (Premium Scientiarum Lublinense) za Leksykon Teologii Fundamentalnej (wraz z zespołem redakcyjnym, w skład którego wchodzili: K. Kaucha, I.S. Ledwoń, J. Mastej) w 2002 r.; Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski przyznany przez Prezydenta RP (2004); Wyróżnienie Naukowe Lubelszczyzny przyznane przez LTN za książkę Traktat o wiarygodności (2010).


Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconPojęcia szczęścia oraz roli komunikacji I przekonań w budowaniu szczęśliwego życia: prof dr hab. Aleksy Awdiejew (UJ), prof dr hab. Michał Fleischer (UWr), prof dr hab. Grażyna Habrajska (UŁ), prof dr hab. Anna Krupska-Perek (wshe łódź), dr Halina Kudlińska (UŁ), prof dr hab

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconProf. Uw dr hab. Ireneusz Krzemiński

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconProf. Uw dr hab. Ireneusz Krzemiński

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconProf. Uwm dr hab med. Ireneusz Marek Kowalski

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconI perspektywy. Prowadzenie: dr hab. Mirosław Strzyżewski [umk]; uczestniczą: prof dr hab. Anna Sobolewska [uksw], prof dr hab. Bogusław Dopart [uksw/UJ], dr hab. Magdalena Saganiak [uksw] I inni

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconProf dr hab. Henryk Januszek 1 dr hab. Władysława Łuczka – Bakuła prof. Pwsz. 6

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconProf dr hab. Ryszard Łaszewski Prof. Umk, dr hab. Zbigniew Naworski

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconProf zw dr hab. Bogusław Marecki 2 2 prof dr hab. Ryszard Strzelczyk 2

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconProf zw dr hab. Włodzimierz Sobkowiak 1 prof dr hab. Jacek Witkoś 2

Dr hab. Ireneusz S. Ledwoń ofm, prof. Kul iconRecenzja rozprawy doktorskiej Adama Mazura „Fotografia w rozszerzonym polu. Artystyczne I społeczne użycia fotografii w Polsce” napisanej pod kierunkiem prof dr hab. Waldemara Baraniewskiego I prof dr hab. Maryli Hopfinger na Uniwersytecie Warszawskim, Wydział Historyczny, Instytut Historii Sztuki

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom