Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich




Pobierz 0.79 Mb.
NazwaAgresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich
strona3/5
Data konwersji07.09.2012
Rozmiar0.79 Mb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5

Rozdział II


METODOLOGIA BADAŃ WŁASNYCH


Podstawowym warunkiem podejmowania wszelkich badań naukowych jest uświadomienie sobie przez badacza problemów, określających w sposób możliwie precyzyjny cel i zakres planowanych przedsięwzięć badawczych (Łobodzki, 1984, s. 55).



  1. Cele badań i problemy badawcze


Celem prezentowanych badań było zmierzenie poziomu przemocy oraz form zachowań agresywnych w oddziale przedszkolnym wśród dzieci sześcioletnich.

Przedmiotem badań było dokonanie diagnozy faktycznego zakresu występowania agresji i przemocy w oddziale przedszkolnym.

Sformułowanie problemów badawczych stanowi podstawę do dalszych badań a także wyznacza kolejne etapy postępowania badacza.

Problem badawczy to pytanie o naturę badanego zjawiska, o istotę związków między zdarzeniami lub istotami i cechami procesów, cechami zjawiska, to mówiąc inaczej uświadomienie sobie trudności z wyjaśnieniem i zrozumieniem określonego fragmentu rzeczywistości, to mówiąc jeszcze inaczej deklaracja o naszej niewiedzy zawarta w gramatycznej formie pytania.

J. Sztumski biorąc za kryterium przedmiot, zakres i rolę , jaką pełnią problemy, wyróżnia problemy:

  • teoretyczne i praktyczne,

  • ogólne i szczegółowe,

  • podstawowe i cząstkowe (T. Pilch, 2001).

Klasyfikacja J. Sztumskiego uświadamia badaczowi potrzebę ogarnięcia pytaniem badawczym całości zagadnień określonym tematem pracy zawarcia w tym pytaniu generalnego celu badań oraz rozczłonkowanie owego głównego pytania badawczego na maksymalną liczbę pytań szczegółowych, które wyczerpią zakres pytania głównego i nie będą się krzyżować teścią i zakresem znaczeń.

Fromułowanie problemów badawczych to z pozoru prosty zabieg werbalny, polegający na precyzyjnym rozbiciu tematu na pytania, problemy. Zabieg ten musi jednak spełniać kilka warunków, jeśli chcemy, aby był prawidłowy.

  1. Sformułowane problemy muszą wyczerpywać zakres naszej niewiedzy, zawarty w temacie badań. Tak więc problemy w sposób znacznie bardziej precyzyjny określają teren badawczych poszukiwań.

  2. Drugim warunkiem poprawności sformułowanych przez nas problemów, jest konieczność zawarcia w nich wszystkich generalnych zależności między zmiennymi. Dzięki temu dość ściśle będziemy mieć wyznaczony zakres badanych zjawisk.

  3. Trzecim warunkiem poprawności problemu badawczego jest jego rozstrzygalność empiryczna oraz wartość praktyczna. W fazie koncepcji nie można niestety zdobyć całkowitej pewności, czy problem posiada te dwa istotne walory. Musimy zaufać naszej wiedzy i intuicji badawczej. Problem badawczy, czy raczej zespół problemów badawczych wyzawcza dalszy proces myślowy w fazie koncepcji. Stanowią podstawę tworzenia hipotez, bo często zabieg budowania hipotez polega na zmianie gramatycznej formy problemu, ze zdania pytającego na twierdzące lub przeczące. Formułowanie problemów badawczych jest więc ze wszech miar ważnym zabiegiem, wymagającym poważnego namysłu i pewnego zasobu wiedzy. Bo choć problemy badawcze określają zakres naszej niewiedzy, to aby wykonać to trafnie, trzeba sporo wiedzieć o przedmiocie naszych badań. Najlepszym źródłem takiej wiedzy jest literatura przedmiotu. Rozstrzygnięcie problemu badawczego może mieć dwojakie konsekwencje. Po pierwsze może przynieść określone korzyści praktyczne, po wtóre może doprowadzić do ważnych ustaleń naukowo – poznawczych. Oczywiście skutki te nie wykluczają się wzajemnie. Problem w stosunku do sformułowanego wcześniej przedmiotu badań stanowi radykalne uściślenie i ukierukowanie naszych zainteresowań (T. Pilch, 2001, s.43-44).

Określiłam następujące problemy badawcze:

1. Jaki jest poziom agresji i przemocy wśród dzieci sześcioletnich?

  • doznawanej?

  • przejawianej?


2. Z jakimi dominującymi formami agresji i przemocy spotykają się sześciolatki?

  • jakiej przemocy doznają?

  • jaką przejawiają?




  1. Metody, techniki i narzędzia badawcze.


Przez metodę badań rozumieć będziemy zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących najogólniej całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania problemu naukowego (M. Łobocki, 1999, s. 89).

Techniki badań są to czynności praktyczne, regulowane starannie wypracowanymi dyrektywami, pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, opinii, faktów (T. Pilch, 2001, s.85).

Techniki badań są zatem czynnościami określonymi przez dobór odpowiedniej metody i przez nią uwarunkowanymi. Czynności te w sensie logicznym są pojęciami podrzędnymi w stosunku do metody, a w sensie rzeczowym o znacznie węższym zakresie niż metoda. Technika badawcza ogranicza się do czynności pojedynczych lub pojedynczo jednorodnych. Metoda natomiast zawiera w sobie szereg działań o różnym charakterze, zarówno koncepcyjnym, jak i rzeczowym, zjednoczonych celem generalnym i ogólną koncepcją badań.

Narzędzie badawcze jest przedmiotem służącym do realizacji wybranej techniki badań.

O ile technika badawcza ma znaczenie czasownikowe i oznacza czynność, np.: obserwowanie, prowadzenie wywiadu, to narzędzie badawcze ma znaczenie rzeczownikowe i służy do technicznego gromadzenia danych z badań. W tym rozumieniu narzędziem badawczym będzie kwestionariusz wywiadu, magnetofon, arkusz obserwacyjny.

Wyróżnione pojęcia zachowują względem siebie określony stosunek zakresowy. Nadużywając trochę zasad logiki, można jednak stwierdzić, że metoda jest pojęciem najszerszym i nadrzędnym w stosunku do techniki i narzędzia badawczego. Technika z kolei jest pojeciem podrzędnym wobec metody i nadrzędnym w stosunku do narzędzia badawczego. To ostatnie zaś ma zakres najwęższy i jest pojęciem podrzędnym zarówno wobec pojęcia metody, jak i pojęcia techniki badawczej (T. Pilch, 2001, s.71 – 72).

Taka kolejność ich omówienia oraz wyróżnień zakresowych znajduje swoje odbicie w procesie badawczym, kiedy przystępując do badań, albo inaczej – do rozwiązania określonego problemu, w pierwszej kolejności wybieramy odpowiednią metodę – opracowując koncepcję założeń teoretycznych i praktycznego postępowania. Ta dopiero decyduje mniej lub bardziej jednoznacznie o doborze stosowanej techniki badań, a wybrana technika w sposób jednoznaczny wyznacza narzędzia badawcze.

Metodą stosowaną w badaniach był sondaż diagnostyczny.

Metoda sonażu diagnostycznego jest sposobem gromadzenia wiedzy o atrybutach strukturalnych i funkcjonalnych oraz dynamice zjawisk społecznych, opiniach i pogladach wybranych zbiorowości, nasilaniu się i kierunkach rozwoju określonych zjawisk i wszelkich innych zjawiskach instytucjonalnie nie zlokalizowanych – posiadających znaczenie wychowawcze – w oparciu o specjalnie dobraną grupę reprezentującą populację generalną, w której badane zjawisko występuje (T. Pilch, 2001, s.80).

Wykorzystałam technikę ankiety, umożliwiającą masowe zbadanie interesującego zjawiska w stosunkowo krótkim czasie. Ankieta jest techniką gromadzenia informacji polegającą na wypełnienieniu najczęściej samodzielnie przez badanego specjalnych kwestionariuszy na ogół o wysokim stopniu standaryzacji w obecności lub częściej bez obecności ankietera.

Pytania ankiety są zawsze konkretne, ścisłe i jednoproblemowe. Najczęściej też pytania są zamknięte i zaopatrzone w tzw. kafeterię, czyli zestaw wszelkich możliwych odpowiedzi. Ankieta dotyczy najczęściej wąskiego zagadnienia bądź problemu szerszego rozbitego na kilka zagadnień szczegółowych. Szuka się więc ścisłych skategoryzowanych, jednoznacznych i porównywalnych danych na temat jednego zagadnienia. Ze względu na wysoki stopień kategoryzacji ankieta staje się podstawowym narzędziem kontaktu badanego z badającym. Może być wypełniona przez samego respondenta bądź przez badającego. Wypełnienie ankiety polega na podkreśleniu właściwej odpowiedzi lub strawianiu określonych znaków przy odpowiednich zadaniach kafeterii.

Kafeterie bywają zamknięte i półotwarte oraz koniunktywne i dysjunktywne. Kafeterią zamkniętą nazywamy ograniczony zestaw możliwych odpowiedzi, poza które odpowiadający wyjść nie może, lecz tylko wybiera wśród możliwości, jakie daje sformułowany zestaw. Kafeterią półotwartą nazywamy taki zestaw możliwych do wyboru odpowiedzi, które zawierają jeden punkt oznaczony zazwyczaj słowem „inne”, pozwalający na zaprezentowanie swej odpowiedzi, jeśli nie mieści się w żadnym zaproponowanym sformułowaniu. Kafeteria koniunktywna pozwala na wybranie kilku możliwych odpowiedzi, dając potem możność obliczenia częstotliwości wyboru poszczególnych odpowiedzi, a tym samym utworzenia hierarchii.

Ankieta jest niezastąpiona w badaniach pedagogicznych jako narzędzie poznawania cech zbiorowości, faktów, opinii o zdarzeniach, danych liczowych (T. Pilch, 2001, s.96 – 97).

W swojej pracy wykorzystałam kwestionariusz pytań tzw. listę kontrolną „Moje życie w szkole”, która została opracowana przez Tiny Arora i później zmodyfikowana (za: Sharp S., Smith P.K., 1994), a w polskiej wersji adaptowana przez Tomasza Kołodziejczyka. Lista zawiera 38 pytań zamkniętych, zawierających gotowe odpowiedzi, z których badany wybierał jedną najbardziej dla niego odpowiednią. W liście tej zawarty jest zbiór sytuacji, które mogły przytrafić się uczniom w ciągu ostatniego tygodnia. Połowa zawartych tam zdarzeń jest przyjemnych lub neutralnych, połowa nieprzyjemnych. Zdarzenia celowo są wymieszane, gdyż to odciąga uwagę uczniów od przemocy. Na liście nie ma bezpośrednich pytań o przemoc „Czy użyto wobec Ciebie przemocy?”, gdyż dla niektórych uczniów miałyby odcień emocjonalny i mogliby odpowiadać nieszczerze. Poza tym definicje tego czym jest przemoc mogą znacznie różnić się od siebie dla poszczególnych uczniów. Dzięki liście kontrolnej w stosunkowo krótkim czasie można zdobyć obraz „życia w szkole” danej grupy uczniów, obliczyć Indeks Przemocy Szkolnej oraz Ogólny Indeks Agresji, a także dowiedzieć się, jakie jest nasilenie agresji i przemocy w danej szkole (J. Kołodziejczyk, 2003).

Ze względu na to, że badania odbywały się w oddziale przedszkolnym kwestionariusz pytań nazwałam „Moje życie w przedszkolu”. Za pomocą listy kontrolnej „Moje życie w przedszkolu” zbadałam zjawisko agresji i przemocy doznawanej przez dzieci. Aby zbadać agresję i przemoc przejawianą przez dzieci ułożyłam własną listę kontrolną. Lista ta zawiera również 38 pytań zamkniętych, zawierajacych gotowe odpowiedzi, z których badany wybierał jedną najbardziej dla niego odpowiednią. W liście tej zawarte zostały zachowania dziecka w ciągu ostatniego tygodnia w szkole wobec innego dziecka. Dlatego też wszystkie pytania z listy kontrolnej „Moje życie w przedszkolu” tak przekształciłam, że otrzymałam obraz agresji i przemocy przejawianej przez dzieci.

Tak więc na podstawie listy T. Kołodziejczyka można obliczyć Indeks Przemocy Szkolnej oraz Ogólny Indeks Agresji doznawanej, a na podstawie listy opracowanej przeze mnie – Indeks Przemocy Szkolnej oraz Ogólny Indeks Agresji przejawianej.

Opracowanie wyników

Jak obliczać Indeksy:

Z punktu badania indeksów zachowań agresywnych według T. Kołodziejczyka najważniejsze są punkty:

Punkt 4: Próbowało mnie kopnąć lub kopnęło mnie

Punkt 8: Powiedziało, że mnie zabije

Punkt 10: Chciało zabrać mi pieniądze

Punkt 23: Chciało mnie uderzyć albo uderzyło mnie

Punkt 27: Chciało mnie skaleczyć

Punkt 36: Chciało zniszczyć moją rzecz albo zniszczyło ją


Indeks Przemocy Szkolnej:

    1. Dla każdego z tych punktów oddzielnie liczymy, ile razy postawiony był znaczek w kategorii „więcej niż jeden raz”.

    2. Dzielimy otrzymaną liczbę odpowiedzi dla każdego punktu przez liczbę wypełnionych przez dzieci ankiet. Otrzymaną liczbę mnożymy przez 100 – dowiadujemy się wtedy, jaki procent dzieci odpowiedziało na każdy z tych punktów.

    3. Dodajemy wszystkie 6 liczb.

  1. Otrzymaną sumę dzielimy przez 6. Używamy dwóch liczb po przecinku, np. 6.12. Ta liczba to Indeks Przemocy Szkolnej dla badanej klasy.

Ogólny Indeks Agresji:

  1. Dla każdego z tych punktów oddzielnie liczymy, ile razy postawiony był znaczek w kategorii „więcej niż jeden raz”.

  2. Dzielimy otrzymaną liczbę odpowiedzi dla każdego punktu przez liczbę wypełnionych przez dzieci ankiet. Otrzymaną liczbę mnożymy przez 100 – dowiadujemy się wtedy, jaki procent dzieci odpowiedziało na każdy z tych punktów.

  3. Dla każdego z tych punktów oddzielnie liczymy, ile razy postawiony był znaczek w kategorii „jeden raz”.

  4. Dzielimy otrzymana liczbę odpowiedzi dla każdego punktu przez liczbę wypełnionych przez dzieci ankiet. Otrzymaną liczbę mnożymy przez 100 – dowiadujemy się wtedy jaki procent dzieci odpowiedziało na każdy z tych punktów.

  5. Dodajemy wszystkie dwanaście otrzymanych liczb.

  6. Dzielimy tę liczbę przez 12.

  7. Otrzymany wynik to Ogólny Indeks Agresji dla badanej klasy.

(J. Kołodziejczyk, 2003).

W aneksie znajduje się wzór z wyszczególnieniem pytań.


3. Teren badań i charakterystyka badanych

Badania ankietowe przeprowadziłam w maju 2007 roku. Badaną grupę stanowiło 16 dzieci z oddziału przedszkolnego w Klimontowie.

Miasto i Gmina Proszowice leży we wschodniej części województwa małopolskiego na obszarze mezoregionu Necki Nidziańskiej, na północny wschód od Krakowa, na Płaskowyżu Proszowickim zwanym też Działami Proszowickimi. Tereny te składają się z szerokich garbów i wzniesień podzielonych dolinami. Gmina zajmuje powierzchnię 99,9 km2, ma około 17 tysięcy mieszkańców. W Proszowicach jest około 6400 mieszkańców a w Klimontowie (wieś oddalona od Proszowic o 3 km) około 1390 mieszkańców.

W Klimontowie znajduje się Zespół Szkół tj. Gimnazjum i Szkoła Podstawowa a przy Szkole Podstawowej oddział przedszkolny. Wśród badanej szesnasto osobowej grupy dzieci było 5 dziewczynek i 11 chłopców. W większości dzieci posiadają dobre warunki materialne. Tylko jeden chłopiec pochodzi z rodziny patologicznej, korzysta z pomocy MGOPS i dożywania w szkole. Rodzice dzieci posiadają wykształcenie zawodowe lub średnie, dwoje – wykształcenie wyższe. Pracują we własnych gospodarstwach rolnych, dwoje rodziców jest nauczycielami, inni są urzędnikami lub prowadzą własne firmy. Dzieci najczęściej mają po jednym lub dwoje rodzeństwa.

Podstawowym kryterium doboru dzieci było kryterium dostępności. W szkole w Klimontowie pracuję od 1.09.2002r. Przez trzy lata pełniłam funkcję pedagoga szkolnego, od 1.09.2005r jestem nauczycielką oddziału przedszkolnego.




Rozdział III


AGRESJA I PRZEMOC WSRÓD DZIECI SZEŚCIOLETNICH W ŚWIETLE BADAŃ WŁASNYCH


Agresywne zachowania są częścią codzienności w przedszkolu, ponieważ agresja jest wpisana w ludzkie zachowanie. Przedszkole powinno być miejscem dającym poczucie bezpieczeństwa, gdzie zdobywa się ważne doświadczenia. Powinno też dawać szansę znalezienia nowych zaufanych osób. Nie znaczy to jednak, że jest to miejsce gwarantujące brak konfliktów. I dobrze, ponieważ tylko w zetknięciu z nimi można nauczyć się odnajdywać drogę do kompromisu, jako cudownego środka na dobre stosunki w grupie. Agresja i radzenie sobie z nią należy do codziennej pracy wychowawców. Każdego dnia jesteśmy zmuszani do odróżniania przejawów zdrowej, społecznie znośnej agresji traktowanej w kategoriach "normalnych zachowań", oraz agresji przybierającej formy patologiczne. Ważne jest, aby kompetentnie i skutecznie zareagować. Skargi dotyczące agresji dzieci, a także trudności poradzenia sobie z nimi nie są zjawiskiem nowym. W codziennych sytuacjach spotykamy się przecież z agresją, nawet w przedszkolu. Osoby, które znają codzienność przedszkola wiedzą, o czym będzie mowa: o kłótniach, sprzeczkach, przezwiskach, obraźliwych słowach, prowokacjach, o popychaniu, biciu, szczypaniu, gryzieniu, kopaniu, ciągnięciu za włosy, zabieraniu i niszczeniu zabawek, wyśmiewaniu, drwieniu i dokuczaniu. O braku przyzwolenia na przyłączenie się do zabawy, o tym, by wykluczyć kogoś z rozmów, by się zemścić, grozić, onieśmielić, ale również o tym, by bronić siebie i innych, by próbować przeforsować swoją wolę, oponować, położyć czemuś kres.

Badania przeprowadziłam za pomocą ankiety tzw. listy kontrolnej opisanej we wcześniejszym rozdziale. Na podstawie tego kwestionariusza obliczyłam Indeks Przemocy Szkolnej doznawanej i przejawianej, Ogólny Indeks Agresji doznawanej i przejawianej oraz wskaźnik nasilenia agresji i przemocy doznawanej i przejawianej w oddziale przedszkolnym. Badania przeprowadziłam indywidualnie z każdym dzieckiem czytając pytania z kwestionariusza. Analizę wyników przedstawiłam w poniższych podrozdziałach.

1   2   3   4   5

Powiązany:

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconAgresja wśród dzieci Czym jest agresja I przemoc?

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconAgresja I przemoc wśRÓd dzieci opracowanie: Justyna Jackowska

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconPrzemoc I agresja wśród dzieci w młodszym wieku szkolnym.” Przebieg warsztatów

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconAgresja wśRÓd dzieci opracowanie: mgr Jolanta Szeszko, mgr Izabella Toczko co to jest agresja?

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconAgresja wśród dzieci I młodzieży”

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconAgresja wśród dzieci I młodzieży

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconAgresja wśród dzieci pedagogizacja rodziców

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconSkąd się bierze agresja wśród dzieci?

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconAgresja wśród dzieci oraz sposoby jej zapobiegania

Agresja I przemoc wśród dzieci sześcioletnich iconAgresja wśród dzieci oraz sposoby jej zapobiegania

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom